محمد عطریانفر ، عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی، روز چهارشنبه با اشاره به پاسخ کوبنده ایران به نقض عهد و کارشکنی آمریکا اظهار کرد: در مواجهه با هرگونه عهدشکنی و نقض تعهدات و یا اقدامات خصمانه از سوی آمریکا و احیانا رژیم صهیونیستی، پاسخ مؤثر باید براساس مجموعه ای از ابزارهای سیاسی، حقوقی، دیپلماتیک و دفاعی نظامی ساماندهی شود.

به گزارش ایرنا، عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی ایران بیان کرد: اگرچه تقویت همبستگی ملی و افزایش سرمایه اجتماعی، همواره بنیادین ترین مولفه قدرت ملی بوده و هست، اما بهره گیری از دیپلماسی فعال، استفاده از ظرفیت سازمان های بین المللی و منطقه ای، و تعامل با قدرت های گوناگون جهت کاهش فشارها و افزایش هزینه اقدامات یکجانبه گرایانه آمریکا، تاب آوری کشور را در برابر بیگانگان ارتقا می بخشد. در کنار این موارد، حفظ توان بازدارندگی دفاعی نیز در چارچوب راهبردهای نظامی کشور، نقشی اساسی و تعیین کننده در مهار و پیشگیری از تشدید تهدیدات ایفا می کند.

عطریانفر در تحلیل راهکارهای خروج از وضعیت نه جنگ، نه صلح و مدیریت شرایط کشور گفت: وضعیت نه جنگ، نه صلح فرسایشی ترین حالت ممکن برای کشور و ملت ایران است؛ چراکه این شرایط، امنیت اقتصادی را مخدوش کرده و سرمایه گذاری، توسعه و برنامه ریزی های کلان و بلندمدت را با چالش های جدی مواجه می سازد.

وی افزود: برای خروج از این وضعیت تعلیق، تدوین سیاست خارجی منسجمی که در آن اهداف، خطوط قرمز و ظرفیت های مذاکره به وضوح تبیین شده باشد، ضرورتی بنیادین است.

فعال اصلاح طلب تاکید کرد: افزون بر این، مبارزه با مفاسد اقتصادی، انجام اصلاحات ساختاری و تقویت قدرت خرید مردم، آسیب پذیری کشور را برابر فشارهای بیرونی کاهش می دهد. در کنار این مولفه ها، حفظ توان بازدارندگی دفاعی توسط پاسداران غیور و ارتش سلحشور، جهت پیشگیری از هرگونه خطای محاسباتی دشمن، امری حیاتی است.

عطریانفر ادامه داد: از سوی دیگر، بهره گیری از تمامی ظرفیت های سیاسی و اجتماعی کشور، پشتوانه قدرت ملی را تقویت می کند. اختلاف نظر اگرچه امری طبیعی است، اما پرهیز از شعارزدگی و اجتناب از تندروی در مسائل مرتبط با امنیت و منافع ملی، اثربخشی سیاست های کلان را دوچندان می سازد.

وی اظهار کرد: عبور از وضعیت نه جنگ، نه صلح نیازمند تدابیری جامع، مبتنی بر واقع بینی، دیپلماسی فعال، اصلاحات اقتصادی، حفظ بازدارندگی دفاعی، مقابله به مثل به هنگام و ایجاد اجماع فراگیر ملی است.

عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی ایران در ارزیابی خود از چشم انداز درگیری ها در منطقه گفت: با وجود تنش های مستمر میان دو کشور، احتمال وقوع جنگ تمام عیار در شرایط کنونی را بالا نمی دانم، هرچند این احتمال هرگز صفر نیست. تجربه چند دهه اخیر نشان می دهد که سیاستمداران عقل گرا در هر دو سو — به جز پدیده خودشیفته و نامتعارفی چون ترامپ — همواره کوشیده اند تا از ورود به آستانه یک جنگ گسترده و فرسایشی اجتناب کنند؛ چراکه هزینه های سیاسی، اقتصادی، نظامی و امنیتی چنین نبردی برای تمامی بازیگران منطقه، بسیار سنگین خواهد بود.

عطریانفر خاطرنشان کرد: با این حال، در قلمرو خاورمیانه که نیروهای متعددی حضور دارند و تنش ها به طور مکرر رو به فزونی می گذارد، یک حادثه محدود ممکن است به سرعت دامنه بحران را گسترش دهد؛ مگر آنکه کانال های ارتباطی و سازوکارهای مدیریت بحران به طور فعال عمل کنند.

وی یادآور شد: به نظر می رسد عواملی نظیر دفاع متقابل ، وابستگی اقتصاد جهانی به امنیت انرژی و نگرانی قدرت های منطقه ای و بین المللی از بی ثباتی بیشتر، احتمال وقوع یک جنگ فراگیر را کاهش می دهند. در چنین شرایطی، سیاستگذاران باید ضمن حفظ توان بازدارندگی، از هرگونه ابتکار دیپلماتیک جهت کاهش مخاطرات بهره جویند.

این اصلاح طلب درباره سرانجام درگیری ها برای حاکم شدن نظم و ترتیبات امنیتی بر تنگه هرمز عنوان کرد: تنگه هرمز صرفاً یک آبراه منطقه ای نیست، بلکه یکی از حیاتی ترین گذرگاه های انرژی جهان است که امنیت آن با منافع بسیاری از کشورهای منطقه، از جمله ایران و کل اقتصاد جهانی، گره خورده است. به همین دلیل، رقابت های موجود را نمی توان صرفاً به تقابل دوجانبه ایران و آمریکا یا تقلیل به نظم یک جانبه ایرانی یا آمریکایی خلاصه کرد.

عطریانفر اضافه کرد: اگر نقش تعیین کننده ایران در شکل گیری ترتیبات امنیتی منطقه و این گذرگاه استراتژیک به درستی پذیرفته شود، طبیعی است که جمهوری اسلامی نیز در چارچوب نظارت خود بر تنگه، مصالح سیاسی و منافع اقتصادی دیگر کشورهای منطقه و مطالبات به حق کشورهای فرامنطقه ای را کاملاً رعایت خواهد کرد. با این حال، به نظر می رسد آمریکا و کشورهای عربی هم پیمان او در منطقه، بدون رضایت و مشارکت مؤثر ایران، توانایی تحمیل نظم مطلوب خود بر این آبراه را ندارند.

وی خاطرنشان کرد: در عین حال، پذیرش نظم و نظارت حقوقی ایران بر این بزرگراه آبی، در کنار حفظ آزادی کشتیرانی و پرهیز از اقدامات تنش زا و بی ثبات کننده، به سود همه طرف ها است، چراکه هرگونه بحران در تنگه هرمز، کشورهای منطقه، بازار جهانی انرژی و تجارت بین المللی را مستقیماً تحت تأثیر قرار می دهد.

عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی ایران در پاسخ به اینکه آیا مخالفان مذاکره، راهبرد جایگزینی نیز دارند؟ گفت: در سیاست خارجی، مذاکره برای مذاکره مفهومی اصیل نیست و به خودی خود نشانه ضعف یا قدرت کشور محسوب نمی شود، بلکه گفت وگو صرفاً ابزاری برای تأمین منافع ملی و کاهش هزینه های کشور است.

عطریانفر معتقد است: مخالفت با مذاکره تنها زمانی از منظر سیاست گذاری کلان قابل دفاع است که متقابلاً طرحی جایگزین، منطقی و اثربخش برای تحقق همان اهداف ارائه شود؛ در غیر این صورت، مخالفت صرف، راهبردی کامل محسوب نمی شود.

وی یادآور شد: علاوه بر این، مذاکره به معنای چشم پوشی از اصول یا منافع ملی نیست. همان گونه که حفظ توان دفاعی و بازدارندگی ضروری است، بهره گیری از ظرفیت دیپلماسی برای جلوگیری از تحمیل خسارت نیز بخشی از حکمرانی عقلانی به شمار می رود. آنچه اهمیت دارد، اجماع بر سر منافع ملی است، نه اختلاف بر سر ابزارها.

فعال اصلاح طلب ادامه داد: اگر هدف مشترک، تأمین امنیت، توسعه و رفاه کشور باشد، باید تمامی ابزارهای مشروع و کارآمد، از جمله گفت وگو، دیپلماسی، تقویت اقتصاد و حفظ قدرت دفاعی، در کنار یکدیگر بکار گرفته شوند تا کشور از چرخه تنش های فرسایشی خارج شود.

عطریانفر در پاسخ به این پرسش که آیا تخریب، فحاشی و سنگ اندازی در مسیر مسئولان دلسوز نظام، مانع از شنیده شدن صدای واحد از کشور نمی شود، اظهارکرد: بدون تردید، رقابت سیاسی، نقد و اختلاف دیدگاه از ویژگی های طبیعی هر جامعه بالنده و زنده ای است؛ اما اگر این اختلافات به تخریب شخصیت، فحاشی، اتهام زنی و حذف رقیب بینجامد، نخستین آسیب آن متوجه منافع ملی خواهد بود.

وی افزود: امروز کشور با چالش های مهم داخلی و خارجی روبرو است. سرمایه اصلی هر نظام سیاسی، اعتماد عمومی، حفظ همبستگی ملی، دفاع از فرماندهان خط مقدم دیپلماسی و نبرد، و صیانت از حیثیت آنان است. ادبیات تند و رفتارهای تخریبی، علاوه بر دلسرد کردن نیروهای متخصص و دلسوز، نشان می دهد که گفت وگوی منطقی جای خود را به تقابل های فرسایشی داده است.

عطریانفر گفت: در روابط بین الملل، مذاکره و اِعمال قدرت لزوماً دو مسیر متناقض نیستند، بلکه اغلب مکمل یکدیگر محسوب می شوند. بسیاری از مذاکرات راهبردی در عرصه سیاست بین الملل، در شرایطی صورت گرفته اند که تنش های نظامی و درگیری های محدود نیز همزمان جریان داشته اند.

وی افزود: در واقع، هدف از مذاکره، مدیریت بحران و تامین منافع ملی از طریق ابزارهای سیاسی است، در حالی که هدف از آمادگی دفاعی، جلوگیری از تحمیل اراده طرف مقابل و حفظ موازنه قدرت است. بنابراین، باز نگه داشتن مسیر گفت وگو در کنار حفظ آمادگی دفاعی و پاسخ قاطع به تهدیدها، رویکردی کاملاً منطقی و راهبردی است. آنچه در این میان اهمیت بنیادین دارد، تدوین استراتژی واحدی است که در آن دیپلماسی، توان دفاعی، اقتصاد و انسجام داخلی، همگی در خدمت هدفی مشترک، یعنی تأمین منافع ملی قرار گیرند.

این اصلاح طلب تصریح کرد: دیپلماسی بدون پشتوانه قدرت، نتیجه مطلوبی در بر ندارد؛ همانطور که اتکای صرف به ابزار نظامی نیز نمی تواند گره گشای مسائل پیچیده سیاسی و اقتصادی باشد. موفقیت کشور در گرو استفاده ترکیبی و متوازن از دیپلماسی فعال، بازدارندگی دفاعی، تقویت قدرت اقتصادی و حفظ اجماع داخلی است. در نهایت، تصمیم گیری میان مذاکره یا تقابل، باید تابعی از منافع ملی و ارزیابی دقیق واقعیات میدانی باشد.