پایه پولی از چند جزء اصلی تشکیل می شود: خالص دارایی های خارجی بانک مرکزی، بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی، بدهی بانک ها به بانک مرکزی و سایر اقلام. در اسفندماه 1404، خالص دارایی های خارجی و بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی از عوامل اصلی تغییر پایه پولی بوده اند. رشد خالص دارایی های خارجی بیش از 200 واحد درصد گزارش شده است، اما این رشد لزوما به معنای افزایش درآمد نفتی نیست و بخشی از آن می تواند ناشی از تسعیر نرخ ارز باشد. در همین دوره، خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی منفی 306 همت ثبت شده است. بدهی بانک ها به بانک مرکزی نیز که پیش تر یکی از عوامل مهم رشد پایه پولی بود، در سه ماه زمستان اثر محدودتری داشته است.

حجم نقدینگی کشور در اسفندماه به بیش از 15 هزار همت رسیده و نسبت به پایان سال 1403 بیش از 53 درصد رشد کرده است. این میزان رشد نیز از نظر تاریخی کم سابقه است. نقدینگی از دو بخش پول و شبه پول تشکیل می شود. در ماه های اخیر سهم پول از نقدینگی افزایش یافته بود، اما در اسفندماه کاهش پیدا کرده است. همچنین رشد پول تا بهمن ماه از رشد شبه پول جلوتر بود، اما این روند در اسفندماه متوقف شد. این تغییر می تواند با شرایط جنگ، نااطمینانی اقتصادی و اختلال در فعالیت بازارها و شبکه بانکی مرتبط باشد.

افزایش سریع نقدینگی در شرایطی که رشد اقتصادی همپای آن نیست، فشار تورمی را تشدید می کند. کاهش قدرت خرید خانوارها، محدودیت سرمایه در گردش بنگاه ها و اختلال در فعالیت های مالی، مهار نقدینگی را دشوارتر کرده است. جمع بندی آمارها نشان می دهد اگر رشد نقدینگی مهار نشود، تورم می تواند افزایش بیشتری پیدا کند و فشار بیشتری بر معیشت خانوارها وارد شود.