به چه شهری هوشمند می گویند؟ این شهر چه ویژگی هایی دارد؟ و چگونه خودش را برای جنگ آماده می کند؟ به گزارش مجله پایداری ، شهرهای هوشمند نمایانگر پیشرفته ترین لبه توسعه شهری هستند؛ آن ها با بهره گیری از فناوری های دیجیتال، کیفیت زندگی را ارتقا می دهند، مدیریت منابع را بهینه می کنند و پایداری را تقویت می کنند.

این مراکز شهری نوآورانه از شبکه ای از حسگرها، تحلیل داده ها و هوش مصنوعی استفاده می کنند تا سامانه هایی به هم پیوسته ایجاد کنند که همه چیز را، از جریان ترافیک گرفته تا مصرف انرژی، بهبود می بخشند.

اینترنت اشیا (IOT) ستون فقرات بسیاری از این شهرها را تشکیل می دهد و امکان پایش لحظه ای و مدیریت شهری واکنش پذیر را فراهم می کند. حالا همین شهرها چگونه می توانند مقابل جنگ های غیرکلاسیک امروزی تاب بیاورند؟ مرکز پژوهش های مجلس در گزارشی تاکید کرده که رویکردهای پدافند غیرعامل با فناوری های شهر هوشمند، تاب آوری شهری را در برابر طیف گسترده ای از بحران ها تا 45 درصد افزایش می دهد.

در بخشی از این گزارش تاکید شده باتوجه به اینکه نرخ شهرنشینی در ایران به بیش از 75 درصد رسیده است و همین موضوع با اتکای شدید مردم به شبکه های حیاتی آب، برق و حمل و نقل همراه بوده است و باتوجه به جنگ 12 روزه، نقش فناوری هوشمند در این منازعات موضوعی ضروری و اجتناب پذیر است.

در بخش آسیب شناسی این گزارش، تاکید شده که باید گزینه های موازی برای مقابله با اختلال عظیم یا تاخیر در ارائه خدمات به صورت طولانی مد نظر باشد. مثلا باید، دسترسی به کارت سوخت، صدور مجوز اینترنتی، آموزش، خرید و فروش و کسب وکارهای برخط به صورت پیوسته و ایمن در دسترس مردم باشد.

در این گزارش به تجربه های بین المللی هم اشاره شده است، مثلا در عراق رویکرد مواجهه با جنگ، مدیریت داده دقیق و مشارکت مردمی است اما چالش و محدودیت کمبود زیرساخت و امنیت پایدار است.

در آذربایجان، نیاز به مهارت دیجیتال و ضعف زیرساخت از جمله چالش ها و محدودیت ها بود. در اوکراین اما محدودیت نیاز سرمایه گذاری بالا و خطرهای امنیتی از جمله مشکلات عنوان شد.

در برنامه ریزی های قبل از جنگ، چند مدل شهر هوشمند مد نظر قرار می گیرد. به طور مثال: تحلیل و شبیه سازی سناریوهای تهدید نظامی با اســتفاده از GIS و مدل دوقلوهای دیجیتال مانند شبیه سازی مسیرهای تخلیه و تأثیر مسدود شدن معابر حیاتی. در سناریوهای حمله و مکان یابی بهینه پناهگاه های شهری یا حتی آموزش و مشارکت شهروندان از طریق ابزارهای دیجیتال هم رویکردهایی مانند: اپلیکیشن های هوشمند هشدار، مکان یابی پناهگاه ها و یکپارچه سازی سامانه های اینترنت اشیا برای نظارت و هشدار سریع که ارتعاش ناشی از انفجار، تغییرهای کیفیت هوا در حملات شیمیایی و سایر شاخص های تهدید می توانند لحظه ای پایش شوند.

این گزارش در بخش دیگر، راهکارهای نظارتی و سیاستی ارائه کرده است. به طور مثال در بخش پایش و هشدار هوشمند تاکید شده که باید تهدیدها با حسگرها شناسایی و پایش لحظه ای شود و هشدار سریع به مسئولان و شهروندان با پیام یا تماس سریع و اضطراری داده شود. در بخش راه اندازی مرکز فرماندهی و کنترل هم تاکید شده که باید داده ها از دوربین ها، حسگرها و سامانه ها تجمیع شود. در کنار همه اینها آموزش شهروندان و مشارکت فعال آن ها هم از جمله ضرورت هاست.

در مواجهه با جنگ هم بر تهیه نقشه راه ملی مدیریت شهرهای هوشمند در مواجهه با جنگ و تعیین اهداف و ماموریت ها تاکید شده است. در ادامه بر پایلوت سازی شهر هوشمند مقاوم در برابر حملات جنگی در یکی از کلان شهرهای با ریسک بالا و توسعه ارگانوگرام و نهادسازی مرتبط با مدیریت هوشمند شهرها صحبت شده است. همچنین ایجاد نقشه های ضریب خطر و تکمیل با ارسال نقطه ضعف ها توسط مردم یا نقشه جمع سپاری هم از دیگر پیشنهادات این گزارش است.