به نقل از ایرنا، با افزایش دمای هوا، بدن انسان برای حفظ دمای طبیعی خود بیشتر عرق می کند و در نتیجه مقدار قابل توجهی آب و املاح را از دست می دهد. اگر این مایعات و الکترولیت ها به موقع جایگزین نشوند، احتمال بروز کم آبی بدن و در موارد شدیدتر گرمازدگی افزایش می یابد.

متخصصان و منابع معتبری مانند سازمان جهانی بهداشت و وزارت بهداشت کشورمان تاکید می کنند که یکی از مهم ترین راه های مقابله با گرمای تابستان، آب رسانی صحیح و منظم به بدن است. نکته مهم اینجاست که آب رسانی تنها به معنای نوشیدن آب زیاد نیست، بلکه باید به زمان، مقدار، نوع نوشیدنی و شرایط فرد نیز توجه شود.

بسیاری از افراد تصور می کنند هر زمان احساس تشنگی کردند باید آب بنوشند اما واقعیت این است که احساس تشنگی معمولا زمانی ایجاد می شود که بدن بخشی از آب خود را از دست داده است. به همین دلیل کارشناسان توصیه می کنند در روزهای گرم نباید منتظر تشنگی ماند و بهتر است نوشیدن مایعات به صورت منظم در طول روز انجام شود.

این موضوع برای سالمندان اهمیت بیشتری دارد، زیرا با افزایش سن، حس تشنگی ضعیف تر می شود و ممکن است فرد بدون آنکه متوجه شود دچار کم آبی شود. کودکان نیز به دلیل فعالیت زیاد و حساسیت بیشتر به گرما، در معرض خطر کم آبی قرار دارند و والدین باید مصرف مایعات آن ها را به طور منظم کنترل کنند.

یکی از اشتباهات رایج در روزهای گرم، نوشیدن مقدار زیادی آب در یک نوبت است. این کار نه تنها تشنگی را برای مدت طولانی برطرف نمی کند، بلکه ممکن است باعث احساس سنگینی معده شده و بخشی از آب نیز سریع تر از طریق ادرار دفع شود.

متخصصان توصیه می کنند آب و سایر مایعات سالم در فاصله های زمانی منظم و به صورت جرعه جرعه نوشیده شوند. این روش باعث می شود بدن فرصت کافی برای جذب مایعات داشته باشد و تعادل آب بهتر حفظ شود. البته میزان نیاز به آب در همه افراد یکسان نیست. عواملی مانند دمای محیط، میزان فعالیت بدنی، شدت تعریق، سن، وضعیت سلامت و حتی نوع تغذیه می توانند مقدار نیاز روزانه به مایعات را تغییر دهند. به همین دلیل افرادی که در فضای باز کار می کنند یا ورزشکاران باید بیش از سایر افراد به تامین مایعات توجه داشته باشند.

در هوای گرم هرچه فعالیت بدنی بیشتر باشد، میزان تعریق نیز افزایش پیدا می کند. تعریق اگرچه یکی از مهمترین راه های خنک شدن بدن است اما هم زمان باعث از دست رفتن آب و مواد معدنی مانند سدیم و پتاسیم نیز می شود. به همین دلیل توصیه می شود پیش از شروع فعالیت، هنگام فعالیت و پس از پایان آن نیز مایعات مصرف شود. اگر فعالیت طولانی و همراه با تعریق زیاد باشد، علاوه بر آب، جایگزینی بخشی از املاح بدن نیز اهمیت پیدا می کند.

در میان تمام نوشیدنی ها، آب ساده همچنان بهترین گزینه برای تامین نیاز بدن محسوب می شود. آب بدون کالری، بدون قند و به راحتی در دسترس است و تقریبا برای همه افراد مناسب است.

برخی افراد تصور می کنند نوشیدنی های طعم دار یا انرژی زا می توانند جایگزین آب شوند اما بسیاری از این محصولات حاوی مقدار زیادی قند یا کافیین هستند و نه تنها کمکی به آب رسانی بهتر نمی کنند، بلکه در برخی شرایط می توانند باعث افزایش دفع مایعات شوند.

یکی از ساده ترین راه های افزایش دریافت آب، استفاده از میوه ها و سبزیجات تازه است. بسیاری از این مواد غذایی بیش از 85 تا 95 درصد آب دارند و علاوه بر آب، ویتامین ها، مواد معدنی و فیبر مورد نیاز بدن را نیز تامین می کنند. هندوانه یکی از شناخته شده ترین میوه های تابستانی است که بخش عمده آن را آب تشکیل می دهد.

طالبی، خربزه، خیار، کاهو، گوجه فرنگی و کرفس نیز از دیگر خوراکی های پرآب محسوب می شوند. مصرف این مواد غذایی به ویژه در وعده های میان وعده یا همراه غذا می تواند به حفظ آب بدن کمک کند و در عین حال احساس شادابی بیشتری ایجاد کند.

در روزهای گرم، برخی نوشیدنی های سنتی نیز می توانند انتخاب مناسبی باشند، البته به شرط آنکه با قند یا نمک زیاد تهیه نشده باشند. دوغ کم نمک می تواند علاوه بر تامین بخشی از آب بدن، مقداری از املاح از دست رفته را نیز جبران کند. همچنین شربت های کم شیرین مانند خاکشیر و تخم شربتی، اگر با مقدار متعادل شکر تهیه شوند، می توانند در کنار آب، گزینه مناسبی برای روزهای گرم باشند. البته باید توجه داشت که این نوشیدنی ها جایگزین کامل آب نیستند و نباید مصرف آن ها باعث کاهش نوشیدن آب ساده شود.

در مقابل برخی نوشیدنی ها برای روزهای گرم انتخاب مناسبی نیستند. نوشابه های گازدار، نوشیدنی های بسیار شیرین و انواع نوشیدنی های انرژی زا معمولا حاوی مقادیر زیادی قند هستند و مصرف زیاد آن ها نه تنها تشنگی را بهتر برطرف نمی کند، بلکه کالری اضافی نیز وارد بدن می کند. همچنین نوشیدنی های انرژی زا به دلیل داشتن کافیین بالا ممکن است در برخی افراد باعث افزایش ضربان قلب یا افزایش دفع مایعات شوند و برای مقابله با گرما توصیه نمی شوند.

چای و قهوه در صورت مصرف متعادل معمولا مشکل خاصی ایجاد نمی کنند اما نوشیدن مقدار زیاد چای پررنگ یا قهوه غلیظ، به ویژه در هوای بسیار گرم، می تواند به دلیل دریافت بالای کافیین انتخاب مناسبی نباشد. کارشناسان توصیه می کنند افرادی که این نوشیدنی ها را مصرف می کنند، هم زمان آب کافی نیز بنوشند تا تعادل مایعات بدن حفظ شود.

بسیاری از افراد پس از قرار گرفتن در گرمای شدید، ترجیح می دهند مقدار زیادی آب یخ بنوشند اما متخصصان معتقدند نوشیدن حجم زیاد آب بسیار سرد به صورت ناگهانی ممکن است باعث احساس ناراحتی معده یا گرفتگی عضلات گوارشی در برخی افراد شود. بهتر است آب خنک یا با دمای معمولی و در حجم های کم و جرعه جرعه مصرف شود تا بدن فرصت سازگاری با آن را داشته باشد.

کم آبی بدن معمولا به تدریج ایجاد می شود و در مراحل اولیه علایمی دارد که نباید نادیده گرفته شوند. احساس تشنگی، خشکی دهان، کاهش رطوبت لب ها، خستگی غیرعادی، سردرد، کاهش تمرکز و تیره شدن رنگ ادرار از مهم ترین نشانه های اولیه کم آبی هستند. اگر در این مرحله مصرف مایعات افزایش پیدا کند، معمولا مشکل به سرعت برطرف می شود و از پیشرفت کم آبی جلوگیری خواهد شد.

در صورت ادامه کم آبی، علائم شدیدتری ظاهر می شود که نیازمند توجه فوری هستند. گیجی، ضعف شدید، سرگیجه، تپش قلب، کاهش قابل توجه دفع ادرار، خواب آلودگی غیرعادی و ناتوانی در انجام فعالیت های معمول از جمله این نشانه ها هستند. اگر این علائم همراه با گرمای شدید، تعریق زیاد یا قرار گرفتن طولانی مدت در محیط گرم ایجاد شوند، احتمال گرمازدگی نیز مطرح می شود و مراجعه سریع به مراکز درمانی ضروری است.

یکی از نکات مهمی که کمتر به آن توجه می شود این است که هنگام تعریق، بدن تنها آب از دست نمی دهد، بلکه بخشی از الکترولیت ها یا همان املاح ضروری مانند سدیم، پتاسیم و کلرید نیز دفع می شوند. این مواد نقش مهمی در عملکرد عضلات، اعصاب، تنظیم فشار خون و حفظ تعادل مایعات بدن دارند. بنابراین افرادی که ساعت های طولانی در گرما فعالیت می کنند یا تعریق بسیار شدیدی دارند، باید علاوه بر آب، به تامین این املاح نیز توجه کنند.

برای پیشگیری از کم آبی، بهتر است همیشه یک بطری آب همراه داشته باشید و پیش از احساس تشنگی از آن استفاده کنید. مصرف میوه ها و سبزیجات تازه را افزایش دهید، در ساعات اوج گرما فعالیت های سنگین را کاهش دهید و پس از هر فعالیت بدنی، مایعات از دست رفته را جبران کنید.

همچنین رنگ ادرار می تواند شاخص ساده ای برای ارزیابی وضعیت آب بدن باشد. ادرار زرد کم رنگ معمولا نشانه دریافت مناسب مایعات است، در حالی که ادرار تیره می تواند هشداری برای افزایش مصرف آب باشد.

در نهایت آبرسانی هوشمندانه به معنای نوشیدن بی رویه آب نیست، بلکه یعنی تامین منظم آب و املاح متناسب با نیاز بدن. رعایت همین توصیه های ساده می تواند احتمال کم آبی، گرمازدگی و بسیاری از عوارض ناشی از گرمای تابستان را به میزان قابل توجهی کاهش دهد و به حفظ سلامت در روزهای داغ سال کمک کند.