هم زمان با نزدیک شدن دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، به تصمیمی سرنوشت ساز درباره ادامه تقابل با ایران، منابع آگاه می گویند میانجی گران منطقه ای تلاش های خود را برای برقراری یک آتش بس موقت و جلوگیری از گسترش جنگ افزایش داده اند.

به نقل از اکسیوس، مقام های آمریکایی و اسراییلی در حال حاضر تنها دو سناریوی عملیاتی را برای پایان دادن به بحران موجود متصور هستند؛ نخست، پیگیری یک آتش بس 10 روزه با هدف بازگشایی تنگه هرمز و فراهم کردن فرصت برای ازسرگیری مذاکرات، و دوم، آغاز یک عملیات نظامی مشترک و گسترده میان آمریکا و اسراییل با هدف وادار کردن تهران به تسلیم.

بر اساس این گزارش، ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را اتخاذ نکرده است، اما مقام های آمریکایی معتقدند چند روز آینده مسیر تحولات را مشخص خواهد کرد و دیگر فرصت چندانی برای ادامه درگیری های فرسایشی که منطقه خلیج فارس را فلج کرده، باقی نمانده است.

دو منبع منطقه ای مطلع به اکسیوس گفته اند که قطر، مصر، پاکستان و شماری دیگر از میانجی های منطقه ای، پیشنهاد برقراری یک آتش بس 10 روزه را به تهران و واشنگتن ارائه کرده اند.

به گفته مقام های آمریکایی، دولت ترامپ در حال بررسی این پیشنهاد است و هم زمان از اسراییل خواسته اقداماتی انجام ندهد که بتواند مسیر دیپلماسی را مسدود کند.

با این حال، واشنگتن خود را برای احتمال شکست مذاکرات نیز آماده کرده است. ارتش آمریکا طی روزهای اخیر ده ها فروند جنگنده و هواپیمای سوخت رسان را به منطقه اعزام کرده و نیروهای لازم برای تشدید قابل توجه درگیری ها را مستقر کرده است.

منابع اسراییلی نیز اعلام کرده اند که ارتش اسراییل (IDF) در آماده باش کامل قرار دارد و خود را برای احتمال گسترش جنگ به یک عملیات هماهنگ و تمام عیار در روزهای آینده آماده می کند.

بر اساس این گزارش، ده شب بمباران پیاپی آمریکا تاکنون نتوانسته است سلطه ایران بر تنگه هرمز را در هم بشکند و ترامپ را بیش از پیش درگیر جنگی کرده که پیش تر بارها مدعی پیروزی در آن شده بود.

در جریان دور جدید درگیری ها، دست کم سه نظامی آمریکایی کشته شده اند. ترامپ روز دوشنبه ادعا کرد که به پنتاگون دستور داده است ایران را بابت هر مورد مرگ نیروهای آمریکایی وادار به پرداخت هزینه ای چندین برابر کند.

هم زمان، قیمت نفت در پایان هفته گذشته برای مدت کوتاهی از مرز 90 دلار در هر بشکه عبور کرد؛ موضوعی که در پی گسترش حملات ایران علیه کشتی های تجاری و زیرساخت های منطقه خلیج فارس رخ داد. افزایش دوباره قیمت بنزین نیز بر انتقادهای داخلی از جنگی که پیش از این نیز از حمایت گسترده افکار عمومی برخوردار نبود، افزوده است.

در چنین شرایطی، میانجی های منطقه ای بار دیگر تلاش می کنند چرخه حملات و اقدامات تلافی جویانه را متوقف کنند؛ چرخه ای که با هر حمله جدید، مرگبارتر، پرهزینه تر و کنترل آن دشوارتر می شود.

بر اساس طرح پیشنهادی جدید، درگیری ها برای 10 روز متوقف خواهد شد، هر دو مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز بازگشایی می شود و فرصت لازم برای احیای تفاهم نامه (MOU) میان تهران و واشنگتن فراهم خواهد شد.

یکی از منابع منطقه ای در این باره گفت: ما به آمریکا و ایران اعلام کردیم که پیشنهاد برقراری یک دوره کاهش تنش را داریم.

با وجود این، نه دولت ترامپ و نه ایران تاکنون این پیشنهاد را نپذیرفته اند و به گفته منابع، هر دو طرف ترجیح می دهند پیش از پذیرش هرگونه آتش بس، با انجام حملات بیشتر، موقعیت خود را در مذاکرات تقویت کنند.

در همین حال، انصارالله یمن نیز بنادر عربستان سعودی را تحت محاصره دریایی اعلام کرده و جبهه جدیدی را علیه زیرساخت های انرژی و مسیرهای کشتیرانی در خلیج فارس گشوده است.

از سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسراییل، هشدار داده است که هرگونه حمله ایران با پاسخی سنگین از سوی اسراییل روبه رو خواهد شد؛ موضوعی که خطر گسترش جنگ از خلیج فارس تا دریای سرخ و اسراییل را افزایش داده است.

منابع منطقه ای همچنین اعلام کردند میانجی ها در تلاش هستند مذاکرات را بر پایه پیشنهادی که 11 ژوییه در مسقط، با حضور نمایندگان عمان، قطر و ایران مطرح شده بود، ادامه دهند. در آن پیشنهاد، آمریکا از تهران خواسته بود به طور علنی متعهد شود تنگه هرمز را باز نگه دارد.

یکی از منابع منطقه ای مدعی شد یکی از گزینه های مطرح این است که به ایران اجازه داده شود در ازای تأمین امنیت دریایی، حفاظت از محیط زیست و ارائه سایر خدمات، هزینه های معقول خدمات دریافت کند.

این منبع، تنگه مالاکا را به عنوان الگویی احتمالی معرفی کرد؛ جایی که مالزی، اندونزی و سنگاپور به جای دریافت عوارض عبور، بابت خدمات مشخص از کشتی ها هزینه دریافت می کنند.

به گفته این منبع، پیشنهاد دیگری نیز مطرح شده که بر اساس آن، درآمد حاصل از این هزینه ها به صندوقی مشترک واریز شود که با مشارکت سازمان بین المللی دریانوردی اداره خواهد شد.

افراد دخیل در این تلاش های دیپلماتیک عبارت اند از: محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست وزیر قطر؛ علی الثوادی، فرستاده ویژه قطر؛ فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان؛ بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر؛ و بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان.

یکی از منابع منطقه ای همچنین اظهار داشت که تلاش ها برای دستیابی به آتش بس روز شنبه شتاب گرفته بود، اما حمله موشکی ایران به اردن که به کشته شدن دست کم دو نظامی آمریکایی انجامید، باعث شد واشنگتن از موضع خود عقب نشینی کند.

یک مقام ارشد آمریکایی نیز تأیید کرد که مذاکرات همچنان ادامه دارد، اما تأکید کرد اقدامات تلافی جویانه ترامپ هنوز پایان نیافته است.

در همین حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز دوشنبه تأیید کرد که میانجی گران برای جلوگیری از تشدید بیشتر تنش ها در حال رایزنی هستند.

بقایی در نشست خبری خود گفت: پیشنهادهایی که از طریق میانجی گران منتقل شده، به دست ما رسیده است، اما در این مرحله ترجیح می دهم درباره جزییات آن ها صحبت نکنم.

او همچنین تأکید کرد: نیروهای مسلح ایران همچنان با قدرت پاسخ خواهند داد و منشأ تجاوز آمریکا را درهم خواهند کوبید.

با این حال، همچنان مشخص نیست که آیا ترامپ به طور کامل در جریان جزییات چارچوب پیشنهادی آتش بس قرار گرفته است یا خیر و اینکه آیا حاضر خواهد بود بدون وجود مسیری روشن برای دستیابی به توافقی پایدار، آتش بس موقت دیگری را بپذیرد.

در پایان، یکی از منابع منطقه ای مدعی شد کاخ سفید ممکن است پیش از بررسی جدی پیشنهاد میانجی گران، برای چند روز دیگر به حملات خود علیه ایران ادامه دهد تا به گفته مقام های آمریکایی، پاسخ کشته شدن نیروهای این کشور در اردن را بدهد.

منبع: فرارو