به نقل از اکو، مرکز آمار همراه با گزارش تورم خردادماه، متوسط قیمت اقلام خوراکی در مناطق شهری را نیز اعلام کرده است. اگر این ارقام را با استفاده از وزن ها و مقادیر مشخصی به سبدی برای حداقل خوراک تبدیل کنیم، متوجه می شویم که یک فرد و یک خانوار به طور متوسط برای تامین حداقل معیشت خوراکی خود چقدر باید خرج کند؟

اکوایران با استفاده ارزیابی ها و برآوردهای انستیو تحقیقات تغذیه ایران به محاسبه مخارج سبد حداقل خوراک ایرانیان در هر ماه می پردازد.

محاسبات اکوایران حاکی از آن است که در خرداد سال جاری یک فرد برای اینکه بتواند حداقلی از خوراک را برای خود تامین کند، به 7 میلیون و 840 هزار و 555 تومان احتیاج داشته است. رقمی که اگر در سطح خانواری با تعداد 3.1 نفری در نظر گرفته شود به عدد 24 میلیون و 305 هزار تومان می رسیم.

از سمت دیگر مخارج این سبد نسبت به اردیبهشت سال قبل 6.24 درصد و در مقایسه با خرداد سال گذشته 130.6 درصد رشد داشته است. این ها درحالی است که تورم ماهانه مرکز آمار در ماه قبل معادل 5.9 درصد و تورم نقطه به نقطه نیز 88.6 درصد برآورد شده است. بنابراین از همین اعداد و داده ها نیز می توان دریافت که چون عمده خانوارها و به خصوص خانوارهای کمتر برخوردار سهم زیادی از مخارج خود را به خوراک اختصاص می دهند، از همین رو فشار و احساس تورم در گروه های فقیرتر بیشتر است.

در میان اقلام سبد نیز بیشترین هزینه مشابه با ماه های قبل به گوشت گاو یا گوساله با 1.5 میلیون تومان اختصاص پیدا کرده است. هزینه خرید مقدار مورد نیاز مرغ ماشینی برای یک فرد نیز حدود 700 هزار تومان بوده است. مخارج مورد نیاز برای تامین حداقلی از لبنیات نیز در خرداد تقریبا 2 میلیون تومان محاسبه شده که از اقلام شیر پاستوریزه، ماست، پنیر ایرانی و کره حیوانی تشکیل شده است.

تامین ماکارونی مورد نیاز یک فرد در خرداد حدود 74 هزار تومان و مجموع مخارج لوبیا، عدس و لپه نیز تقریبا معادل 970 هزار تومان هزینه برای هر نفر در برداشته است.

تأمین تغذیه سالم برای هر فرد مستلزم مصرف منظم گروه های متنوع غذایی است تا از ابتلا به بیماری های ناشی از سوءتغذیه جلوگیری شود. هزینه تهیه این اقلام غذایی، به دلیل ارتباط مستقیم با سلامت جسمی، حتی در شرایط کاهش درآمد نیز معمولا از سبد مصرفی خانوار حذف نمی شود. در همین راستا، مراکز علمی برجسته کشور از جمله انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی و دانشکده علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی تهران، الگویی تحت عنوان سبد غذایی بهینه طراحی کرده اند که ترکیبی استاندارد از گروه های غذایی ضروری برای تأمین نیازهای روزانه بدن ارائه می دهد. اکوایران با استفاده از کلیات این سبد و مقادیر توصیه شده آن، سبد معیشت اکوایران را طراحی کرده است.

با وجود سهم بالای خوراکی در سبد مصرف خانوار، بر اساس داده های اخیر دسترسی به الگوی تغذیه ای استاندارد برای بخش قابل توجهی از جامعه، با دشواری های فزاینده ای همراه شده است. افزایش ماهانه قیمت کالاهای اساسی و جهش هزینه های سبد غذایی در ماه هایی پایانی سال گذشته، فشار اقتصادی مضاعفی بر خانوارها وارد کرده است. اکوایران با تحلیل داده های رسمی منتشر شده توسط مرکز آمار ایران، شاخصی ویژه برای محاسبه هزینه ماهانه تأمین سبد غذایی مطلوب توسعه داده است.

سبد پیشنهادی اکوایران مشتمل بر 13 گروه کالایی است که با هدف پوشش نیازهای تغذیه ای با حداقل هزینه طراحی شده است. برای کاهش هزینه ها، اقلام اقتصادی تر و پرمصرف تر همچون برنج وارداتی و حبوباتی مانند عدس و لپه در اولویت قرار گرفته اند. گرچه این سبد می تواند با اقلام مغذی تر تکمیل شود، اما در راستای حفظ حداقلی بودن هزینه ها، چنین توسعه ای مدنظر قرار نگرفته است. بنابراین سبد اکوایران به لحاظ اقلام جزیی تفاوت هایی با سبد انستیتو تغذیه دارد. برای مثال، در سبد انستیتو گروه لبنیات و مقدار مصرف مطلوب آن ذکر شده در حالی که اکوایران لبنیات را به شیر ، ماست ، پنیر و کره تقسیم کرده و حجم مورد نیاز برای مصرف ماهانه لبنیات را بین این 4 مورد به شکل مساوی تقسیم کرده است.

تفاوت این سبد با سبد شاخص قیمت مصرف کننده مرکز آمار در دو بعد است: تمرکز بر تأمین حداقل نیازهای غذایی فردی و تفاوت در روند نوسانات قیمتی نسبت به تورم عمومی. این ویژگی ها، سبد غذایی اکوایران را به معیاری مستقل برای سنجش فشار اقتصادی بر تغذیه خانوارها تبدیل می کند.