به نقل از ایسنا، در شرایطی که افزایش قیمت گوشت قرمز و حتی گوشت مرغ، دسترسی بخش قابل توجهی از خانوارها به منابع متداول پروتیین حیوانی را محدود کرده، حبوبات طی سال های اخیر به یکی از مهم ترین جایگزین های تامین پروتیین در سبد غذایی مردم تبدیل شده اند؛ جایگزینی که حالا خود با موج جدیدی از گرانی مواجه شده است.

حبوبات به عنوان یکی از اصلی ترین منابع پروتیین گیاهی، نقش مهمی در تامین امنیت غذایی، به ویژه برای دهک های متوسط و پایین درآمدی دارند. عدس، نخود، لوبیا و لپه نه تنها از نظر قیمتی در مقایسه با گوشت مقرون به صرفه تر بوده اند، بلکه به دلیل ماندگاری بالا و تنوع مصرف، همواره جایگاه ثابتی در الگوی غذایی خانوارهای ایرانی داشته اند. با این حال، افزایش هزینه های تولید، نوسانات نرخ ارز، رشد قیمت نهاده ها و اختلال در زنجیره تامین، این گروه کالایی را نیز از موج تورم بی نصیب نگذاشته است.

بررسی های میدانی خبرنگار ایسنا از سطح بازار نشان می دهد قیمت انواع حبوبات طی هفته های اخیر با افزایش قابل توجهی مواجه شده است؛ به طوری که برخی اقلام پرمصرف، رشد قیمتی چند ده هزار تومانی را در هر کیلو تجربه کرده اند. این افزایش قیمت در حالی رخ داده که تقاضا برای حبوبات، به واسطه کاهش قدرت خرید مردم در بازار گوشت، روندی افزایشی داشته و همین موضوع فشار مضاعفی را بر بازار این محصولات وارد کرده است.

مشاهدات حاکی از آن است که لپه 900 گرمی 375 هزار تومان، عدس 900 گرمی 310 هزار و 800 تومان، لوبیا چیتی900 گرمی 649 هزار و900 تومان، نخود 900 گرمی 379 هزار و 700 تومان و عدس ریز900 گرمی 350 هزارتومان در فروشگاه ها به فروش می رسد و این قیمت ها نشان دهنده افزایش قیمت چشمگیر این محصولات است و به گفته رییس هیأت مدیره انجمن حبوبات ایران طی روزهای آینده نیز به دلیل تاثیرگذاری عمیق حذف ارز ترجیحی بر بازار و استقبال مردم، همچنان این افزایش قیمت ها دور از انتظار نیست.

داوود لپه چی - رییس هیأت مدیره انجمن حبوبات ایران - در گفت وگو با ایسنا، با اشاره به شرایط بازار حبوبات اظهار کرد: در مقطع فعلی، هم زمان با آغاز ماه مبارک رمضان و شروع عید نوروز، مصرف حبوبات به طور طبیعی افزایش پیدا می کند. این در حالی است که بازار پیش تر نیز نسبت به مشکلات تامین ارز و معوقات هشدار داده بود و اکنون این نگرانی ها جدی تر شده است.

به گفته وی، حدود 60 تا 70 درصد حبوبات مصرفی کشور تولید داخل و 30 تا 40 درصد وارداتی است. در حال حاضر به دلیل قرار داشتن در میانه فصل برداشت، موجودی حبوبات داخلی وضعیت قابل قبولی دارد، اما با نزدیک شدن به پایان فصل، کسری ایجاد خواهد شد که باید از طریق واردات جبران شود. این موضوع منوط به ثبت سفارش و واردات به موقع کالا از سوی واردکنندگان است.

رییس هیات مدیره انجمن حبوبات ایران با اشاره به تغییر ناگهانی سازوکار تخصیص ارز توضیح داد: واردکنندگانی که چهار تا شش ماه پیش کالا وارد کرده بودند، بر مبنای ارز 70 هزار تومانی اقدام به ترخیص و فروش کردند، اما پس از حذف تالار یک و انتقال به تالار دو، اکنون برای تامین مجدد کالا باید ارز 130 تا 140 هزار تومانی پرداخت کنند. این اختلاف، فشار مالی شدیدی ایجاد کرده و برخی واردکنندگان را تا مرز ورشکستگی پیش برده است.

لپه چی افزود: زمانی که واردکننده به تامین کننده خارجی بدهکار می شود و امکان تسویه ندارد، عملا قادر به واردات مجدد نخواهد بود. همین مسئله باعث شده بسیاری از واردکنندگان فعلا فعالیت خود را متوقف کنند تا وضعیت روشن شود. اگرچه وعده هایی برای جبران مابه التفاوت ارزی داده شده، اما تاکنون اقدام عملی صورت نگرفته و این موضوع نگرانی ها را افزایش داده است.

وی با اشاره به نقش عوامل اقلیمی گفت: چند سال خشکسالی و آفت زدگی محصولات در برخی استان های اصلی تولید لوبیا، بر میزان تولید اثر گذاشته است. سال گذشته این عوامل باعث کمبود و افزایش قیمت لوبیا چیتی شد، اما امسال با تولید و واردات به موقع، بازار تا حدی متعادل شده است.

رییس انجمن حبوبات با توضیح تفاوت قیمت فله و بسته بندی تصریح کرد: قیمت حبوبات بسته بندی شده شامل هزینه های بوجاری، تمیزکاری، بسته بندی، کارگری، حمل ونقل و توزیع است. در حالی که حدود 70 درصد مصرف حبوبات در کشور به صورت فله و تنها 30 درصد به صورت بسته بندی است، طبیعی است که کالای بسته بندی شده قیمت بالاتری نسبت به فله داشته باشد.

لپه چی با اشاره به تورم اعلامی بانک مرکزی گفت: حتی محصولات تولید داخل نیز از افزایش نرخ ارز و تورم 40 تا 50 درصدی تأثیر می پذیرند. کود، ماشین آلات، استهلاک و هزینه های زندگی کشاورزان همگی افزایش یافته و این موارد در قیمت تمام شده محصول اثرگذار است. با این حال، افزایش قیمت حبوبات نسبت به برخی کالاهای دیگر که رشد صددرصدی داشته اند، کمتر بوده است.

وی هشدار داد: با توجه به تغییرات اخیر ارزی، اثر اصلی این تصمیمات در ماه های آینده خود را نشان خواهد داد و احتمال افزایش بیشتر قیمت ها وجود دارد؛ به ویژه در کالاهای اساسی که پیش تر با ارز ترجیحی حمایت می شدند.

رییس هیأت مدیره انجمن حبوبات ایران عنوان کرد: حرکت به سمت تک نرخی شدن ارز مطالبه همیشگی انجمن بوده، اما این اقدام باید تدریجی و با برنامه ریزی انجام می شد. حذف ناگهانی ارز ترجیحی و جایگزینی آن با ارزی که همچنان فاصله معناداری با بازار آزاد دارد، تبعات اقتصادی و اجتماعی جدی به همراه خواهد داشت و مستقیما بر سفره مردم اثر می گذارد.

لپه چی در پایان گفت: دولت حدود یک سال است که بدهی های خود به واردکنندگان کالاهای اساسی را پرداخت نکرده و این موضوع انگیزه واردات را به شدت کاهش داده است. نخستین اقدام ضروری، تسویه بدهی های معوق است؛ در غیر این صورت، کاهش واردات و افزایش قیمت ها در ماه های آینده اجتناب ناپذیر خواهد بود.