به نقل از تابناک، همان طور که در روزهای آلوده تهران، هوا وارونه می شود و آلودگی در سطح زمین حبس می ماند، در نظام درمان نیز سالهاست که معادله وارونه شده است. بیمارستان های دولتی که باید پناهگاه بیماران باشند، اکنون خود به مردم و خیرین مراجعه می کنند تا بتوانند نفس بکشند و خدمات شان را ادامه دهند.

افزایش بیماران در بیمارستانهای ناتوان

افزایش چشمگیر مراجعات، محدودیت های بودجه ای و فشارهای اقتصادی، این وارونگی را از حالت استثنا به قاعده تبدیل کرده است.

گزارش های میدانی و رسمی سال 1405 تصویری روشن ارائه می دهد. مراجعات به بیمارستان های دولتی در برخی دانشگاه های علوم پزشکی تا 30 درصد افزایش یافته است. معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی ایران این رشد را مستقیماً به فشار اقتصادی مردم و انتقال بیماران از بخش خصوصی به دولتی نسبت داده و همزمان از مطالبات سنگین از بیمه ها سخن گفته است.

مردم که دیگر توان پرداخت تعرفه های بخش خصوصی را ندارند، به سمت مراکز دولتی سرازیر شده اند؛ مراکزی که خود زیر بار سنگین هزینه ها و کمبود منابع قرار دارند. راهروهای شلوغ، صف های طولانی و تخت های پر، دیگر تصویر روزمره ی این بیمارستان هاست.

یک نشست برای دعوت از خیریه ها

در چنین شرایطی، نشست انجمن خیریه حمایت از بیماران و بیمارستان امیراعلم تنها یک رویداد محلی نبود؛ آیینه ای از وضعیت کلی بود. دکتر حسن توکلی، رییس هیئت مدیره این انجمن، صراحتاً اعلام کرد که با توجه به مشکلات اقتصادی و فشار بر مردم، میزان مراجعه به بیمارستان های دولتی نسبت به سال های گذشته افزایش یافته و بدون حمایت خیرین، این مراکز با مشکلات جدی مواجه خواهند شد. او تأکید کرد که تداوم خدمات بیمارستان امیراعلم بدون همراهی نیکوکاران دشوار است.

این بیمارستان که قدمتی بیش از یک قرن دارد و پس از بیمارستان سینا دومین بیمارستان قدیمی کشور محسوب می شود، همچنان در حوزه های تخصصی از جمله گوش و حلق و بینی به عنوان مرکز مرجع فعالیت می کند و هر سال بخش قابل توجهی از رتبه های برتر آزمون بورد تخصصی کشور از آن بیرون می آید. با این حال، حتی چنین مرکزی نیز برای حفظ هویت تاریخی و توسعه زیرساخت ها، چشم به حمایت خیرین دوخته است.

دکتر محمدتقی خورسندی آشتیانی، نایب رییس هیئت مدیره، آمار قابل توجهی ارائه داد: اورژانس بیمارستان امیراعلم به حدود 50 درصد مراجعات اورژانسی تهران پاسخ می دهد. این رقم به تنهایی نشان دهنده ی حجم بالای بار درمانی و جایگاه حیاتی این مرکز در شبکه ی سلامت پایتخت است . او یادآور شد که بیمارستان های دانشگاهی صرفاً مراکز درمان نیستند؛ مسئولیت آموزش دانشجویان پزشکی، تربیت متخصصان و ارائه ی خدمات فوق تخصصی را نیز بر عهده دارند و به عنوان مراکز ارجاعی، بیماران را از سراسر کشور می پذیرند. حمایت خیرین در چنین شرایطی نه یک لطف، بلکه ضرورتی برای حفظ چرخه ی درمان و آموزش است.

حامد گیلانی، مدیرعامل انجمن، نیز از ضرورت عبور از شیوه های سنتی خیریه و بهره گیری از الگوهای نوآورانه سخن گفت تا حمایت ها هدفمندتر و اثربخش تر شود.

20 همت مردم، سه همت دولت!

این تصویر تنها به امیراعلم محدود نمی شود. در سطح ملی، مدیرکل سازمان های مردم نهاد و خیرین سلامت وزارت بهداشت اعلام کرده که سازمان های مردم نهاد و خیرین سلامت در سال گذشته حدود 20 همت به حوزه ی بهداشت و درمان کمک کرده اند. این رقم در مقایسه با کل منابع مالی وزارت بهداشت (حدود 2500 همت) و بودجه ی دولتی (حدود 800 همت) معنا پیدا می کند.

وزیر بهداشت، محمدرضا ظفرقندی، بارها تأکید کرده که بخش قابل توجهی از منابع سلامت توسط خیرین تأمین می شود و آنان را موتور محرک توسعه ی سلامت کشور خوانده است.

رؤسای دانشگاه های علوم پزشکی نیز محدودیت بودجه ای را دلیل اصلی نیاز به مشارکت خیرین دانسته اند و هشدار داده اند که کاهش خدمات بیمارستان های دولتی پیامدهای ناگوار اجتماعی برای اقشار کم برخوردار خواهد داشت.

حرکت به سمت ایجاد خیریه

تشکیل انجمن های حمایت از بیماران در بیمارستان های دانشگاهی، پاسخی ساختاری به این واقعیت است. از میان 17 بیمارستان دانشگاه علوم پزشکی تهران، تاکنون تنها دو یا سه بیمارستان این مسیر قانونی را طی کرده اند و بقیه در حال پیگیری هستند. این انجمن ها نه فقط برای جمع آوری کمک مالی، بلکه برای ساماندهی مشارکت های مردمی، تأمین تجهیزات، بازسازی و حتی حمایت از بیماران پس از ترخیص شکل گرفته اند.

الگوی هر بیمارستان یک خیریه که سال هاست در وزارت بهداشت پیگیری می شود، اکنون به ضرورت روز برای وزارت بهداشت تبدیل شده است. وارونگی اینجاست: بیمارستانی که باید با بودجه ی عمومی و حمایت دولتی، درمان را به مردم ارائه دهد، اکنون برای ادامه ی درمان به مردم مراجعه می کند.

خیرین که همواره در ساخت و تجهیز مراکز درمانی نقش داشته اند، اکنون به ستون اصلی تداوم خدمات تبدیل شده اند. از تأمین دستگاه های پیشرفته تا بازسازی بخش ها و احداث ساختمان های جدید، ردپای آنان در همه جا دیده می شود.

سیاست پایدار لازم است

با این حال، این کمک مردمی و خیریه ها اگرچه ارزشمند و انسان دوستانه است، نمی تواند جایگزین سیاست گذاری پایدار شود. بیمارستان های دولتی و دانشگاهی، به ویژه مراکز مرجع و آموزشی، مسئولیت ملی دارند. تربیت نیروی متخصص، ارائه ی خدمات فوق تخصصی و پذیرش بیماران از مناطق محروم، وظایفی است که نباید تنها بر دوش نیکوکاران باشد.

مشاور وزیر بهداشت در امور مردمی سازی و خیرین نیز تأکید کرده که کمک به امور خیرخواهانه صرفاً به مشارکت مالی محدود نمی شود و حتی کسانی که توان مالی ندارند، می توانند با معرفی و ترغیب دیگران نقش آفرین باشند. اما این دعوت، هرچند پسندیده، نشانه ی عمق وابستگی است.

در نهایت، آسمان سلامت ایران امروز با وارونگی هوا مواجه است. آلودگی اقتصادی و ساختاری در سطح پایین حبس شده و بیمارستان های دولتی برای نفس کشیدن، به هوای پاک مشارکت مردمی پناه برده اند.