یک مسئول صنفی در واکنش به گرانی تخم‌مرغ در بازار با توجه به مازاد تولید این محصول، گفت: ریشه‌های اصلی این گرانی را در بی‌ثباتی نرخ ارز و افزایش کمرشکن بهای تمام شده تولید باید پیگیری کرد.

به گزارش خبرنگار مهر، مدتی است قیمت تخم‌مرغ در بازار، روند افزایشی داشته و بعضا یک شانه تخم‌مرغ حدود 2 کیلوگرمی در برخی روزها به تقریبا 800 هزار تومان می‌رسد.

محمد مرادی، مدیرعامل اتحادیه مرکزی مرغداران مرغ تخمگذار میهن در گفتگو با خیرنگار مهر درباره روند صعودی قیمت تخم‌مرغ در بازارهای داخلی، ضمن تأکید بر مازاد تولید کشور، ریشه‌های اصلی این گرانی را در بی‌ثباتی نرخ ارز و افزایش کمرشکن بهای تمام شده تولید دانست.

وی اعلام کرد: کشور با مازاد تولید مواجه است و میزان تولید فعلی مشابه سال گذشته است؛ بنابراین با هیچ نوع کمبودی در بازار روبه‌رو نیستیم. حتی ما ماهانه حدود 10 هزار تن مازاد تولید داریم.

وی در ادامه سخنان خود با اشاره به توقف صادرات تخم‌مرغ، اظهار کرد که متوقف کردن صادرات، راهکاری برای کنترل قیمت‌ها نیست، بلکه برخلاف منطق اقتصادی، صادرات تنها زمانی باید متوقف شود که با کمبود مواجه باشیم.

وی با اشاره به تأثیر مستقیم سیاست‌های ارزی بر بخش کشاورزی از جمله صنعت دام و طیور، گفت: از ابتدای اصلاحات اقتصادی در دی‌ماه 1404، نرخ ارز برای واردات نهاده‌های دام و طیور بر مبنای 112 هزار تومان بود که امروز چندین برابر شده است. برخلاف تصور، نرخ ارز در بازار آزاد نیز به‌طور روزانه و بدون استثنا روند افزایشی داشته و این افزایش قیمت، مستقیماً بر هزینه تأمین مواد اولیه و در نهایت بهای تمام شده تخم‌مرغ اثر گذاشته است.

تخم‌مرغ؛ کالای سوپر استراتژیک در سبد کالا

این مسئول صنفی با اشاره به اهمیت پروتیین تخم‌مرغ برای سلامت جامعه، افزود: تخم‌مرغ نه تنها یک کالای مورد نیاز، بلکه از نظر استراتژیک، یکی از ارزان‌ترین و باکیفیت‌ترین منابع پروتیین در دسترس است. ما پیش از آنکه بحث در سبد کالای حمایتی مطرح شود، خود به مسئولان و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی پیشنهاد دادیم که تخم‌مرغ را در سبد کالای حمایتی به شکلی در نظر بگیرند که دولت بتواند از توان خرید مردم در برابر این کالای استراتژیک حمایت کند.

وی ادامه داد: اما ترتیب اثری داده نشده و حمایت مورد انتظار از این کالا در سبد کالایی خانوارها نشده است.

بهای تمام شده 337 هزار تومانی در واحدهای تولیدی

مرادی با ارائه آماری از وضعیت فعلی تولیدکنندگان، اظهار کرد: در حال حاضر، بهای تمام شده هر کیلوگرم تخم‌مرغ در درب مرغداری و واحدهای تولیدی به 337 هزار تومان رسیده است. با تداوم روند افزایش نرخ ارز و هزینه‌های جاری، این فشارها به شدت تولیدکننده را تحت فشار قرار داده است.

مدیرعامل اتحادیه مرکزی مرغداران مرغ تخمگذار میهن با بیان اینکه قیمت‌گذاری دستوری و تلاش برای سرکوب قیمت‌ها، راهکار درستی نیست و تنها باعث به خطر افتادن استمرار تولید در کشور می‌شود، تصریح کرد: تولیدکننده نباید قربانی ناتوانی در مدیریت هزینه‌های اقتصادی شود. انتظار ما این است که دولت به جای فشار بر تولیدکننده، از طریق ارائه تسهیلات ارزان‌قیمت و واقعی، از زنجیره تولید حمایت کند؛ چرا که تسهیلاتی که بانک عامل این بخش برای این صنعت درنظر گرفته، هزینه آن‌ها از وام‌های غیرحمایتی نیز بیشتر است، در واقع حمایت محسوب نمی‌شود.

حمایت از تولید با حمایت از مصرف‌کننده دو مقوله جداست

مرادی با تأکید بر ضرورت تفکیک دو حوزه حمایت از تولید و حمایت از مصرف‌کننده، گفت: حمایت از مصرف‌کننده و ایجاد آرامش در بازار، وظیفه مستقیم دولت و برآورد توان اقتصادی مردم است که باید از طریق بسته‌های حمایتی مستقیم انجام شود. نباید فشار ناشی از عدم توانایی خرید مردم را به تولیدکننده منتقل کرد.

وی افزود: پایداری تولید کشور مستلزم درک این واقعیت است که هزینه‌های تحمیلی ناشی از تغییرات ارز، تولید را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.

کشورهای همسایه، بازار صادراتی تخم‌مرغ ایران

مدیرعامل اتحادیه مرکزی مرغداران مرغ تخمگذار میهن در بخش دیگری از سخنان خود، به بررسی ابعاد فنی بازار تخم‌مرغ، از جمله ظرفیت‌های صادراتی، الگوهای مصرف داخلی و چالش‌های مربوط به مکانیزم‌های کنترل قیمت پرداخت.

مرادی در پاسخ به پرسشی درباره بازارهای صادراتی، با اشاره به ویژگی‌های فیزیکی این محصول، محدودیت‌های جغرافیایی صادرات تخم‌مرغ را تشریح کرد و گفت: به دلیل ماهیت حساس و قابلیت فسادپذیری بالای تخم‌مرغ، صادرات ما عمدتاً به کشورهای همسایه محدود می‌شود. بازارهای هدف ما شامل کشورهای حوزه خلیج فارس، عراق و افغانستان است که از نظر جغرافیایی در مجاورت ما قرار دارند.

وی با ارائه ارقام دقیق از وضعیت عرضه و تقاضا، افزود: ما ماهانه حدود 115 هزار تن تولید داریم که از این میزان، حدود 105 هزار تن نیاز داخلی ما را در این فصل تأمین می‌کند و مازاد تولید ما حدود 10 هزار تن است که پتانسیل صادراتی آن در بازارهای همسایه وجود دارد.

سرانه مصرف؛ بالاتر از میانگین جهانی

این مسئول صنفی با مقایسه میزان مصرف داخلی و جهانی، بر اهمیت استراتژیک این محصول در سبد غذایی ایرانیان تأکید کرد و گفت: میانگین سرانه مصرف تخم‌مرغ در جهان حدود 11 کیلوگرم است که در کشورهای توسعه‌یافته این رقم به 18 تا 20 کیلوگرم می‌رسد. نکته قابل توجه این است که سرانه مصرف در کشور ما حدود 14.5 کیلوگرم است؛ یعنی مصرف ما از میانگین جهانی بالاتر بوده و فاصله اندکی با کشورهای پیشرو در این حوزه دارد.

مرادی در بخشی از سخنان خود به چالش‌های مربوط به تعیین قیمت پرداخت و گفت: در حال حاضر ما «قیمت مصوب» نداریم و مدت‌هاست که این اصطلاح کنار گذاشته شده است؛ اما در عمل، نوعی «کنترل قیمت» از طریق تعامل میان اتحادیه، وزارت جهاد کشاورزی و ستاد تنظیم بازار اعمال می‌شود. ما با همکاری وزارت جهاد کشاورزی، بهای تمام شده را احصا و تحلیل می‌کنیم، اما تعیین اینکه آیا این قیمت باید به عنوان قیمت مصوب در نظر گرفته شود یا خیر، به تصمیمات ستاد تنظیم بازار و تعامل میان وزارتخانه‌های مختلف بستگی دارد.

وی با انتقاد از روش‌های فعلی افزود: اگرچه مداخلات دولتی در بسیاری از نقاط جهان رایج است، اما مدل فعلی که در آن واقعیت‌های تولید نادیده گرفته می‌شود، مدلی است که از نظر علمی رد شده است. آنچه امروز شاهد آن هستیم، کنترل قیمت بر پایه واقعیت‌های بازار نیست و این مسئله، پایداری تولید را با تهدید جدی مواجه می‌کند.

پیامدهای کوتاه‌مدت و بلندمدت تصمیمات بازار پروتیین

این مسئول صنفی با اشاره به تفاوت واکنش‌های بازار در بخش‌های مختلف، بر حساسیت بالای بخش مرغ تخم‌گذار تأکید کرد و گفت: تصمیمات اتخاذ شده در بخش گوشت مرغ، اثراتی در بازه 45 تا 50 روزه دارد، اما در بخش تخم‌گذار، اثرات تصمیمات مدیریتی بسیار طولانی‌مدت است و ممکن است حداقل 6 تا 7 ماه طول بکشد تا پیامدهای آن در بازار ظاهر شود.

مدیرعامل اتحادیه مرکزی مرغداران مرغ تخمگذار میهن در پایان خواستار حمایت‌های عملیاتی و واقعی شد و بیان کرد: تولیدکننده با وجود تمام مشکلات، ماهانه 10 هزار تن مازاد تولید دارد که نشان‌دهنده پایبندی او به تامین نیاز کشور است. انتظار ما این است که حمایت از مردم از طریق بسته‌های حمایتی (مانند سبد کالا) و حمایت از تولیدکننده از طریق تأمین سرمایه در گردش، به صورت مجزا و در مجراهای واقعی خود انجام شود تا از بروز بحران‌های تولیدی جلوگیری شود.