توافق میان اسراییل و لبنان به دودستگی در بیروت دامن زده است. پس از کشته شدن هزاران لبنانی در حملات اسراییل به این کشور، بیروت و تل آویو به توافقی دست پیدا کرده اند که گروه هایی را در پایتخت لبنان برای اعتراض به خیابان ها کشانده است.

به گزارش شرق، توافقی که روز جمعه در واشینگتن امضا شد، از نگاه آمریکایی ها نخستین گام در مسیر دستیابی به توافقی گسترده تر برای پایان دادن به جنگ جاری میان لبنان و اسراییل به شمار می رود. با این همه، بسیاری به اندازه مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، درباره آن خوش بین نیستند.

لبنان و اسراییل روز جمعه در چارچوب توافقی سه جانبه با مشارکت ایالات متحده، در واشینگتن به تفاهم دست پیدا کردند؛ توافقی که پس از پنج دور مذاکرات با میزبانی دولت دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا حاصل شد.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، دقایقی پیش از امضای توافق در گفت وگو با خبرنگاران آن را آغازی بر یک آغاز توصیف کرد. او بعدتر در بیانیه ای اعلام کرد آمریکا متعهد می شود صد میلیون دلار کمک بشردوستانه با هماهنگی سازمان ملل برای جوامع آسیب دیده اختصاص دهد؛ هرچند مشخص نکرد این کمک ها فقط به لبنان تعلق خواهد گرفت یا شهرک ها و مناطق مرزی شمال اسراییل را نیز شامل می شود.

روبیو همچنین گفت دولت ترامپ 30 میلیون دلار به نیروهای مسلح لبنان پرداخت خواهد کرد تا هزینه های آن ها جبران شود.

او افزود: این توافق روندی روشن و سازمان یافته برای بازگرداندن حاکمیت لبنان، خلع سلاح حزب الله و برچیدن زیرساخت های آن ایجاد می کند و به اسراییل امکان می دهد پس از رفع این تهدید علیه شهروندانش، به مرزهای خود بازگردد. وزیر خارجه آمریکا همچنین اعلام کرد براساس این توافق، گروه هماهنگی نظامی لبنان با تسهیلگری واشینگتن تشکیل خواهد شد.

به گفته او، برای لبنان، این چارچوب مسیری واقعی برای خروج از بحرانی طولانی مدت فراهم می کند و برای اسراییل نیز راهی قابل راستی آزمایی برای رفع تهدید مداوم در مرزهای شمالی اش ایجاد خواهد کرد.

نواف سلام، نخست وزیر لبنان، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، این توافق را گامی در راستای احیای حاکمیت دولت خواند، اما تأکید کرد این چارچوب تعهد جدیدی فراتر از مفاد قطع نامه 1701 شورای امنیت سازمان ملل و توافق آتش بس سال 2024 بر لبنان تحمیل نمی کند.

همان طور که قابل حدس است، حزب الله به عنوان جدی ترین بازیگر غیردولتی در لبنان، غایب اصلی توافق میان اسراییل و بیروت بود. روبیو هم در مراسم امضای توافق که پس از سه روز متوالی مذاکرات برگزار شد، به بازیگری اشاره کرد که در مذاکرات حضور نداشت، اما نقش مهمی در تحولات دارد.

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسراییل، در ویدئویی که روز جمعه منتشر کرد، گفت: مهم ترین نکته این است که اسراییل در منطقه امنیتی جنوب لبنان باقی خواهد ماند. او حفظ این حضور نظامی را تا زمان خلع سلاح حزب الله دستاوردی بزرگ توصیف کرد.

حزب الله همواره تأکید کرده است تا زمانی که اسراییل تهدیدی برای لبنان محسوب شود و مقام های اسراییلی درباره گسترش مرزها به سمت شمال سخن بگویند، امکان خلع سلاح وجود ندارد. نتانیاهو، نخست وزیر اسراییل، همچنین گفت نیروهای اسراییلی دو منطقه آزمایشی در جنوب لبنان ایجاد خواهند کرد؛ یکی در جنوب رودخانه لیتانی و دیگری در شمال این رودخانه. این اقدام به اسراییل اجازه می دهد از برخی مناطق عقب نشینی کند.

به گفته او، با خروج نیروهای اسراییلی، ارتش لبنان کنترل این مناطق را در دست خواهد گرفت. با این حال، هنوز مشخص نیست ارتش لبنان که با کمبود تجهیزات و امکانات روبه رو است، چه زمانی آمادگی انجام چنین مأموریتی را خواهد داشت و آیا حاضر خواهد بود با نیروهای حزب الله درگیر شود یا نه.

رودخانه لیتانی یکی از منابع حیاتی لبنان به شمار می رود، اما اسراییل آن را بخشی از منطقه حائلی می داند که به ادعای این کشور برای حفاظت از شهرهای مرزی شمالی ضروری است. اسراییل تاکنون آن قدر در خاک لبنان پیشروی کرده که حدود یک پنجم از قلمرو این کشور را تحت کنترل خود درآورده است.

مارکو روبیو در بیانیه ای اعلام کرد: این توافق روندی روشن و سازمان یافته برای بازگرداندن حاکمیت لبنان، خلع سلاح حزب الله و نابودی زیرساخت های آن ایجاد می کند و پس از رفع این تهدید علیه شهروندان اسراییل، امکان بازگشت اسراییل به مرزهایش را فراهم می کند.

چند ساعت پس از مراسم امضا، وزارت خارجه آمریکا متن کامل توافق را منتشر کرد. در این سند از یک فرایند مرحله بندی شده سخن گفته شده که براساس آن ارتش لبنان باید حاکمیت مؤثر دولت را بر سراسر خاک لبنان برقرار کند؛ مشروط به آنکه خلع سلاح گروه های مسلح غیردولتی به صورت راستی آزمایی شده انجام شود. این بند به طور مشخص به حزب الله اشاره دارد. براساس توافق، فقط پس از تحقق این شرایط اسراییل قادر خواهد بود به صورت تدریجی نیروهای خود را از خاک لبنان خارج کند.

همان طور که پیش تر اشاره شد، این توافق دو منطقه آزمایشی را برای آغاز عقب نشینی نیروهای اسراییلی مشخص کرده است. در این مناطق، ارتش لبنان به تدریج مسئولیت کامل امنیت را بر عهده خواهد گرفت. در متن توافق آمده است: پس از تأیید خلع سلاح موفق گروه های مسلح غیردولتی و برچیده شدن زیرساخت های آن ها در این مناطق، ارتش لبنان مسئولیت کامل و مؤثر امنیت را بر عهده خواهد گرفت، بازسازی با حمایت بین المللی آغاز خواهد شد و غیرنظامیان لبنانی می توانند با امنیت به این مناطق بازگردند؛ مناطقی که تحت کنترل انحصاری دولت لبنان خواهند بود.

الجزیره در گزارشی نوشته است: اسراییل در جریان جنگ، بسیاری از شهرها و روستاهای جنوب لبنان را که کانون اصلی حملاتش بوده اند، ویران کرده است.

در هفته های اخیر، ارتش اسراییل همچنین بیروت، پایتخت لبنان و منطقه بقاع در شرق این کشور را هدف حملات هوایی قرار داده و مدعی شده است مواضع حزب الله را هدف قرار می دهد. آتش بسی که در جریان مذاکرات قبلی لبنان و اسراییل در واشینگتن به دست آمد، موجب کاهش نسبی درگیری ها شد، اما اسراییل حملات خود را به طور کامل متوقف نکرده و همچنان حدود یک پنجم خاک لبنان را در اشغال دارد.

حتی در همان روزی که توافق چارچوبی امضا شد، گزارش ها از کشته شدن دو نفر در حمله هوایی اسراییل به شهرک میفدون حکایت داشت. اسراییل همچنین مناطقی در نبطیه الفوقا را بمباران کرد و در شهر المنصوری نیز اعلامیه هایی برای تخلیه ساکنان پخش کرد. از سوی دیگر، درگیری های پراکنده میان نیروهای حزب الله و ارتش اسراییل همچنان ادامه دارد.

با این حال، یک منبع نظامی لبنانی در گفت وگو با الجزیره گزارش ها درباره تسلط اسراییل بر ارتفاعات علی الطاهر در جنوب لبنان را رد کرد و گفت هیچ پیشروی جدیدی از سوی اسراییل صورت نگرفته است.