گیدئون راچمن، ستون نویس روزنامه فایننشال تایمز

به نقل از روزنامه فایننشال تایمز، به نظر می رسد میراث سیاست خارجی دونالد ترامپ بیش از هر موضوع دیگری با جنگ ایران گره خورده است؛ میراثی که دست کم در شرایط کنونی، چشم انداز امیدوارکننده ای ندارد. جنگ دوباره شعله ور شده است، اما واشنگتن هنوز راهبردی قابل اتکا برای رسیدن به پیروزی در اختیار ندارد.

در چنین شرایطی، نهادهای امنیتی آمریکا نیز در حال بازتعریف مفهوم موفقیت در این جنگ هستند. مارک اسپر، وزیر دفاع در دولت نخست دونالد ترامپ، در نشست اخیر مجمع امنیتی آسپن اظهار داشت که اگر آمریکا بتواند تنها به دو هدف دست یابد، می توان این عملیات را موفق ارزیابی کرد. به گفته او، نخستین هدف باید بازگشایی تنگه هرمز و تضمین عبور آزادانه کشتی ها، بدون پرداخت هرگونه عوارض، باشد. هدف دوم نیز بازگرداندن محدودیت های برنامه هسته ای ایران به سطح توافق هایی است که در دوران ریاست جمهوری باراک اوباما برقرار شده بود. در واقع، بر اساس این ارزیابی، آنچه امروز به عنوان موفقیت تعریف می شود، نه دستیابی به یک دستاورد راهبردی تازه، بلکه صرفاً بازگرداندن شرایط به وضعیت پیش از آغاز جنگ است.

با این حال، حتی تحقق همین اهداف محدود نیز با تردیدهای جدی روبه رو است. تهران همچنان بر دریافت عوارض از کشتی های عبوری از تنگه هرمز اصرار دارد و مشخص نیست آمریکا چگونه می تواند مانع اجرای این سیاست شود. در صورت موفقیت ایران، این اقدام نه تنها میلیاردها دلار درآمد تازه برای جمهوری اسلامی به همراه خواهد داشت، بلکه اهرمی پایدار برای تأثیرگذاری بر بازار جهانی انرژی نیز در اختیار تهران قرار خواهد داد.

واشنگتن بارها اعلام کرده است که چنین وضعیتی را نخواهد پذیرفت، اما واقعیت های میدانی دامنه گزینه های آمریکا را محدود کرده اند. تشدید حملات هوایی به تنهایی بعید است بتواند کنترل تنگه هرمز را از دست ایران خارج کند و در مقابل، کاخ سفید نیز نشانه ای از آمادگی برای آغاز یک عملیات زمینی گسترده بروز نداده است. بری مک کافری، ژنرال بازنشسته ارتش آمریکا برآورد می کند که تصرف تنگه هرمز از طریق عملیات زمینی به حدود 600 هزار نیروی نظامی نیاز دارد و اجرای چنین مأموریتی ممکن است دست کم یک سال به طول بینجامد.

هم زمان، ایران دامنه حملات خود را نیز گسترش داده و با انجام نخستین حمله به عربستان سعودی در چند ماه گذشته، بار دیگر آسیب پذیری کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در برابر حملات به زیرساخت های حیاتی از جمله تأسیسات آب شیرین کن و سکوهای استخراج نفت را آشکار کرده است.

دولت دونالد ترامپ بر این باور است که تهدید ناشی از موشک ها و پهپادهای ایران در سال های آینده ابعاد گسترده تری خواهد یافت. تهران تاکنون نشان داده است که توانایی هدف قرار دادن مراکز راهبردی همچون فرودگاه دبی، تأسیسات گاز طبیعی مایع قطر و پایگاه های نظامی آمریکا در منطقه را دارد. از نگاه واشنگتن، حمله روز جمعه به یک پایگاه نظامی آمریکا در اردن که به کشته شدن دو نظامی آمریکایی انجامید، نمونه ای از همین روند و نشانه ای از گسترش توان عملیاتی ایران در منطقه به شمار می رود.

نگرانی اصلی برنامه ریزان نظامی آمریکا، سرعت پیشرفت فناوری موشکی و پهپادی ایران است. از نگاه آنها، گسترش همکاری های فنی و نظامی تهران با روسیه و چین می تواند ظرف چند سال آینده ایران را به موشک ها و پهپادهایی مجهز کند که هم برد بیشتری داشته باشند و هم با دقت بالاتری اهداف خود را مورد اصابت قرار دهند. در چنین شرایطی، مراکزی که تاکنون خارج از دسترس توان موشکی ایران بوده اند نیز ممکن است در معرض تهدید قرار گیرند؛ از جمله راکتور هسته ای دیمونا در اسراییل و پایگاه راهبردی آمریکا در دیه گو گارسیا که یکی از مهم ترین مراکز پشتیبانی قدرت نظامی واشنگتن در منطقه هند-آرام به شمار می رود.

برجسته ترین محور راهبرد جدید آمریکا، تشدید فشارهای اقتصادی بر جمهوری اسلامی ایران است. واشنگتن بار دیگر محدود کردن صادرات نفت ایران را در اولویت قرار داده و امیدوار است طی ماه های آینده بخش قابل توجهی از درآمدهای نفتی تهران را قطع کرده و اقتصاد ایران را با بحرانی عمیق تر مواجه کند. در کنار این سیاست، ایده دامن زدن به ناآرامی های داخلی در ایران نیز بار دیگر در محافل تصمیم گیری آمریکا و اسراییل مطرح شده است. در آغاز جنگ، اسراییل پیشنهاد مسلح کردن گروه های کرد را مطرح کرده بود، اما دولت آمریکا در آن مقطع با این طرح مخالفت کرد. اکنون، با محدودتر شدن گزینه های پیش روی واشنگتن، احتمال بازگشت این پیشنهاد و بررسی دوباره آن بیش از گذشته افزایش یافته است.

در همین حال، این جنگ با سرعتی قابل توجه ذخایر تسلیحاتی آمریکا را کاهش داده است. بر اساس گزارش های منتشرشده، ارتش آمریکا تنها در هفته های نخست درگیری حدود 30 درصد از موشک های کروز تاماهاوک و نزدیک به نیمی از موشک های رهگیر پاتریوت خود را مصرف کرده است. بخش قابل توجهی از این مهمات پیش تر برای رویارویی احتمالی با چین بر سر تایوان ذخیره شده بود و بازسازی این ذخایر ممکن است سال ها به طول بینجامد. از نگاه برخی تحلیلگران، این وضعیت می تواند پنجره ای از فرصت در اختیار پکن قرار دهد تا در صورت تمایل، گزینه اقدام نظامی را با محاسبات متفاوتی بررسی کند. در نتیجه، اگرچه جنگ با ایران اکنون مهم ترین بحران سیاست خارجی دولت آمریکا به شمار می رود، اما فرسایش توان نظامی و کاهش ذخایر تسلیحاتی این کشور ممکن است در سال های آینده زمینه ساز بحرانی به مراتب بزرگ تر به ویژه در شرق آسیا شود.

منبع: فرارو