چرا با وجود افزایش فاصله از خورشید، همچنان شاهد دمای بسیار بالا در تابستان هستیم؟ دانشمندان می گویند پاسخ این پرسش در نحوه قرار گرفتن محور زمین نسبت به خورشید نهفته است و نه فاصله میان این دو جرم آسمانی.

به نقل از ورال نیوز، با ثبت دماهای بی سابقه در برخی نقاط دنیا، این سؤال برای بسیاری از مردم مطرح شده است که چگونه ممکن است زمین در زمانی که بیشترین فاصله را از خورشید دارد، چنین گرمای شدیدی را تجربه کند.

زمین در مداری کاملاً دایره ای به دور خورشید حرکت نمی کند، بلکه مدار آن اندکی بیضوی است. به همین دلیل، فاصله زمین از خورشید در طول سال تغییر می کند. نقطه ای از مدار که زمین در آن بیشترین فاصله را از خورشید دارد، اوج خورشیدی یا اَفِلیون نامیده می شود.

در اواخر تیر ماه، فاصله زمین از خورشید به حدود 152 میلیون کیلومتر می رسد که بیشترین فاصله آن در طول یک سال است. در مقابل، نزدیک ترین فاصله زمین از خورشید در ماه های دی و بهمن رخ می دهد؛ زمانی که زمین حدود 147 میلیون کیلومتر با خورشید فاصله دارد. این نقطه از مدار حضیض خورشیدی یا پِری هلیون نام دارد.

به گفته تونی رایس، سفیر ناسا، در زمان قرار گرفتن زمین در اوج خورشیدی، سرعت حرکت سیاره ما در مدار نیز به کمترین میزان سالانه می رسد. البته این کاهش سرعت بسیار ناچیز است. با این حال، حتی در این شرایط نیز زمین با سرعتی حیرت انگیز، حدود 105 هزار کیلومتر بر ساعت، در مدار خود به گردش ادامه می دهد؛ رقمی که نشان می دهد کاهش سرعت مداری، تأثیر محسوسی بر زندگی روزمره انسان ها ندارد.

شاید تصور شود هرچه زمین به خورشید نزدیک تر باشد، هوا گرم تر خواهد بود و هرچه فاصله بیشتر شود، دما کاهش می یابد. اما واقعیت این است که فصل های سال و میزان گرمای زمین، عمدتاً به فاصله آن از خورشید وابسته نیست. عامل اصلی شکل گیری فصل ها، زاویه انحراف محور زمین است.

محور چرخش زمین حدود 23.5 درجه نسبت به صفحه مدار آن متمایل است. همین انحراف باعث می شود در طول سال، نیمکره های شمالی و جنوبی به شکل متفاوتی نور و انرژی خورشید را دریافت کنند. در ماه های تابستان، نیمکره شمالی به سمت خورشید متمایل می شود. در نتیجه، پرتوهای خورشید با زاویه مستقیم تری به سطح زمین می تابند، مدت زمان تابش روزانه افزایش می یابد و انرژی بیشتری به سطح زمین می رسد. همین موضوع باعث افزایش دما و آغاز فصل تابستان در نیمکره شمالی می شود.

در همان زمان، نیمکره جنوبی از خورشید فاصله زاویه ای بیشتری دارد و نور خورشید را با زاویه کمتری دریافت می کند. به همین دلیل، کشورهای این نیمکره در حال تجربه فصل زمستان هستند. با آغاز ماه دی، وضعیت برعکس می شود. نیمکره شمالی از خورشید متمایل می شود و زمستان را تجربه می کند، در حالی که نیمکره جنوبی به سمت خورشید متمایل شده و وارد فصل تابستان می شود. بنابراین، آنچه دمای هوا را تعیین می کند، نحوه تابش نور خورشید و مدت زمان دریافت آن است، نه اختلاف چند میلیون مایلی فاصله زمین با خورشید.

کارشناسان همچنین یادآور می شوند که اگرچه همچنان در میانه تابستان قرار داریم، اما روند کاهش طول روزها آغاز شده است. بر اساس این گزارش، از 31 خرداد تاکنون حدود شش دقیقه از طول روشنایی روز کاسته شده است.

این روند در هفته های آینده نیز ادامه خواهد داشت. پیش بینی می شود طی حدود شش هفته آینده، بیش از یک ساعت از مدت زمان روشنایی روز کاسته شود. هرچند کاهش تدریجی طول روز به تدریج از شدت گرمای تابستان خواهد کاست، اما در کوتاه مدت همچنان می توان انتظار تداوم هوای گرم و دماهای بالا را در بسیاری از مناطق داشت.

دانشمندان تأکید می کنند درک تفاوت میان فاصله زمین از خورشید و زاویه تابش نور خورشید، یکی از مهم ترین نکات برای شناخت علت تغییر فصل ها و نوسانات دمایی در طول سال است؛ موضوعی که نشان می دهد حتی در زمانی که زمین در دورترین نقطه مدار خود قرار دارد، اگر نیمکره ای به سمت خورشید متمایل باشد، همچنان می تواند روزهای بسیار گرم و حتی رکوردشکن را تجربه کند.

منبع: فرارو