روند صعودی نرخ ارز در ماه های اخیر بار دیگر نگرانی ها درباره آینده تورم و قدرت خرید خانوارها را افزایش داده است. کارشناسان اقتصادی معتقدند رشد نقدینگی، تداوم تورم های بالا، افزایش هزینه های تولید و تشدید نااطمینانی های ناشی از تحولات سیاسی، مهم ترین عوامل اثرگذار بر بازار ارز هستند.

به گزارش ایرنا، بررسی تحولات هفته های گذشته نشان می دهد در شرایط جنگ، متغیرهایی همچون تشدید ریسک های سیاسی، محدودیت دسترسی به منابع ارزی، افزایش هزینه های دولت، کسری بودجه و رشد تقاضای احتیاطی برای ارز، نقشی تعیین کننده در روند بازار دارند و مداخله بانک مرکزی تنها می تواند از شدت نوسانات بکاهد، نه اینکه همه این عوامل را به طور کامل خنثی کند.

عبدالناصر همتی رییس کل بانک مرکزی به تازگی تاکید کرده که نرخ ارز مستقل از تورم، رشد نقدینگی و منابع و مصارف ارزی نیست و نمی توان آن را برای مدت نامحدود در یک عدد دستوری تثبیت کرد و در عین حال سیاست نرخ شناور مدیریت شده نیز به معنای رهاسازی بازار نیست.

در این ارتباط رحمان سعادت، کارشناس اقتصادی با تاکید بر اینکه مدیریت بازار ارز و کنترل نقدینگی در شرایط فعلی نیازمند بازنگری جدی در سیاست های پولی و بانکی است، معتقد است: بخشی از رشد قیمت ارز در شرایط کنونی و با توجه به نرخ تورم، شرایط جنگ و نیز شاخص های کلان اقتصادی تا حدی قابل پیش بینی بود.

وی افزود: افزایش نرخ ارز تنها به جنگ و تحولات نظامی و سیاسی محدود نمی شود و عوامل متعددی در این زمینه نقش دارند که مهم ترین آن تورم است؛ به طور طبیعی زمانی که سطح عمومی قیمت ها افزایش پیدا می کند، قیمت ارز نیز به عنوان یک کالا تحت تأثیر قرار می گیرد.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به اینکه طبق نظریه میلتون فریدمن، پول و ارز نیز نوعی کالا محسوب می شود، اظهار داشت: طی سه ماه گذشته شاهد افزایش شدید قیمت بسیاری از کالاها بوده ایم؛ برخی کالاها حتی بیش از دو برابر افزایش قیمت داشته اند و بسیاری دیگر نیز رشد حداقل 50 درصدی را تجربه کرده اند. بنابراین طبیعی است که نرخ ارز نیز از این روند مستثنی نباشد.

سعادت با بیان اینکه جنگ نیز به عنوان یک عامل مضاعف عمل می کند، گفت: تشدید تنش ها و افزایش نااطمینانی موجب می شود تقاضا برای دارایی های سرمایه ای نظیر طلا، سکه و ارز افزایش پیدا کند و این مسئله فشار بیشتری بر بازار وارد می کند.

وی خاطر نشان کرد: در سه ماه گذشته دولت ناچار به افزایش هزینه ها و تزریق نقدینگی شده و از سوی دیگر، آسیب دیدن برخی واحدهای تولیدی و صنایع مهم از جمله پتروشیمی ها، هزینه های تولید را افزایش داده است. مجموعه این عوامل فشارهای تورمی را تشدید کرده و در نهایت خود را در بازار ارز نشان می دهد.

از سعادت درباره علت جهش نیافتن نرخ ارز در ایام جنگ و پیش از پایان سال گذشته سوال شد که در پاسخ گفت: در آن مقطع، به صورت ناخواسته بخشی از تقاضا برای ارز سرکوب شد زیرا با کاهش واردات، نیاز به ارز نیز کاهش پیدا کرد. از سوی دیگر، مدیریت بانک مرکزی نیز در کنترل تقاضا مؤثر بود و همین عوامل مانع از تحقق پیش بینی ها درباره جهش نرخ ارز در آن مقطع شد.

وی با یادآوری اینکه آثار اقتصادی جنگ معمولاً با فاصله زمانی دو تا سه ماهه خود را نشان می دهد، خاطر نشان کرد: اگر دولت بتواند نرخ ارز را تا پایان تابستان یا حتی تا پایان سال مدیریت و حفظ کند، باید آن را یک موفقیت بزرگ در مدیریت اقتصادی دانست.

این کارشناس اقتصادی، نرخ سود را یکی از ابزارها برای اصلاح سیاست های پولی و بانکی برشمرد و گفت: در شرایطی که تورم در سطوح بسیار بالا قرار دارد، نرخ های کنونی هیچ جذابیتی برای سپرده گذاری ایجاد نمی کند و در نتیجه منابع مالی از سیستم بانکی خارج شده و به سمت بازارهای دارایی حرکت می کند.

وی افزود: بسیاری از کارشناسان معتقدند نرخ سود بانکی باید متناسب با شرایط تورمی کشور بازنگری شود و به سطحی برسد تا بتواند انگیزه لازم برای ماندگاری منابع در شبکه بانکی را ایجاد کند.

سعادت خاطر نشان کرد: در صورت عدم مدیریت نقدینگی و اصلاح سیاست های پولی، خطر تشدید تورم وجود دارد بنابراین باید همه ابزارها و سیاست های اقتصادی را به کار بست تا رشد تورم مهار شود