استیو ویتکاف در گفت‌وگویی با فاکس‌نیوز که دیروز پخش شد در پاسخ به پرسش خبرنگار درباره خطوط قرمز امریکا در برابر ایران، پرسشی دیگر را مطرح کرد با این مضمون که چرا تاکنون تهران «تسلیم» نشده است.

جوان آنلاین: نماینده امریکا در گفت‌و‌گو‌های هسته‌ای با ایران به صراحت اذعان دارد که رییس‌جمهور کشورش از اینکه تهران به رغم گسیل حجم بالای تسلیحات امریکا در منطقه غرب آسیا، تن به تسلیم نداده، درمانده و کلافه شده است. در شرایطی که از یک سو، جنگ‌افروزانی مانند لیندسی گراهام بر طبل جنگ می‌کوبند و رویترز و آکسیوس هم اخباری را منتشر می‌کنند که حول محور پافشاری بر از سرگیری مذاکرات آن‌هم در چارچوب زمانی معین می‌گردد، به نظر می‌رسد که امریکایی‌ها تمامی تلاش خود را به کار گرفته‌اند تا حتی‌المقدور، با کمترین هزینه و با اعمال فشار، خواسته‌های خود را به کرسی بنشانند. 

استیو ویتکاف در گفت‌وگویی با فاکس‌نیوز که دیروز پخش شد در پاسخ به پرسش خبرنگار درباره خطوط قرمز امریکا در برابر ایران، پرسشی دیگر را مطرح کرد با این مضمون که چرا تاکنون تهران «تسلیم» نشده است. او گفت: «رییس‌جمهور این سؤال را از من پرسید، و من نمی‌خواهم از کلمه درمانده استفاده کنم... زیرا او می‌داند که گزینه‌های زیادی دارد، اما او کنجکاو است که چرا آنها تسلیم نشده‌اند. من نمی‌خواهم از کلمه تسلیم استفاده کنم، اما چرا آنها تسلیم نشده‌اند. چرا تحت این فشار با این میزان قدرت دریایی در آنجا، نزد ما نیامده‌اند و نگفته‌اند که اعتراف می‌کنند سلاح نمی‌خواهند.» نماینده امریکا در گفت‌و‌گو‌های هسته‌ای با ایران گفت که امریکا برای کاری که آماده انجام آن است در حال انتقال نیرو‌های نظامی به منطقه است و البته این انتقال دشوار است. ویتکاف یک بار دیگر توقعات دولت امریکا را تکرار کرد و افزود: «واشینگتن انتظار دارد ایران رسماً اعلام کند که به دنبال سلاح هسته‌ای نیست و گام‌های مشخصی را برای اثبات آن ترسیم کند. غنی‌سازی خط قرمز امریکا است.» او مدعی شد: «ایرانی‌ها می‌گویند برنامه هسته‌ای‌شان صلح‌آمیز است، اما آنها بسیار بیشتر از حد لازم غنی‌سازی کرده‌اند. ایرانی‌ها ممکن است یک هفته تا دستیابی به مواد ساخت بمب در سطح صنعتی فاصله داشته باشند.» این چهره نزدیک به رییس‌جمهور امریکا گفت: «من به دستور ترامپ با پسر شاه سابق ایران، رضا پهلوی ملاقات کردم. با این حال مسئله مربوط به سیاست‌های رییس‌جمهور ترامپ است، نه سیاست‌های پهلوی.» هرچند که با توجه به سوابق ویتکاف و موضع‌گیری‌های ریاکارانه او، اظهارات وی را نمی‌توان به سادگی ارزیابی کرد، اما در نگاه اول، این سخنان به نوعی این استدلال را تقویت می‌کند که هدف امریکا از گسیل این حجم از تجهیزات نظامی به منطقه، در واقع بازی لبه پرتگاه یا همان Brinkmanship است. به این معنا که واشینگتن تا به امروز تلاش کرده است با ایجاد فضای رعب و وحشت، عملاً تهران را به نقطه‌ای بکشاند که بدون کمترین هزینه، به خواسته‌های امریکا تن دهد و در عرصه‌ای دیگر، دیدگاه اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری این کشور را مبنی بر اینکه بدون شلیک یک گلوله به هدف خود برسد، اجرایی کند. 

تلاش گروسی برای تبرئه خود

اظهارات ویتکاف در حالی مطرح می‌شود که دو دور از مذاکرات ایالات متحده و ایران بر سر نکات اصلی مورد اختلاف، از جمله سطح غنی‌سازی اورانیوم، برنامه موشکی ایران و دامنه لغو تحریم‌ها، ادامه دارد. پس از مذاکرات در ژنو، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفته است که طرفین بر سر «اصول راهنما» توافق کرده‌اند، اگرچه کاخ سفید گفت که شکاف‌های قابل‌توجهی همچنان وجود دارد. یک مقام امریکایی گفت که انتظار می‌رود ایران در روز‌های آینده یک پیشنهاد کتبی ارائه دهد. دیروز، رویترز به نقل از یک مقام ایرانی گزارش داد که دور بعدی مذاکرات غیرمستقیم هسته‌ای بین ایران و طرف امریکایی اوایل ماه آینده میلادی برگزار خواهد شد. آکسیوس نیز به نقل از یک مقام امریکایی خبر داد: «در صورتی که طی 48 ساعت آینده، پیشنهاد ایران درباره برنامه هسته‌ای را دریافت کنیم، آماده‌ایم تا جمعه (8 اسفند) در ژنو با مقامات ایرانی دیدار کنیم.» این در حالی است که دیشب هم عباس عراقچی در مصاحبه با CBS گفت که روز پنج‌شنبه در ژنو با طرف امریکایی ملاقات خواهد کرد و البته این را هم روشن کرد که تجمع نیرو‌های امریکایی در منطقه «ما را نمی‌ترساند». روز شنبه نیز رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در تماس تلفنی با عراقچی درباره آخرین تحولات مرتبط با روند مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و ایالات متحده امریکا به بحث و تبادل نظر پرداخت. گروسی دیروز یک بار دیگر به دفاع از عملکرد خود پیش از جنگ 12 روزه پرداخت و گفت که آژانس بی‌طرف بوده است و برای به راه انداختن جنگ، تبانی نکرده است. او پیش از این نیز در گفت‌و‌گو با «فاکس‌نیوز» با تأکید بر اینکه آژانس اتمی در مذاکرات میان ایران و امریکا نقش دارد، گفته بود: «ما [در مذاکرات]دخیل بوده‌ایم و تلاش داشتیم نظرات فنی درباره موضوعاتی که در جریان است و آنچه از ویتکاف و «جراد کوشنر» انتظار می‌رود و آنچه ایرانیان می‌گویند، ارائه دهیم.» وی با تأکید بر اینکه «تعاملات دائمی» ادامه دارد، عنوان کرد که طرفین «حس فوریت» را درک می‌کنند. گاردین در گزارشی مدعی شد که ایران در چارچوب پیشنهاد جدید خود برای پیشبرد مذاکرات هسته‌ای با امریکا، با انتقال ذخایر اورانیوم بسیار غنی شده خود به خارج از کشور مخالفت کرده، اما در مقابل آمادگی دارد سطح غنی‌سازی این مواد را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد. بر اساس این گزارش، مقام‌های ایرانی اعلام کرده‌اند که حاضر نیستند ذخیره حدود 300 کیلوگرمی اورانیوم با غنای بالا را به کشور دیگری منتقل کنند، اما به عنوان یک اقدام اعتمادساز، امکان کاهش سطح خلوص این مواد از 60 درصد به 20 درصد یا حتی کمتر را بررسی می‌کنند. طبق ادعای این رسانه انگلیسی، پیشنهاد کاهش سطح غنی‌سازی به عنوان یک گزینه میانی طراحی شده است؛ گزینه‌ای که می‌تواند هم نگرانی‌های غرب درباره سطح بالای غنی‌سازی را کاهش دهد و هم امکان حفظ ذخایر استراتژیک در داخل ایران را فراهم کند. گاردین مدعی شد که این پیشنهاد می‌تواند یکی از محور‌های اصلی مذاکرات آینده میان تهران و واشینگتن باشد؛ مذاکراتی که هدف آن کاهش تنش‌ها و دستیابی به چارچوبی جدید برای مدیریت برنامه هسته‌ای ایران عنوان شده است. 

توسعه راهبرد در منطقه خاکستری

لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه به آکسیوس گفت که چندین نفر در اطراف رییس‌جمهور ترامپ از او می‌خواهند ایران را بمباران نکند، اما او به ترامپ توصیه کرده که به توصیه آنها توجه نکند. گراهام که در کنار تندروی، به سیاست‌های ایران‌ستیزی شهرت دارد، گفت: «من نگرانی‌ها درباره عملیات‌های بزرگ نظامی در خاورمیانه را با توجه به درگیری‌های گذشته درک می‌کنم. با این حال، صدا‌هایی که علیه درگیر شدن هشدار می‌دهند، به نظر می‌رسد پیامد‌های رها کردن شر بدون مهار را نادیده می‌گیرند.» او اضافه کرد: «اما برای من روزبه‌روز روشن‌تر می‌شود که صدا‌های مخالف درگیر شدن و مخالف ریسک‌های ناشی از اقدام قاطع، بلندتر شده‌اند. زمان نشان خواهد داد که این موضوع چگونه پیش خواهد رفت.» مایکل آیزنشتات، کارشناس ارشد مسائل ایران در مؤسسه واشینگتن، ضمن اعتراف به اینکه ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی تلاش کرده نظم تحمیلی امریکا را بر منطقه از بین ببرد، سعی می‌کند تصریح کند که با اتکا بر تجربیات درگیری 40 سال اخیر با ایران، راهکار‌هایی برای «احیای بازدارندگی امریکا در برابر ایران» ارائه کند. آیزنشتات توضیح می‌دهد راهبرد‌های «منطقه خاکستری» برای خنثی کردن تلاش‌های بازدارندگی دشمن، در عین مدیریت ریسک، طراحی شده‌اند. از این رو جمهوری اسلامی ایران از ابتدای شکل‌گیری، آگاه بود که دستورکار ضد وضع موجود آن به تقابل با امریکا و متحدان منطقه‌ای آن خواهد انجامید. بر همین اساس، ایران همانند دیگر بازیگران مشابه همچون روسیه و چین، راهبردی در منطقه خاکستری توسعه داد تا از بازدارندگی دشمنانش عبور کرده یا آن را بی‌اثر سازد. این رویکرد به ایران امکان داده است که ضمن مدیریت ریسک، جلوگیری از تشدید تنش و پرهیز از جنگ، رقبای خود را به چالش کشیده و منافعش را پیش ببرد. ادعای محوری این کارشناس صهیونیست این است که «مدیریت ریسک» در کانون راهبرد منطقه خاکستری جمهوری اسلامی قرار دارد؛ امری که تا حد زیادی ناشی از زخم پایدار جنگ خونین هشت‌ساله با رژیم بعث است؛ لذا نتیجه می‌گیرد هرچند به‌نظر می‌رسد که ایران همچنان «کشوری سرسخت و شهادت‌طلب است که نباید دست‌کم گرفته شود»، اما اجتناب از یک جنگ بزرگ دیگر به دغدغه‌ای فراگیر تبدیل شده است. او توضیح می‌دهد که ایران از اقدامات تدریجی بهره می‌گیرد تا درباره نیت‌های خود ابهام ایجاد کند و دشمنانش را درباره نحوه واکنش مردد سازد. همچنین فعالیت‌های خود را زمان‌بندی و به‌صورت جغرافیایی پراکنده می‌کند تا تصمیم‌گیران طرف مقابل احساس فوریت برای اقدام نکنند. افزون بر این، در منازعات منطقه خاکستری مرز روشنی که گذار از «صلح» به «جنگ» را مشخص کند وجود ندارد، بلکه این منازعات معمولاً مبهم، پیچیده و کند پیش می‌روند و با اوج گیری‌های شدید، اما پراکنده و دوره‌های مکرر کاهش تنش مشخص می‌شوند.

منبع: روزنامه جوان