به گزارش پارسینه , مراجع تقلید شیعه در مورد روزه نگرفتن عمدی (افطار عمدی بدون عذر شرعی) اتفاق نظر دارند که این عمل گناه است و علاوه بر قضای روزه، کفاره نیز واجب میشود. کفاره معمولا یکی از سه گزینه است: آزاد کردن یک برده (که در عصر حاضر ممکن نیست)، گرفتن 60 روز روزه (31 روز آن پیوسته)، یا اطعام 60 فقیر (هر کدام حدود 750 گرم گندم، جو یا معادل آن). اگر افطار با عمل حرام (مانند زنا، استمناء یا خوردن حرام) باشد، کفاره جمع (هم روزه 60 روزه و هم اطعام 60 فقیر) واجب میشود. در ادامه، فتاوای برخی از مراجع اصلی را بر اساس رساله های توضیح المسائل و استفتائات آنها جمع آوری کرده ایم:

حکم روزه نگرفتن عمدی سیستانی

اگر کسی روزه ماه رمضان را عمدا با خوردن، آشامیدن، نزدیکی، استمناء یا باقی ماندن بر جنابت باطل کند (با اختیار و بدون جبر)، علاوه بر قضا، کفاره واجب است.

کفاره: اطعام 60 فقیر، یا 60 روز روزه (31 روز پیوسته)، یا آزاد کردن برده.

اگر افطار با دروغ بستن به خدا یا پیامبر باشد، کفاره ندارد اما احتیاط مستحب است کفاره بدهد.

اگر شک کند آخر رمضان است یا اول شوال و عمدا افطار کند اما معلوم شود اول شوال بوده، کفاره ندارد

حکم روزه نگرفتن عمدی خامنه ای

افطار عمدی روزه رمضان بدون عذر شرعی، علاوه بر قضا، کفاره واجب است.

کفاره: اطعام 60 فقیر (یا دادن یک مد طعام به هر کدام)، یا 60 روز روزه.

اگر افطار بعد از ظهر باشد و بدون عذر، کفاره شامل غذا دادن به 10 مسکین یا 3 روز روزه است (در موارد خاص مانند قضای تاخیری).

اگر روزه قضا گرفته و بعد از ظهر عمدا باطل کند، کفاره 10 مسکین یا 3 روز روزه.

اگر به علت بیماری روزه نگیرد و بیماری تا رمضان بعد ادامه یابد، قضا ساقط اما برای هر روز یک مد طعام بدهد.

همچنین ببینید: حکم گوشت جوجه تیغی خامنه ای

حکم روزه نگرفتن عمدی مکارم

روزه نگرفتن عمدی بدون عذر، قضا و کفاره دارد.

کفاره: آزاد کردن برده، 60 روز روزه (31 روز پیوسته)، یا اطعام 60 فقیر (750 گرم طعام به هر کدام).

پرداخت پول به جای طعام کافی نیست مگر یقین به صرف آن در نان توسط فقیر.

اگر نتواند هیچکدام را انجام دهد، هر مقدار که میتواند اطعام کند، یا 18 روز روزه بگیرد، یا استغفار کند (و بعدا اگر توانست کفاره بدهد).

اگر با حرام افطار کند، کفاره جمع واجب است (احتیاط).

حکم روزه نگرفتن عمدی وحید خراسانی

افطار عمدی روزه رمضان، قضا و کفاره دارد.

کفاره: مشابه سایر مراجع، 60 روز روزه یا اطعام 60 فقیر.

اگر سالها روزه نگیرد، برای هر روز قضا و کفاره جداگانه واجب است.

اگر نتواند، استغفار کافی است اما احتیاط در پرداخت بعدا

حکم روزه نگرفتن عمدی صافی گلپایگانی

روزه نگرفتن عمدی، گناه کبیره و قضا + کفاره واجب.

کفاره: اطعام 60 فقیر یا 60 روز روزه.

اگر با عمل حرام باشد، کفاره جمع.

اگر بیماری یا عذر تا رمضان بعد ادامه یابد، قضا ساقط اما فدیه (یک مد طعام برای هر روز) واجب.

حکم روزه نگرفتن عمدی بهجت (ره)

روزه نگرفتن عمدی به مدت طولانی، قضا و کفاره عمدی + کفاره تاخیر دارد.

کفاره: در صورت عدم تمکن، صدقه به مقدار ممکن یا استغفار.

اگر به تصور عید روزه نگیرد اما رمضان باشد، قضا و کفاره دارد.

احکام مشابه: تاکید بر قضا و کفاره برای افطار عمدی.

تفاوت جزیی در موارد خاص مانند افطار با حرام (برخی کفاره جمع را احتیاط واجب میدانند).

نکته کلی: اگر کسی سالها روزه نگیرد، برای هر روز جداگانه قضا و کفاره محاسبه میشود، اما میتواند تدریجی پرداخت کند. اگر تمکن ندارد، استغفار کافی است اما توبه واقعی لازم است.

قرآن کریم مستقیما حکم کفاره برای روزه نگرفتن عمدی بدون عذر را بیان نکرده، بلکه بر وجوب روزه در ماه رمضان تاکید دارد و برای موارد عذر (مانند بیماری یا سفر) قضا یا فدیه (اطعام مسکین) را مقرر کرده است. روزه نگرفتن عمدی بدون عذر، گناه کبیره است و جزییات کفاره آن از سنت پیامبر (ص) و ائمه (ع) استخراج میشود. آیات کلیدی عبارتند از:

سوره بقره، آیه 183-184: “یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَی الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ * أَیَّامًا مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ کَانَ مِنْکُمْ مَرِیضًا أَوْ عَلَیٰ سَفَرٍ فَعِدَّهٌ مِنْ أَیَّامٍ أُخَرَ وَعَلَی الَّذِینَ یُطِیقُونَهُ فِدْیَهٌ طَعَامُ مِسْکِینٍ…” (ای کسانی که ایمان آوردهاید، روزه بر شما واجب شد همانگونه که بر پیشینیان واجب بود تا پرهیزگار شوید. روزهای معدودی [روزه بگیرید]؛ پس هر که از شما بیمار یا در سفر باشد، از روزهای دیگر قضا کند؛ و بر کسانی که طاقت روزه ندارند، فدیه ای است اطعام یک مسکین…).

تفسیر: روزه واجب است، اما برای بیمار یا مسافر، قضا واجب و اگر طاقت ندارند، اطعام مسکین. برای عمدی بدون عذر، قرآن مستقیم نمیگوید اما تاکید بر وجوب نشان دهنده گناه بودن ترک آن است.

سوره بقره، آیه 185: “شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ هُدًی لِلنَّاسِ وَبَیِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَیٰ وَالْفُرْقَانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْکُمُ الشَّهْرَ فَلْیَصُمْهُ…” (ماه رمضان ماهی است که قرآن در آن نازل شد برای هدایت مردم… پس هر که ماه را دریابد، روزه بگیرد…).

تفسیر: وجوب روزه برای هر که در رمضان حاضر است. ترک عمدی، مخالفت با حکم الهی است.

سوره بقره، آیه 187: در مورد مباحات و ممنوعات روزه، اما کفاره برای سوگند یا ظهار در آیات دیگر (مانند مائده 89: کفاره سوگند، اطعام 10 مسکین یا 3 روز روزه) آمده که الگویی برای کفارات است.

در قرآن، تاکید بر آسانی (خدا آسانی میخواهد نه سختی) است، اما برای ترک عمدی، احادیث کفاره را مشخص کرده اند.

نتیجه گیری

روزه نگرفتن عمدی در ماه رمضان، عملی خلاف شرع است که علاوه بر گناه، قضا و کفاره سنگین به همراه دارد. قرآن کریم بر وجوب روزه تاکید دارد و برای موارد عذر، راه حل هایی مانند قضا یا فدیه ارائه میدهد، اما جزییات کفاره برای عمدی از فقه استخراج میشود. مراجع تقلید شیعه توصیه میکنند در صورت ترک روزه، سریعا توبه کرده، قضا بگیرید و کفاره بپردازید. اگر تمکن ندارید، استغفار و توبه واقعی کافی است، اما پرداخت تدریجی در آینده واجب یا مستحب است. این احکام برای تقویت ایمان و پرهیزگاری است؛ بنابراین، روزه را جدی بگیرید و اگر سوالی دارید، به رساله مرجع تقلید خود مراجعه کنید. توبه درهای رحمت الهی را باز میکند و ماه رمضان فرصتی برای بازگشت است.