به نقل از گاردین، حدود قرن پنجم میلادی، جان کاسیان، متفکر مسیحی، علائمی را ثبت کرد که امروز برای خیلی از ما آشناست: خستگی ناپذیر، حس ناامیدی، اشتیاق برای حضور در هر جایی غیر از محل کار و نوعی آشفتگی بی دلیل ذهنی یا همان مه آلودگی مغز. همکاران او احساس بی مصرفی می کردند و تنها تسلی شان خواب بود.

این مخاطبان، مدیران برجسته شرکتهای مدرن نبودند؛ بلکه راهبانی بودند که از تلاش های معنوی طاقت فرسا بریدند. پیتر جونز، مورخ و نویسنده کتاب خودهمیاری از قرون وسطی، معتقد است که نگاه به این متون قدیمی می تواند مانند چراغ راهی برای مرض های عصر ما باشد. او می گوید: کشیش های آن زمان نقش درمانگر را داشتند. راهکارهای آن ها برای نجات مردم از تاریکی روح، لبریز از حکمت است.

الهام بخش جونز برای نگارش این کتاب، یک بحران شخصی بود: سردترین زمستان زندگی ام . او مدیریت گروه تاریخ دانشگاهی در سیبری را پذیرفته بود. دمای هوا آن قدر پایین بود که بعد از 20 دقیقه پاهایش بی حس می شد. او نه زبان مردم را بلد بود و نه توان کار کردن داشت: قرار بود تدریس کنم و پژوهش؛ اما دست ودلم به هیچ کاری نمی رفت.

او در همین حین، مطالعه بر روی هفت گناه کبیره را آغاز کرد و ناگهان تصویر کامل بحران خود را در متون قرون وسطی دید. گناهانی مانند غرور، حسادت، خشم، طمع، شهوت، شکم پرستی و البته تنبلی روحی .

تنبلی در دنیای امروز به معنی کاهلی است؛ اما در قرون وسطی واژه ای به نام آسدیا (Acedia) برای آن وجود داشت که معنای عمیق تری می داد: خلاء روح، فلج شدن توجه، و غیاب عشق . جونز می نویسد: آسدیا یعنی تمام چیزهایی که روزت را روشن می کردند، حالا تو را سرد و بی تفاوت رها می کنند.

یک متن قرن سیزدهمی در کالج ترینیتی دوبلین، این حالت را دقیق تر توصیف می کند: ایستادن در میان رودخانه ای خروشان؛ موج ها به پایت می کوبند اما تو هیچ انرژی و توانی برای قدم برداشتن به جلو نداری.

متفکران آن زمان در یافتند که افراد گرفتار آسدیا، دچار یک چرخه معیوب می شوند: برای فرار از کار، به سرگرمی های پوچ و بی فایده روی می آورند که انرژی شان را بیشتر می مکد؛ درست مثل انسان های قرن بیست و یکم که هنگام فرسودگی، ساعت ها در شبکه های اجتماعی اسکرول بی هدف می کنند!

نسخه های قدیمی

متون قدیمی می گویند برخی رنج ها مانند اقوام بیگانه در مرزهای وجود شما هستند؛ می توانید آن ها را رام کنید اما نمی توانید نابودشان سازید. باید یاد بگیرید با احساس خستگی کنار بیایید نه اینکه مدام با آن بجنگید. ویلیام پرالدوس در کتاب خود نوشته است: به یاد داشته باش کشتزاری که اکنون از خار پوشیده شده، روزی میوه خواهد داد. او توصیه می کرد برای عبور از روزهای تاریک، یک کوه استوار پیدا کنید؛ یعنی هدفی والاتر یا عشقی عمیق که به زندگی معنا دهد. همچنین برنارد کلروو در قرن دوازدهم، زندگی خوب را به دویدن در یک مسیر ناهموار تشبیه کرد: هر کس مسافتی طولانی بدود، بالاخره زمین می خورد یا تلوتلو می خورد. پس خود را ببخشید.

شگفت انگیز است که این توصیه ها چقدر به روش های مدرن مانند درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) شباهت دارند؛ روشی که به ما می گوید احساساتمان را بپذیریم، ارزش های والای زندگی مان را مشخص کنیم و با خود مهربان باشیم.

شاید بزرگ ترین آرامشی که قرون وسطی به ما می دهد این است که بدانیم تنها نیستیم. هزاران سال است که انسان ها در برابر فشارهای زندگی زمین می خورند، احساس پوچی می کنند و دوباره بلند می شوند. درک این هم مسیری با تاریخ، خود بزرگ ترین تسلی است.