به نقل از روزنامه شرق، تهران این روزها از پشت کرکره های پایین کشیده شده دیده می شود. در خیابان سنایی بخشی از کافه هایی که تا همین چند روز پیش میزهایشان پر از مشتری بود، تعطیل شده اند. در ایرانشهر هم بعضی کافه ها بسته اند و در نوفل لوشاتو نیز خبر پلمب تعدادی از کافه ها میان کافه داران و مشتریان پیچیده است. خیابان ها هنوز سر جای خود هستند، اما بخشی از زندگی ای که در آنها جریان داشت، پشت درهای بسته مانده است. این بار ماجرا فقط درباره یک واحد صنفی نیست.

محسن برهانی، حقوق دان، از یک پرسش حقوقی آغاز می کند: پلمب اقدامی قضایی است یا غیرقضایی؟ . از نگاه او، وقتی پلمب مستقیما مالکیت و درآمد افراد را هدف قرار می دهد، نمی توان درباره آن خارج از چارچوب روشن قانون تصمیم گرفت. او تأکید دارد حتی در صورت تشکیل پرونده قضایی، قانون برای پلمب مراکز خدماتی و تولیدی محدودیت هایی در نظر گرفته است؛ بنابراین نمی توان چنین اختیاری را بی حدومرز در اختیار نهادهای غیرقضایی قرار داد. اما کافه ها فقط از جیب مالک و کارمندشان کم نمی شوند. یک کافه در شهر، گاهی بخشی از اقتصاد یک خیابان است؛ کتابفروشی، گالری، تئاتر، فروشگاه های کوچک و کسب وکارهای اطراف هم از رفت وآمد آدم ها در آن محدوده سهم می برند.

محمد کلانتر، پژوهشگر، مترجم و اسطوره شناس، از زاویه دیگری به همین ماجرا نگاه می کند. به باور او، کافه دیگر فقط جایی برای نوشیدن قهوه نیست؛ فضایی است برای آشنایی، گفت وگو، کار، برگزاری رویداد و شکل گیری ارتباطات تازه. در شهری که فضاهای عمومی هر روز محدودتر می شوند، کافه یکی از معدود مکان هایی است که هنوز می توان در آن نشست و ماند؛ و همین ماندن برای شهر مهم است. خیابانی که فقط محل عبور خودرو و خرید سریع باشد، دیگر فضای شهری نیست؛ مسیر عبور است.

شهر وقتی زنده است که آدم ها در آن بمانند، مکث کنند و حضور داشته باشند. کافه ها یکی از جاهایی هستند که این مکث را ممکن می کنند. تهران البته پیش از این هم مکان هایی را از دست داده که زمانی بخشی از زندگی اجتماعی شهر بودند. باغ فردوس روزگاری محل جمع شدن جوان ها بود؛ شب ها در آن رفت وآمد و نشاط جریان داشت. حالا از آن تصویر پرجنب وجوش گذشته خبری نیست. شهرها فقط با ساختمان ها و خیابان هایشان به یاد نمی مانند؛ با آدم هایی به یاد می مانند که در آنها جمع می شدند.

کافه های سنایی، ایرانشهر و نوفل لوشاتو هم برای بخشی از نسل امروز، چنین نقشی پیدا کرده اند. برای یکی محل قرار کاری اند، برای دیگری محل دیدار دوستان و برای فردی دیگر، تنها جایی برای چند ساعت کارکردن و.... هیچ کدام از اینها به معنای نادیده گرفتن قانون نیست. اگر تخلفی رخ داده، باید از مسیر قانونی رسیدگی شود. اما پیش از آنکه کرکره یک کافه پایین کشیده شود، باید پرسید چه چیزی با آن تعطیل می شود: فقط یک کسب وکار یا بخشی از اقتصاد، حافظه و زندگی اجتماعی یک خیابان؟ پلمب یک کافه شاید در ظاهر فقط بستن یک در باشد، اما اگر این درها یکی یکی بسته شوند، ممکن است چیزی بزرگ تر از چند کافه خاموش شود: بخشی از شهر.