شاید باارزش ترین مهارت در عصر هوش مصنوعی، برنامه نویسی، مهندسی پرامپت یا هیچ یک از دیگر صلاحیت هایی نباشد که امروزه در آگهی های استخدامی قطار می شوند. بلکه این مهارت ممکن است توانایی تشخیص این موضوع باشد که در گام بعدی چه مهارتی باارزش خواهد شد. نیم قرن پیش، تئودور شولتز، اقتصاددان برجسته، نامی برای پدیده ای بسیار شبیه به این داشت: توانایی مواجهه با عدم تعادل ها ؛ یعنی همان موقعیت هایی که در آن شرایط متغیر و متحول، سازوکارهای قدیمی را کم فایده و ناکارآمد می سازد.

مقاله سال 1975 شولتز با عنوان ارزش توانایی مواجهه با عدم تعادل ها (The Value of the Ability to Deal with Disequilibria)، درباره هوش مصنوعی یا حتی ذاتا درباره تحولات فناوری نبود. مقاله او درباره یک ویژگی همیشگی و تکرارشونده در هر اقتصاد پویا و زنده بود: شرایط تغییر می کنند، روش های قدیمی استفاده از منابع دیگر منطقی به نظر نمی رسند، فرصت های جدید سر برمی آورند و انسان ها در توانایی خود برای درک این تغییرات و پاسخ به آنها با یکدیگر متفاوت اند و گاهی این تفاوت بسیار چشم گیر است.

بینش عمیق شولتز این بود که این ظرفیت و گنجایش سازگاری، خود نوعی سرمایه انسانی باارزش اقتصادی است. یعنی همان دانش و مهارتی که افراد با خود به عرصه کار می آورند. این بینش و زاویه دید، شاید در هیچ زمانی به اندازه امروز تا این حد مرتبط و حیاتی نبوده است.

بینش و تحلیل شولتز فراتر از یک فناوری خاص عمل می کند و با تطور و تحول اقتصاد، ژرف اندیشی و آینده نگری خود را به اثبات رسانده است. اگرچه او لزوما دامنه و مقیاس عظیم تغییرات در جریان عصر هوش مصنوعی را پیش بینی نکرده بود، اما آموزش و تجربه را به توانایی تخصیص دهی (Allocative ability) افراد پیوند داد یعنی توانایی آنها در درک تغییرات شرایط اقتصادی، تفسیر درست و دقیق آن ها، و تعدیل در نحوه استفاده از منابع خود. این پیوند و همبستگی همچنان دستاوردی بس کارآمد است، به ویژه در شرایطی که سیاستگذاران و تحلیلگران در حال بررسی این موضوع هستند که آیا و چگونه باید به مردم کمک کرد تا خود را با یک اقتصاد متغیر تطبیق دهند. ارزش توانایی تخصیص دهی، به زیبایی در سنت بزرگ تر حقوق و اقتصاد جای می گیرد؛ سنتی که دغدغه اصلی اش این است که انسان ها چگونه بدون دستور و فرمان از بالا (هدایت متمرکز)، خود را با شرایط وفق می دهند. فریدریش هایک این پرسش را مطرح کرد که بازارها چگونه اطلاعات پراکنده میان افراد را از طریق سیستم قیمت ها منتقل می کنند. آرمن آلچیان بر سازگاری و بقای شرکت های موفق در شرایط عدم قطعیت تاکید ورزید. شولتز اما توجه را به فردی جلب کرد که این سیگنال ها و پیام ها را دریافت می کند: چرا برخی افراد در تشخیص تغییر شرایط و اقدام متناسب با آن، از دیگران موفق تر و توانامندترند؟

یافتن یک پاسخ قابل اعتماد برای این پرسش، پیامدهای سیاستگذاری سنگینی به همراه دارد؛ چرا که تعدیل و سازگاری اقتصادی به خودی خود و به صورت خودکار رخ نمی دهد، بلکه از دل تصمیمات افراد بیرون می آید. کارگران تصمیم می گیرند که آیا مهارت های جدید بیاموزند، شغل خود را تغییر دهند، تغییر مکان دهند، یا شیوه انجام کار فعلی شان را بازآرایی کنند. دانشجویان تصمیم می گیرند که آیا درس بخوانند و چه رشته ای را انتخاب کنند. خانوارها تصمیم می گیرند که چگونه زمان و پول خود را تخصیص دهند. هر فرد باید سیگنال های ناقص درباره فرصت های در حال تغییر را تفسیر کند و تصمیم بگیرد که آیا منافع مورد انتظار، هزینه های این سازگاری و تغییر را توجیه می کند یا خیر.

همین مساله، توانایی تخصیص دهی را به نوعی خاص و متمایز از سرمایه انسانی تبدیل می کند. یک فرد ممکن است دارای مهارت های بس باارزشی باشد، اما اگر در درک این نکته که ارزش آن مهارت ها تغییر کرده، کُند عمل کند، روزگار سختی خواهد داشت و ناکام خواهد شد. برعکس، فردی که یک فرصت جدید را زود هنگام تشخیص می دهد، الزامات و نیازمندی های آن را تعیین می کند و زمان و تلاش خود را به سمت آن تغییر مسیر می دهد، ممکن است حتی با وجود افت ارزش مهارت های اولیه اش، به شکوفایی و موفقیت دست یابد. در دورانی از تغییرات سریع فناوری، خود توانایی تصمیم گیری درباره این که چه مهارت هایی باید کسب شوند، می تواند به یک سرمایه انسانی فوق العاده باارزش تبدیل شود.

شولتز به زیبایی مشاهده کرد که: دانش ما از توانایی های یک فرد، شامل استنتاج هایی است که از عملکرد و کارکرد او به دست می آید. این مشاهده در یک بازار کار که به سرعت در حال تغییر است، اهمیت دوچندانی پیدا می کند. کارفرمایان ناگزیر به مدارک تحصیلی، مجوزها، گواهینامه ها و دیگر مدارک به عنوان شاخص های توانایی متکی هستند. اما هرچه فناوری با سرعت بیشتری وظایف کارگران را دستخوش تغییر کند، احتمال این که مدارک دیروز راهنمایی غیرقابل اعتماد برای صلاحیت های کاربردی امروز باشند، بیشتر می شود.

شولتز مخالف مدرک و گواهینامه نبود. با این حال، تحلیل او توجه را به سمت ظرفیت و توانمندی اثبات شده معطوف می سازد: این که یک فرد عملا چه کاری می تواند انجام دهد، با چه سرعتی می تواند چیز جدیدی بیاموزد و با چه کیفیتی و چقدر موثر می تواند تشخیص دهد که چه زمانی انجام یک کار جدید ارزشش را پیدا کرده است.

بنابراین، توانایی تخصیص دهی، مفهومی گسترده تر و فراتر از ظرفیت کسب یک مهارت خاص است. این توانایی، اولا ظرفیت درک این نکته است که چه زمانی روش های موجود استفاده از منابع دیگر منطقی نیستند و دوما کشف شیوه های بهتر و کارآمدتر است.

با این همه، توانایی تخصیص دهی تنها عاملی نیست که تعیین می کند یک فرد چقدر به خوبی در میان جابه جایی های بازار کار جهت یابی می کند و مسیر خود را می یابد. مردم به اطلاعات نیاز دارند تا فرصت های در حال تغییر را شناسایی کنند، به روش های کم هزینه و مقرون به صرفه ای برای آزمودن مهارت ها و شغل های جدید دسترسی داشته باشند و نیازمند نهادهایی هستند که به آنها اجازه دهد بر اساس آنچه می آموزند عمل کنند.

یک کارگر می تواند یک فرصت را به درستی درک کند اما باز هم نتواند آن را دنبال کند، اگر هزینه های آموزش به طرز کمرشکنی گران باشد، مقررات شغلی مانع ورود شوند، هزینه های مسکن مانع جابه جایی مکانی گردد، یا کارفرمایان نتوانند توانایی واقعی را از مدارک و عناوین رسمی تشخیص دهند. بنابراین چارچوب شولتز، توجه را نه تنها به سازگارپذیری فردی، بلکه به نهادهایی معطوف می سازد که این سازگاری را پرهزینه تر یا کم هزینه تر می کنند.

اینجاست که شولتز شاید جالب ترین و جذاب ترین مانور فکری خود را انجام می دهد. در روایت او، کارآفرینی منحصر به کسانی نیست که اختلال و نوآوری تکنولوژیک (Disruption) ایجاد می کنند؛ بلکه شامل کسانی نیز می شود که به این اختلال پاسخ می دهند. کارآفرینان مهارت ، اصطلاحی که من به عنوان خلاصه به کار می برم و نه خود شولتز، کسانی هستند که به طور مداوم سرمایه انسانی خود را ارزیابی می کنند و هنگامی که شرایط ایجاب کند، نحوه استفاده و توسعه آن را تغییر می دهند. همان طور که شولتز بیان کرد: تقاضا برای توانایی مواجهه با امکانات جدید و بهتر تولید، با تغییرات فناوری تغییر می کند.

این دیدگاه، مفهوم آشنای ژوزف شومپیتر از کارآفرینی را گسترش می دهد. کارآفرین مدنظر شومپیتر، از طریق نوآوری دست به ایجاد عدم تعادل های توسعه ای ، یعنی برهم زدن سازوکارهای اقتصادی موجود، می زند. اما شولتز از ما می خواهد به جمعیت بسیار بزرگ تری توجه کنیم که باید به تغییرات حاصل از این نوآوری پاسخ دهند. خانوارها و افرادی که هم در داخل و هم در خارج از بخش بازار قرار دارند نیز زمانی که تصمیم می گیرند چگونه با تغییر شرایط، منابع خود را دوباره تخصیص دهند، دست به فعالیت کارآفرینانه می زنند. مثال های او طیف وسیعی را در برمی گیرد؛ از توانایی زنان خانه دار در مدیریت تولید خانگی گرفته تا دانشجویان باسابقه و بالغی که تصمیم می گیرند چگونه روی خودشان سرمایه گذاری کنند.

این تفکیک و تمایز به ویژه برای اندیشیدن درباره هوش مصنوعی فوق العاده مفید است. کارآفرینانی که پیشرفته ترین سیستم های هوش مصنوعی را می سازند، در حال خلق امکانات جدید و عدم تعادل های جدید هستند. اما میلیون ها انسانی که هرگز یک شرکت با هوش مصنوعی تاسیس نخواهند کرد، باید تصمیم بگیرند که این امکانات جدید برای زندگی آنها چه معنایی دارد.

آیا یک وکیل باید به جای اینکه خودش پیش نویس اولیه یک متن را بنویسد، یاد بگیرد که بر کارهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی نظارت کند؟ آیا یک برنامه نویس باید به جای نوشتن خط به خط کدها، در مشخص کردن نیازمندی ها و ارزیابی کدها مهارت پیدا کند؟ آیا یک دانشجو همچنان باید چهار سال از عمر خود را صرف دریافت یک مدرک خاص کند؟ اینها صرفا واکنش های منفعلانه به تغییرات فناوری نیستند؛ بلکه از دیدگاه شولتز، اینها اقدامات کارآفرینانه کشف و تخصیص مجدد منابع هستند.

چارچوب شولتز پاسخی متفاوت به هوش مصنوعی ارائه می دهد؛ پاسخی که با دعوت های سنتی و آشنا برای شناسایی مشاغل آینده و آموزش کارگران برای آنها تفاوت دارد. اگر تغییرات فناوری، عدم قطعیت واقعی ایجاد می کند، سیاستگذاران و نظام های آموزشی نمی توانند به طور قابل اعتمادی بدانند که 5 یا 10 سال دیگر چه مهارت هایی دارای ارزش و پاداش بالا خواهند بود. هدف بسیار بهتر این است که به مردم کمک کنیم فرصت های در حال تغییر را کشف کنند و هزینه و فشار پاسخ دادن به آنها را کاهش دهیم. از این دیدگاه، سه اقدام و نتیجه عملی حاصل می شود:

شولتز بر توانایی مردم در درک یک عدم تعادل مشخص و ارزیابی درست ویژگی های آن برای تعیین این که آیا اقدام کردن ارزشش را دارد یا خیر، و در صورت ارزشمند بودن، [تضمین این که] مردم با تخصیص مجدد منابع خود پاسخ دهند تاکید می ورزد.

کارگران و دانشجویان اگر نتوانند تشخیص دهند کدام مهارت ها در حال باارزش شدن هستند یا آیا یک دوره آموزشی واقعا آنها را آموزش می دهد یا خیر، نمی توانند به طور هوشمندانه خود را تطبیق دهند. ارائه اطلاعات بهتر درباره پیامدهای بازار کار، نرخ های اتمام دوره، درآمدها و مهارت های اثبات شده می تواند این تصمیم گیری ها را بهبود بخشد.

هدف نباید این باشد که دولت یا دانشگاه ها یک لیست رسمی و حاکمیتی از مهارت های باارزش فردا تولید کنند. فرض اولیه شولتز دقیقا از نقطه مقابل آغاز می شود: شرایط در حال تغییر، اطلاعاتی تولید می کند که هیچ بازیگر متمرکزی از پیش مالک آن نیست. وظیفه اصلی این است که حلقه بازخورد سریع تر و بهتر شود تا خود افراد بتوانند واکنش نشان دهند.

شولتز نوشت: جوانانی که با نیاز به تغییر سرمایه گذاری روی خود روبه رو هستند، با مجموعه پیچیده ای از پاداش های آینده مواجه می شوند. این مشکل زمانی حادتر می شود که تغییرات فناوری، آن پاداش ها را به طرز غیرمعمولی نامطمئن و مبهم می سازد.

سیستم های آموزشی که حول شرط بندی های بزرگ، غیرقابل بازگشت و چهارساله ساختار یافته اند، ممکن است برای محیطی که دانشجویان نیاز دارند برنامه های خود را به طور مکرر به روزرسانی کنند، بسیار نامناسب باشند. برنامه های خردشده به واحدهای کوچک تر، مدارک قابل تجمیع (Stackable) که به سمت صلاحیت های بزرگ تر رشد می کنند، دوره های کارآموزی، آموزش های مبتنی بر کارفرما و دیگر اشکال آزمون گری نسبتا کم هزینه می توانند زمانی که هیچ کس نمی داند کدام توانمندی ها مفیدتر خواهند بود، گزینه ها و راه ها را باز نگه دارند. آموزش همچنین باید خود توانایی تخصیص دهی را پرورش دهد: کمک به دانشجویان برای یادگیری درک کلاس های جدیدی از مسائل، روشن ساختن این مسائل و یادگیری روش های حل آن ها.

شولتز بارها نقل مکان به یک موقعیت مکانی یا شغلی جدید را به عنوان پاسخی به تغییر شرایط اقتصادی مورد توجه قرار می دهد. معادل های امروزی این امر بسیار فراتر از ریشه کن شدن فیزیکی و جابه جایی جغرافیایی است.

مجوزهای شغلی سخت گیرانه می توانند ورود به یک حوزه تازه جذاب شده را دشوارتر سازند. الزامات مدرک گرایی می توانند کارگران توانا را از اثبات صلاحیت خود از مسیرهای جایگزین باز دارند. محدودیت های مسکن می توانند نقل مکان را به طرز کمرشکنی گران کنند. مزایای شغلی گره خورده به یک کارفرمای خاص می توانند هزینه امتحان کردن یک شغل جدید را بالا ببرند.

این قوانین ممکن است توجیهات دیگری داشته باشند، اما شولتز پرسش دیگری پیش روی ما می گذارد تا بپرسیم: آیا این قوانین و مقررات مانع از پاسخ دادن مردم به اطلاعات باارزش اقتصادی می شوند؟

هوش مصنوعی این وسوسه را ایجاد می کند که پرسشی اشتباه مطرح کنیم: مردم برای جان سالم به در بردن از تحولات پیش رو، باید چه مهارت هایی را کسب کنند؟ شولتز پیشنهاد می کند که ابتدا پرسش بسیار بهتری مطرح کنیم: مردم چگونه در تشخیص این که در وهله اول چه مهارت هایی ارزش کسب کردن دارند، تواناتر و ماهرتر می شوند؟

عدم تعادل، یک نقص و ایراد موقت نیست که بشود با یک سیاستگذاری به قدر کافی هوشمندانه آن را برطرف و پاک کرد. در یک اقتصاد پویا، نوآوری به طور مداوم فرصت های جدید خلق می کند، فرصت های قدیمی را نابود می سازد و مردم را وادار می کند تصمیم بگیرند که در گام بعدی چه کنند. یک اقتصاد پویا به ظرفیت و گنجایش مردم برای سازگاری وابسته است و سازگاری، از نظر شولتز، صرفا چیزی نیست که برای یک اقتصاد اتفاق می افتد؛ بلکه کاری است که انسان ها می توانند در انجام آن ماهرتر و قدرتمندتر شوند.

همین امر، کارآفرین مهارت را به شخصی به شدت مهم و کلیدی در اقتصاد هوش مصنوعی تبدیل می کند. ارزش هر مهارت فنی خاصی ممکن است بالا و پایین شود؛ اما ظرفیت درک این تغییرات، درس گرفتن از آنها و اقدام کردن پیش از دیگران، بسیار پایدارتر است. همان طور که شولتز بیان کرد: توانایی قرار گرفتن در زمره نخستین کسانی که به شکل مناسب اقدام می کنند و با بالاترین سرعت در به سرانجام رساندن تخصیص های مجدد پیش می روند، دارای ارزش اقتصادی بزرگی است.

بنابراین، بهترین آمادگی برای یک آینده فناوری نامطمئن، نه پیش بینی است و نه محافظت در برابر تغییر؛ بلکه پرورش و تقویت ظرفیت و توانمندی انسان ها برای پاسخ دادن و واکنش نشان دادن به آن تغییرات است.