علی اصغر زرگر، کارشناس مسائل منطقه، درباره ارزیابی اش از حملات ده روز گذشته به کشورمان گفت: دولت آمریکا و به ویژه ترامپ به همراه هیئت حاکمه، تفاهم نامه ای را با ایران امضا کردند که متعاقباً خودشان اذعان داشتند هدف از آن، ایجاد فرصتی برای تنفس بوده تا از طریق تنگه هرمز نفت صادر کنند، ذخایر خود را تکمیل نمایند و از نظر تجهیزات مجدداً آمادگی کسب کنند. بنابراین، از دیدگاه ایالات متحده، مسئله ترک مخاصمه، صلح دائمی یا مذاکرات واقعی و منصفانه مدنظر نبوده است؛ این اصلی اساسی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

به گزارش ایلنا، وی ادامه داد: با این حال، هدف از حملاتی که طی 9 روز اخیر انجام شده، به عقیده بنده نه تنگه هرمز است و نه مسائل هسته ای؛ بلکه هدف، تضعیف حداکثری ایران است، مشابه نظریه نتانیاهو که معتقد بود باید کار یکسره شود. بدین معنا که با تخریب بخشی از زیرساخت ها، تجهیزات و توانمندی های دفاعی، اطمینان حاصل کنند که ایران تا سال ها تهدیدی برای منافع آنان در خاورمیانه نباشد. اما آنان از این واقعیت غافل اند که به تعبیری، گرز رستم وجود دارد؛ یعنی ایران از بنیه دفاعی مستحکم و پراکنده ای برخوردار است که با هدف قرار دادن چند زیرساخت و پل در استان ها، این دفاع همه جانبه از هم فرو نمی پاشد.

این کارشناس مسائل بین الملل تصریح کرد: از این رو، ضربات سختی به آمریکایی ها در اردن، کویت، بحرین و سایر مناطق وارد شد؛ به ویژه در اردن که به نظر می رسد هماهنگی هایی با عوامل مخالفِ حضور آمریکا در آن کشور وجود دارد که قادرند اطلاعات دقیق تری در اختیار ایران قرار دهند. برای آمریکایی ها، جان سربازان شان از چنان اهمیتی برخوردار است که یکی از ایرانیان جنایتکار در آمریکا، امروز اظهار داشت که در ازای هر سرباز کشته شده، باید 150 تن از نیروهای پاسدار ایرانی کشته شوند؛ البته به عقیده بنده، این اظهارات بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد.

زرگر خاطرنشان کرد: بنابراین، اگر ایران بتواند در حوزه نیروی انسانی تلفات بیشتری از آمریکایی ها بگیرد، چه در کویت و چه در مراکز استراتژیک آنان در منطقه ای نظیر ابوظبی و دوبی در امارات، به نظر می رسد آمریکایی ها زودتر تسلیم شده و برای بازگرداندن ایران پای میز مذاکره اقدام خواهند کرد. البته بازگشت به میز مذاکره، به اعتقاد من، باید منوط به پیش شرط هایی باشد که ایران در تفاهم نامه نیز بر آن ها تأکید داشت؛ یعنی آن پیش شرط ها را آمریکایی ها باید قبل از هرگونه مذاکره اجرا و این موارد را ایفا کنند و به آن ها عمل نمایند. در آن صورت، شاید بتوان مذاکراتی هم انجام و به این پیشنهادهای صلح پاسخ داد.

وی با اشاره به گسترش حملات هوایی آمریکا به مرکز کشور گفت: به نظر می رسد تحولات آتی به این صورت است که امکان دارد آمریکایی ها یک سری پیشروی ها داشته باشند؛ مثلاً علاوه بر شهرهای جنوبی، کما اینکه در شیراز و تبریز هم حملاتی انجام دادند، در مرکز کشور هم این امکان وجود دارد که پیشروی هایی در رابطه با زدن زیرساخت ها و این موارد انجام دهند. ولی در عین حال، نظر من این است که شرایط داخلی آمریکا و خصوصاً فشاری که بر منابع انرژی جهان وارد می شود، احتمالاً به این صورت نیست که آمریکایی ها خیلی شدت عمل به خرج بدهند و احتمالاً از طریق میانجی هایی که خود آمریکایی ها آن ها را واسطه قرار می دهند، مجدداً به آتش بس دست پیدا کنند. ولی در عین حال به نظر می رسد که نیروهای ایران، سپاه پاسداران، نیروهای مسلح و این ها تا زمانی که پیش شرط ها از جانب آمریکا عملاً انجام نشود، احتمالاً به میز مذاکره برنگردند.

وی درباره احتمال حمله زمینی به کشور و تصرف جزایر و یا حمله از غرب توسط گروهک ها به کشور گفت: با توجه به این که آمریکایی ها نسبت به کشته شدن نیروهای انسانی شان بسیار حساس هستند، به نظر من در این مرحله و در کوتاه مدت بعید می دانم که خودشان وارد شوند؛ مگر این که، به قول خود ترامپ که گفته بود ما وارد نمی شویم، بلکه نیروهایی داریم که این کار را برای ما انجام دهند، به این صورت اقداماتی انجام دهند. این نیروها البته بخشی شان در جنوب شرق هستند؛ همان کسانی که ترور انجام می دهند، معمولاً در میرجاوه و سراوان و جاهای دیگر هستند و بعد هم گروه هایی از جانب کردستان عراق حضور دارند. ولی با توجه به هوشیاری حشد الشعبی و نیروهای عراقی که هنوز به جمهوری اسلامی ایران وفادار مانده اند، من خیلی احتمال نمی دهم که این گروهک ها بتوانند سریعاً وارد ایران شوند و خصوصاً با توجه به این که هوشیاری کامل هم در این بخش وجود دارد، احتمالاً اگر ورودی هم صورت بگیرد، از طریق نیروهای حشدالشعبی و نیروهای خودی در مرز، به شدت سرکوب خواهند شد.

این کارشناس مسائل منطقه درباره ادعای آکسیوس مبنی بر این که قطر و مصر و پاکستان و سایر میانجی هایی که در منطقه فعال هستند، طرحی را برای آتش بس 10 روزه به آمریکا و ایران ارائه کردند که در طول این آتش بس 10 روزه تهران و واشنگتن در مورد یک ترتیبات بلندمدت برای عبور و مرور از تنگه مذاکره می کنند که یکی از این گزینه ها این است که به ایران اجازه می دهد تا هزینه خدمات معقول را هم برای امنیت دریایی و حفاظت از محیط زیست و سایر خدماتی که ارائه می دهد، دریافت کند، گفت: همه این ها به یک طرف، یعنی به آمریکا و به ویژه ترامپِ غیرقابل پیش بینی، بستگی دارد. اما در مجموع، اگر ایران و آمریکا درباره تنگه هرمز نیز به توافق برسند، یعنی طبق بند پنج تفاهم نامه، مدیریت تنگه از بخش های شمالی به ایران واگذار شود، ایران در مقابل رفع محاصره دریایی از سوی آمریکا، آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز با مدیریت ایران را مطالبه خواهد کرد.

وی ادامه داد: این می تواند نخستین شرط هرگونه تفاهم باشد. مسئله اصلی این است که خسارت هایی که آمریکایی ها به ایران وارد کرده اند، بازگشت به آن تفاهم نامه را برای طرف ایرانی دشوار می کند؛ بنابراین، احتمالاً باید تغییراتی در آن ایجاد شود. اتفاقاً یکی از افسران سابق سیا که پیش تر کارشناس آمریکا بود، معتقد بود بهترین راه حل این است که طرفین دوباره به برجام بازگردند؛ همان توافقی که ترامپ از آن ناراضی بود، آن را لغو کرد و از آن خارج شد. بنابراین، آمریکا چاره ای جز بازگشت به برجام و رفع تحریم ها، چه به صورت یک جا و چه تدریجی، ندارد. درست است که رفع محاصره دریایی و تضمین مدیریت ایران بر بخش شمالی تنگه هرمز با دریافت عوارض، راه حلی کوتاه مدت و قابل قبول به نظر می رسد، اما با توجه به حوادث ده روز اخیر، معتقدم رفع تحریم ها باید به عنوان پیش شرط هرگونه تفاهم نامه از سوی ایران مطرح شود.

زرگر درباره احتمال حمله به مراکز هسته ای و تهدیدات مداوم ترامپ در این باره و احتمال مشارکت اسراییل در حمله به ایران گفت: به ادعای خودشان سایت های هسته ای پیش تر تخریب شده اند؛ اگر 10 بار دیگر هم حمله کنند، تفاوتی نخواهد داشت. درباره همین کوه کلنگ هم ترامپ بلندپروازی هایی داشت، مگر اینکه زلزله ای غیرمترقبه و 10 ریشتری رخ دهد که بتواند این کوه را با آن حجم از سنگ خارا، از بین ببرد. آمریکایی ها مدعی هستند از قبل می دانستند که ایران بخشی از فعالیت های خود را به زیر این کوه، در صد کیلومتری نطنز، منتقل کرده است؛ بنابراین، این شاید برای ایران یک امتیاز باشد، زیرا آمریکایی ها با حمله به آنجا به نتیجه ای نخواهند رسید. با توجه به فناوری موشکی جدید ایران، معتقدم اسراییل تا به حال نیز به همین دلیل حمله نکرده که دچار ضربات موشکی ایران نشود.

وی درباره ارزیابی اش از سفر وزیر کشور به پاکستان و بیانیه ای که از سوی طرف پاکستانی منتشر شده است، گفت: سفر وزیر کشور ایران بیش از هر چیز برای ایجاد راهکارهایی جهت برقراری ارتباطات است، زیرا ایران از طریق پاکستان کالاهای اساسی خود را وارد می کند. این سفر عمدتاً پیرامون تسهیل عبور و مرور کامیون هاست تا ایران بتواند از طریق بندر کراچی و مسیرهای جایگزین، کالاهای اساسی خود را تأمین کند.

زرگر تصریح کرد: ورود کالاهای اساسی تنها بخشی از اهداف این سفر بوده است. مسائلی مانند تدوین ترتیبات خاص برای شرایط تردد کامیون ها، تأمین امنیت کاروان های ترانزیتی و موارد مشابه نیز در دستور کار قرار دارد. طبیعی است که در چنین سفرهایی، دیدار با مقامات عالی رتبه کشور میزبان نیز برای رایزنی های دیپلماتیک انجام می شود. به باور من، بیانیه نهایی درباره ابراز نگرانی از تشدید تنش ها، در مقایسه با اهمیت مسئله ترانزیت کالا از طریق پاکستان، موضوعی فرعی محسوب می شود.

این کارشناس مسائل بین الملل گفت: با این حال، پاکستان به عنوان میانجی، نقش کلیدی در شکل گیری و تثبیت تفاهم نامه میان طرفین ایفا کرد. اکنون شایعاتی درباره خستگی پاکستان از نقش میانجی گری و تمایل آن ها برای کناره گیری مطرح است، زیرا دریافته اند طرف آمریکایی به تعهدات خود در تفاهم نامه پایبند نیست و ادامه این روند ممکن است بی نتیجه باشد. بنابراین، احتمال دارد برخی کشورهای عربی برای میانجی گری پیش قدم شوند.