جوان آنلاین: ایران و امریکا هر دو از پایان جنگ حرف می‌زنند، اما یکی (امریکا) می‌خواهد بدون توافق خارج شود و دیگری (ایران) اگر این پایان بدون تضمین و ادامه وضع «نه جنگ و نه صلح» باشد، خود را آماده خواهد کرد که هزینه‌ای بزرگ به طرف مقابل تحمیل کند. این دو نگاه متفاوت به پایان جنگ، نه‌تنها مسیر دیپلماسی را پیچیده‌تر کرده، بلکه می‌تواند بذر بی‌ثباتی تازه‌ای را در معادلات امنیتی منطقه بکارد. 

صدا‌هایی که از کاخ سفید درباره جنگ با ایران به گوش می‌رسد، حول یک محور است و آن این که واشینگتن دیگر تمایل ندارد قطار جنگ‌طلبی همچنان روی ریل کنونی حرکت کند. مهم‌ترین موضع‌گیری ترامپ پنج شنبه 12نوامبر در تروث‌سوشال منتشر شد: «ما به توافق با ایران نیازی نداریم. آن روز‌ها مدت‌هاست گذشته است. صد‌ها میلیارد دلار از پول آنها را در اختیار داریم و تنگه آنها هم دست ماست!» اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری امریکا هم روز جمعه 13 نوامبر در گفت‌و‌گو با شبکه سی‌ان‌بی‌سی درباره سیاست دولت ترامپ در قبال ایران گفت: «ما در حال فشردن حلقه فشار بر حکومت ایران هستیم. فکر می‌کنم آنها از آنچه می‌بینند دچار وحشت شده‌اند.» او مدعی شد که ایران برای نخستین بار از زمان آغاز تولید نفت، هیچ محموله نفتی در حال انتقال روی آب ندارد و درآمد‌های نفتی‌اش قطع شده است. 

در مقابل، ایران اگرچه خواهان خروج از وضعیت «نه جنگ نه صلح» کنونی است، اما همان‌طور که بار‌ها بر آن تأکید کرده، به‌رغم تحمل هزینه‌های تهاجم دشمن امریکایی - صهیونی از جنگ رویگردان نیست و همچنان خواستار پایان جنگ در شرایطی است که صلح با تضمین را به دنبال داشته باشد. 

هرچند مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا روز شنبه اذعان کرد که مردم امریکا در شرایط اقتصادی کنونی با مشکلاتی روبه‌رو هستند و گفت که جنگ با ایران دیگر محبوب نیست، ولی این را هم روشن کرد که جنگ با ایران برای متوقف کردن تهدید دستیابی به سلاح هسته‌ای ضروری بوده است. 

تحت چنین شرایطی، برخی ناظران می‌گویند که استراتژی جدید در واشینگتن تداوم وضع نه جنگ نه صلح کنونی است. دیوید سنگر، روزنامه‌نگار مطرح در نیویورک‌تایمز با اعلام اینکه دونالد ترامپ از جنگ با ایران خسته شده نوشت که ترامپ می‌گوید مهم‌تر است که جی‌دی ونس معاون رییس‌جمهور به اوضاع شهر‌ها و ایالت‌های تحت مدیریت دموکرات‌ها برسد تا اینکه برای پایان دادن به جنگ با ایران مذاکره کند. بلومبرگ می‌گوید ترامپ در حال بررسی راهبردی جدید است که بر اساس آن، واشینگتن تنش با ایران را در وضعیتی بلاتکلیف ر‌ها کرده و بدون دستیابی به یک توافق جامع، از آن فاصله می‌گیرد. این رویکرد، یک چرخش آشکار از موضع پیشین اوست که بار‌ها تأکید کرده بود بدون توافق هسته‌ای، جنگ را پایان نخواهد داد. دیروز، رویترز هم به نقل از سه منبع آگاه گزارش کرد که رییس‌جمهور امریکا در گفت‌و‌گو با مشاوران ارشد خود احتمال خودداری از انجام حملات نظامی جدید علیه ایران را مطرح کرده و مدعی شده که اگر ایران یا یمنی‌ها به زعم وی اقدامات تحریک‌آمیز تازه‌ای صورت ندهند، ممکن است عملیات نظامی جدیدی علیه ایران صورت نگیرد. رویترز این را هم گفته که محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی و رجب طیب اردوغان رییس‌جمهور ترکیه در تماس‌های اخیر از ترامپ خواسته‌اند از تشدید درگیری‌ها و ازسرگیری حملات علیه ایران خودداری کند. در مقابل، به گفته منابع این گزارش، مقامات صهیونیست همچنان خواستار افزایش فشار نظامی بر ایران هستند. 

تهران کنار نخواهد آمد

تحلیلگران هشدار می‌دهند که پذیرش بن‌بست، لزوماً به معنای پایان درگیری یا رفع خطر یک جنگ تازه نیست. سوزان ملونی، معاون و مدیر برنامه سیاست خارجی مؤسسه بروکینگز تأکید دارد که واشینگتن می‌تواند وضعیت موجود را حفظ کند، اما نمی‌تواند تهران را مجبور کند تا ابد با آن کنار بیاید. خطر این است که این وضعیت به یک جنگ دیگر منجر شود. ملونی چندی پیش در گفت‌و‌گو با وال‌استریت‌ژورنال گفته بود که مشکل فقط میزان خسارتی نیست که ایران متحمل می‌شود، مسئله این است که آیا این خسارت‌ها می‌توانند تصمیمات راهبردی تهران را تغییر دهند یا خیر. او معتقد است حتی اگر محاصره اقتصادی ادامه پیدا کند، نمی‌توان موفقیت آن را قطعی دانست. علی واعظ از گروه بین‌المللی بحران در این باره می‌گوید: «واشینگتن می‌تواند وضعیت موجود را حفظ کند، اما نمی‌تواند تهران را مجبور کند تا ابد با آن کنار بیاید. خطر این است که این وضعیت ابتدا به یک جنگ دیگر منجر شود.»

دیوید پترائوس، رییس پیشین سیا و سنتکام در وال‌استریت‌ژورنال می‌گوید: «مسئله فقط پایان جنگ با ایران نیست، بلکه چگونگی پایان آن اهمیت دارد.» البته او وجود توافق را در نظر می‌گیرد و اضافه می‌کند: «توافقی که به ایران اجازه دهد درآمد‌های نفتی و تجارت دریایی خود را احیا کند، همچنان تنگه هرمز را تهدید کند، برنامه هسته‌ای خود را بازسازی کند و ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود را حفظ کند، منافع امریکا و متحدانش را تأمین نمی‌کند و زمینه‌ساز بحران بعدی خواهد بود.» وی توضیح می‌دهد: «سه هدف اساسی برای امریکا مطرح است: برقراری مجدد آزادی کشتیرانی در خلیج فارس و تنگه هرمز، تعیین تکلیف و خنثی‌سازی اورانیوم غنی‌شده 60 درصد ایران و اعمال محدودیت‌های قابل اجرا و راستی‌آزمایی بر غنی‌سازی اورانیوم.»

ساعت تهران- ساعت واشینگتن

پترائوس بر این باور است که شرایط کنونی، رقابت میان دو ساعت است: «ساعت تهران» که نشان می‌دهد حکومت ایران تا چه مدت می‌تواند کاهش درآمد‌های نفتی، محدودیت تجارت، آسیب زیرساخت‌ها و فشار نظامی را تحمل کند و «ساعت واشینگتن» که میزان تحمل افکار عمومی امریکا در برابر قیمت بالای انرژی، اختلال تجاری، خطرات نظامی و تقابلی ظاهراً بدون پایان را نشان می‌دهد. احیای صادرات انرژی کشور‌های دوست امریکا در خلیج فارس، زمان بیشتری در اختیار واشینگتن قرار می‌دهد، در حالی که محاصره دریایی، ساعت فشار بر تهران را سریع‌تر به حرکت درمی‌آورد. او این مسئله را عامل پایداری راهبرد امریکا می‌داند. این چهره شناخته‌شده امریکایی معتقد است که کاهش فشار‌ها بر ایران باید مرحله‌ای و تنها پس از راستی‌آزمایی اقدامات ایران انجام شود و امکان بازگرداندن آن نیز وجود داشته باشد. ایران نخست باید حمله به کشتی‌ها را متوقف کند و در پاک‌سازی خطرات دریایی مشارکت داشته باشد؛ سپس دسترسی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را احیا کند، درباره ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود شفاف‌سازی کند و محدودیت‌های الزام‌آور بر غنی‌سازی را بپذیرد. پترائوس تأکید دارد که آتش‌بسی که این شروط را برآورده نکند، صلح را تضمین نخواهد کرد، بلکه هزینه‌های جنگ بعدی را تأمین می‌کند.

منبع: روزنامه جوان