به نقل از فرادید، اکنون، پس از سه دهه پژوهش، بررسی اسناد تاریخی، مطالعه محموله کشتی و همکاری باستان شناسان، مورخان و متخصصان موزه بریتانیا، معمای کشتی گنج سرانجام حل شده است. پژوهشگران اعلام کرده اند که این کشتی همان دوم فان کولن (Dom van Keulen) است؛ یک کشتی تجاری هلندی که در پاییز سال 1633 از مراکش به مقصد هلند حرکت کرده بود.

بر اساس اسناد تاریخی، دوم فان کولن بخشی از شبکه گسترده تجارت دریایی میان شمال آفریقا و اروپای غربی بود. در اوایل قرن هفدهم، بنادر مراکش یکی از مهم ترین مراکز صادرات طلا، کالاهای ارزشمند و مواد اولیه به اروپا محسوب می شدند و بازرگانان هلندی نقش پررنگی در این تجارت داشتند.

کشتی پس از بارگیری محموله ای ارزشمند از بنادر مراکش، سفر خود را به سمت هلند آغاز کرد، اما در مسیر با طوفان های سهمگین روبه رو شد. اسناد باقی مانده در آرشیو ملی بریتانیا نشان می دهد خدمه کشتی روزهای بسیار دشواری را پشت سر گذاشتند و در نهایت بدنه کشتی دچار نشتی شد.

سرانجام کشتی در نزدیکی شهر ساحلی سالکومب در جنوب انگلستان غرق شد. با وجود این حادثه، تمام خدمه موفق شدند جان خود را نجات دهند؛ اتفاقی که برای کشتی های آن دوران چندان معمول نبود.

محموله ای ارزشمند از آفریقا

آنچه این کشتی را به یکی از مهم ترین کشفیات باستان شناسی دریایی دهه های اخیر تبدیل کرده، محموله استثنایی آن است. بررسی ها نشان می دهد کشتی هنگام غرق شدن هزاران سکه طلای بربری را حمل می کرد (طلای بربری به سکه هایی گفته می شود که در شمال آفریقا و خصوصا مراکش ضرب می شدند).

اما گنجینه کشتی تنها به سکه ها محدود نمی شد. در فهرست بار کشتی، کالاهای ارزشمند دیگری نیز دیده می شود، از جمله: 320 پوست بز که در صنایع چرم اروپا کاربرد فراوان داشت. 150 کیسه صمغ عربی که در داروسازی، رنگ سازی، نساجی و تولید مرکب استفاده می شد و همینطور 64 کیسه شوره (نیترات پتاسیم) که برای تولید باروت اهمیت راهبردی داشت.

این محموله تصویری روشن از کالاهایی ارائه می دهد که چهار قرن پیش میان آفریقا و اروپا مبادله می شدند.

به گفته دیو پارام، استاد باستان شناسی دریایی دانشگاه بورنموث، به احتمال زیاد بخش بزرگی از بار کشتی اندکی پس از غرق شدن توسط افراد محلی یا گروه های نجات بازیابی شده بود.

با این حال، بیش از 400 سکه طلا و نقره در زیر رسوبات کف دریا باقی ماندند؛ تا سال 1995 که اعضای گروه باستان شناسی دریایی جنوب غرب انگلستان آن ها را کشف کردند.

این سکه ها در شرایطی بسیار مناسب حفظ شده بودند و اطلاعات ارزشمندی درباره نظام پولی، اقتصاد و روابط تجاری قرن هفدهم در اختیار پژوهشگران قرار دادند.

چگونه هویت کشتی مشخص شد؟

شناسایی این کشتی تنها با پیدا شدن سکه ها امکان پذیر نبود. پژوهشگران سال ها به بررسی بقایای بدنه کشتی، اشیای فلزی، اسناد گمرکی، دفترهای بازرگانان و مدارک آرشیوی پرداختند.

در این میان، تاریخ نگار مستقل ایان فریل موفق شد اسناد مربوط به آخرین سفر کشتی را در آرشیو ملی بریتانیا پیدا کند. این اسناد با اطلاعات به دست آمده از محل غرق شدن کشتی کاملاً مطابقت داشت و در نهایت هویت آن را مشخص کرد.

نتایج این پژوهش ها در کتاب از مراکش تا سواحل انگلستان؛ داستان دوم فان کولن و محموله شگفت انگیز آن منتشر شده است؛ کتابی که حاصل سال ها همکاری پژوهشگران، دانشگاه بورنموث، موزه بریتانیا و متخصصان باستان شناسی دریایی است.

به گفته جرمی دی. هیل، رییس بخش پژوهش موزه بریتانیا، کشف سکه های طلای آفریقایی در سواحل انگلستان در ابتدا پرسش های فراوانی ایجاد کرد؛ اینکه این سکه ها چگونه به آنجا رسیده اند و چه داستانی پشت آن ها نهفته است.

اکنون پاسخ این پرسش ها روشن شده است. این کشتی نشان می دهد که چهار قرن پیش، شبکه ای گسترده از تجارت دریایی، مراکش، هلند و بریتانیا را به یکدیگر متصل کرده بود. کالاها، فلزات گران بها و مواد اولیه از شمال آفریقا به اروپا منتقل می شدند و در مقابل، کالاهای اروپایی راهی بازارهای آفریقایی می شدند.

امروزه بیش از 400 سکه و شماری از اشیای بازیابی شده از این کشتی در موزه بریتانیا نگهداری و به نمایش گذاشته شده اند. این آثار نه تنها از نظر ارزش مادی اهمیت دارند، بلکه برای مورخان و باستان شناسان نیز منبعی کم نظیر برای مطالعه تجارت، اقتصاد و روابط سیاسی قرن هفدهم محسوب می شوند.