ایران به دنبال رفع تحریم‌ها با 68 میلیون بشکه نفت شناور، این قدرت را دارد که به هر خریداری که شرایط بهتری ارائه دهد نفت عرضه کند و کشورهای متقاضی زیادی در صف خرید ایستاده‌اند.

خبرگزاری فارس: در پی امضای تفاهمنامه اخیر میان تهران و واشنگتن و اعطای یک مهلت دو ماهه از سوی آمریکا برای فعالیت‌های نفتی ایران، اکنون این پرسش در محافل اقتصادی مطرح است که ایران چگونه می‌تواند از این فرصت برای گسترش دایره مشتریان نفت خود بهره‌برداری کند. 

کارشناسانی در ایران معتقدند با توجه به جایگاه تثبیت شده ایران در بازار انرژی و نیاز پایدار کشورهای صنعتی و نوظهور به نفت خام، تهران به هیچ وجه با کمبود متقاضی مواجه نیست و می‌تواند از مسیرهای متعدد، از جمله همسایگان شرقی و شرکای استراتژیک، سبد صادراتی خود را متنوع سازد.

با این حال، برخی رسانه‌های بین‌المللی در تحلیل‌های خود ادعا کرده‌اند که ادامه تحریم‌های اتحادیه اروپا و انگلیس علیه واردات نفت ایران، یکی از عواملی است که ممکن است فرآیند صادرات را با پیچیدگی‌هایی همراه کند.

به عنوان نمونه، بلومبرگ به نگرانی برخی خریداران احتمالی درباره نوسان‌گیری در سیاست‌های آمریکا اشاره دارد و آن را عاملی برای احتیاط در انعقاد قراردادهای بلندمدت معرفی می‌کند.

همچنین این رسانه به موضوع دشواری تأمین بیمه برای نفتکش‌ها و نیز محدودیت‌های برخی بنادر برای پذیرش نفتکش‌های موسوم به «ناوگان سایه» اشاره دارد. 

هرچند چنین تحلیل‌هایی بیشتر حاکی از عدم قطعیت در رفتار طرف آمریکایی است تا محدودیت واقعی برای ایران، اما تجربه سال‌های گذشته نشان داده که صنعت نفت ایران همواره راهکارهای خلاقانه و مؤثری برای عبور از موانع پیش‌بینی شده یافته است.

در همین رابطه، رویترز دیروز سه شنبه نیز از افزایش تردد نفتکش‌های حامل محموله‌های ایرانی در تنگه هرمز خبر داده و این تحرک را نشانه‌ای از اثر مثبت مذاکرات و کاهش تنش‌های عملیاتی در منطقه ارزیابی کرده است. 

به نوشته این خبرگزاری انگلیسی، با پیشرفت گفت‌وگوها، شاهد تسهیل بیشتری در بارگیری و انتقال نفت ایران خواهیم بود و این روند می‌تواند به روان‌تر شدن جریان صادرات کمک کند.

نکته کلیدی و امیدوارکننده در این میان، نقش پررنگ و راهبردی چین به عنوان شریک تجاری ممتاز ایران است. فارغ از تحلیل‌های غربی که گاه تلاش دارند تقاضای چین را با افت مقطعی همراه نشان دهند، واقعیت میدانی حکایت از عزم پکن برای حفظ و حتی افزایش همکاری‌های انرژی با تهران دارد.

پالایشگاه‌های دولتی و خصوصی چین همواره یکی از مقاصد اصلی نفت ایران بوده‌اند و با توجه به سیاست‌های بلندمدت تأمین انرژی این کشور، جایگاه ایران در سبد وارداتی چین نه تنها کمرنگ نشده، بلکه می‌تواند با رفع نسبی موانع، بیش از پیش مستحکم شود.

علاوه بر چین، بر اساس گزارش بلومبرگ، پیش‌بینی می‌شود که هند نیز در صورت تأمین نفت با قیمت‌های رقابتی و تخفیف‌دار، به دلیل نزدیکی جغرافیایی به خلیج فارس و امکان دریافت سریع محموله‌ها، مشتری جدیدی برای نفت ایران باشد.

همچنین کره جنوبی نیز به عنوان یکی دیگر از گزینه‌های مطرح، در صورت فراهم شدن شرایط تجاری مناسب، می‌تواند به جمع خریداران نفت ایران اضافه شود. این تنوع در بازارهای هدف، نشان از اقبال جهانی به نفت ایران دارد.

در خصوص ذخایر نفتی، رسانه‌های خارجی از جمله بلومبرگ اعلام کرده‌اند که در حال حاضر حدود 68 میلیون بشکه نفت ایران بر روی کشتی‌ها ذخیره شده است که عمدتاً ناشی از خسارت‌های وارده به تأسیسات نفتی در جریان جنگ تحمیلی است. با این حال، فعال شدن مجدد مسیرهای صادراتی و افزایش تردد نفتکش‌ها، می‌تواند به تخلیه تدریجی این ذخایر و بازگشت آن‌ها به چرخه تجارت جهانی منجر شود.

از نگاه کارشناسان بلومبرگ، آنچه در شرایط کنونی بیش از هر چیز به نفع ایران تمام می‌شود، ناپایداری و بی‌ثباتی در سیاست‌های اعلامی آمریکاست؛ موضوعی که خود یکی از عوامل اصلی دلسردی خریداران بین‌المللی از تعامل با طرف آمریکایی به شمار می‌رود. 

در مقابل، ایران با تکیه بر دیپلماسی انرژی و روابط راهبردی با شرکای خود، می‌تواند نه تنها سهم خود را در بازار جهانی حفظ کند، بلکه با برنامه‌ریزی هوشمندانه، از این فرصت برای افزایش ضریب نفوذ خود در بازارهای نوظهور نیز بهره گیرد. 

همچنین تحلیلگران رویترز معتقدند که با توجه به شکنندگی و تازگی تفاهمنامه، تأثیر این گشایش بر قیمت‌های جهانی نفت در کوتاه‌مدت ناچیز خواهد بود، اما همین گشایش موقت نیز برای ایران یک برگ برنده محسوب می‌شود.

بدین ترتیب، هرچند رسانه‌های غربی بر شماری از چالش‌های احتمالی انگشت می‌گذارند، اما تجربه عملی نشان داده که اراده تهران برای ادامه مسیر صادرات نفت، همواره قوی‌تر از موانع کوتاه مدت بوده و این بار نیز با پشتوانه همکاری‌های پایدار با چین، حضور در منطقه استراتژیک خلیج فارس و تنوع بخشی به مشتریان جدید از جمله هند و کره جنوبی، ایران در موقعیتی قرار دارد که بتواند از هر گشایشی، هرچند موقت، به سود منافع ملی خود بهره‌برداری کند.