به گزارش پارسینه به نقل از همشهری آنلاین، در بسیاری از خانه های ایرانی، سماور هنوز نقش اصلی را در دم کردن چای ایفا می کند و حتی اگر در کنار کتری و چای سازهای جدید قرار گرفته باشد، باز هم نشانه ای از حال و هوای گرم و صمیمی خانه است. کتری و چای ساز نیز هر دو نقش مکمل دارند. کتری برای جوشاندن سریع آب و چای ساز برای دم کردن دقیق چای به کار می روند، اما درست مثل سماور، آن ها هم با گذر زمان دچار رسوبات آهکی می شوند. هر بار که آب جوش می آید، املاح موجود در آب ته نشین شده و لایه هایی سفید و سخت ایجاد می کنند که کیفیت آب و طعم چای را تحت تأثیر قرار می دهند. بنابراین جرم گیری نه تنها برای سماور، بلکه برای کتری و چای ساز هم اهمیت دارد و بخشی از نگهداری روزمره وسایل آشپزخانه محسوب می شود.

جرم گرفتن این وسایل ارتباط مستقیمی با جنس آب مصرفی دارد. در بسیاری از شهرها آب سخت است و حاوی مقدار قابل توجهی کلسیم و منیزیم است. وقتی آب جوش می آید، این املاح به دیواره داخلی سماور، کتری و المنت چای ساز می چسبند. ابتدا ممکن است این لایه ها نازک و نامریی باشند اما به مرور ضخیم تر می شوند و حتی هنگام ریختن آب جوش هم قابل مشاهده اند. رسوبات آهکی نه تنها ظاهر وسایل را زشت می کنند، بلکه باعث دیرتر جوش آمدن آب، مصرف بیشتر انرژی و تغییر طعم آب و چای می شوند.

چای برای خیلی ها فقط یک نوشیدنی نیست، بلکه بخشی از سبک زندگی و لحظه های آرامش است. وقتی سماور، کتری یا چای ساز جرم می گیرد، طعم آب تغییر کرده و گاهی سنگین یا کمی تلخ می شود. همین موضوع باعث می شود چای نه تنها کیفیت همیشگی اش را از دست بدهد، بلکه ظاهر آن هم تیره تر و کدرتر به نظر برسد. بسیاری از خانواده ها وقتی برای اولین بار بعد از مدت ها، این ابزار را جرم گیری می کنند، متوجه می شوند که چای شفاف تر و خوش بوتر شده و مزه ای نرم تر و دل نشین تر پیدا کرده است. این تغییر ساده نشان می دهد که جرم گیری فقط برای ظاهر نیست، بلکه مستقیم بر تجربه نوشیدن چای اثر می گذارد.

فاصله زمانی مناسب برای جرم گیری، بسته به کیفیت آب شهر متفاوت است. در مناطقی که آب سخت تر است و رد لکه روی ظروف باقی می ماند، بهتر است هر یک تا دو ماه یک بار این وسایل تمیز شود. اما اگر آب نرم تر باشد، این زمان می تواند تا سه یا چهار ماه هم افزایش پیدا کند. البته یک نشانه ساده همیشه کمک کننده است، هر زمان که لایه های سفید داخل سماور کاملاً قابل مشاهده شد یا جوش آمدن آب بیشتر از حد معمول طول کشید، یعنی زمان جرم گیری فرا رسیده است. توجه به همین نشانه های کوچک باعث می شود سماور، کتری و چای ساز همیشه در بهترین وضعیت کار کنند.

یکی از معروف ترین و در عین حال کم هزینه ترین روش ها استفاده از سرکه سفید است. کافی است وسایل را خاموش کنید، اجازه دهید سرد شود و سپس آن را با ترکیبی از آب و سرکه پر کنید. وقتی محلول کمی گرم می شود، سرکه آرام آرام جرم ها را حل می کند. بعد از خالی کردن محلول، اگر یک یا دو بار آب ساده بجوشانید، بوی سرکه هم کاملاً از بین می رود.

روش دیگری که در خانه ها رایج است، استفاده از جوش شیرین و لیموترش است. جوش شیرین جرم های تازه را شل کرده و لیموترش هم کمک می کند رسوبات راحت تر جدا شوند. برای کسانی که فرصت استفاده از این روش ها را ندارند، پودرهای جرم گیر آماده هم در بازار وجود دارد که باید مطابق دستور مصرف شوند و پس از آن چند بار آب داخل منبع عوض شود تا اثری از مواد شیمیایی باقی نماند.

گاهی نگرانی هایی درباره آسیب دیدن وسایل هنگام جرم گیری مطرح می شود. اگر این کار با روش درست و در فاصله زمانی مناسب انجام شود، نه تنها ضرری ندارد، بلکه از فرسودگی زودهنگام جلوگیری می کند. آنچه خطرناک است، استفاده زیاد از مواد بسیار قوی یا تلاش برای جدا کردن جرم ها با ضربه و جسم سخت است، کاری که ممکن است به جداره داخلی آسیب بزند و حتی باعث نشت آب شود. بنابراین بهترین کار این است که جرم گیری به صورت ملایم و مرتب انجام شود تا اصلاً کار به جرم های ضخیم و سخت نرسد.

پیشگیری همیشه ساده تر از پاک کردن است. اگر از آب تصفیه شده یا حتی آب جوشیده سرد شده استفاده کنید، احتمال تشکیل جرم بسیار کمتر می شود. بهتر است آب داخل منبع برای مدت طولانی راکد نماند و هر چند روز یک بار عوض شود. همچنین خالی نگه داشتن سماور، کتری و چای ساز در زمان هایی که استفاده نمی شود و خشک کردن بدنه داخلی، کمک زیادی به کاهش رسوبات می کند. شاید این کارها کوچک به نظر برسند اما همین توجه های ساده باعث می شود این وسایل دیرتر دچار جرم شود و همیشه عملکرد مطلوبی داشته باشد.

جرم های آهکی مانند یک لایه عایق عمل می کنند و انتقال گرما را کاهش می دهند. این یعنی سماور، کتری و چای ساز برای جوش آوردن همان مقدار آب باید انرژی بیشتری مصرف کند. در نتیجه هم هزینه برق یا گاز خانواده افزایش می یابد و هم مصرف انرژی بیشتری به محیط زیست تحمیل می شود. جرم گیری منظم علاوه بر زیباتر کردن ظاهر وسایل و بهبود طعم چای، نوعی صرفه جویی اقتصادی و زیست محیطی هم محسوب می شود، اقدامی کوچک که بازدهی وسیله را به حالت عادی برمی گرداند.

در زمان جرم گیری این ظروف، رعایت چند نکته ایمنی ضروری است. بهتر است همیشه این کار را زمانی انجام دهید که سماور، کتری و چای ساز کاملاً سرد شده و اگر برقی است، از پریز جدا شده باشد. هنگام تخلیه محلول گرم، مراقب دست ها و صورت خود باشید و پس از پایان کار، حتماً یکی دو بار آب ساده را بجوشانید تا مزه و بوی مواد باقی نماند. توجه به این جزییات باعث می شود جرم گیری بدون نگرانی و خطر انجام شود.

خانه فقط مجموعه ای از وسایل نیست، فضایی است که با رسیدگی و توجه ما جان می گیرد. وقتی این وسایل تمیز و براق در آشپزخانه قرار می گیرد و بخار ملایم آن با عطر چای تازه همراه می شود، احساسی از نظم و آرامش در فضا جریان پیدا می کند. این رسیدگی های کوچک شاید در ظاهر ساده باشند اما تأثیر بزرگی بر کیفیت زندگی دارند و حس مراقبت از خانه و خانواده را تقویت می کنند.

جرم گرفتن سماور، کتری و چای ساز پدیده ای طبیعی و قابل پیشگیری است که بیشتر به املاح موجود در آب مربوط می شود. این جرم ها نه تنها ظاهر این وسایل را تغییر می دهند، بلکه بر طعم چای، زمان جوش آمدن آب و مصرف انرژی هم اثر می گذارند.

با چند روش ساده خانگی مثل استفاده از سرکه، جوش شیرین یا جرم گیرهای آماده می توان این مشکل را برطرف کرد و با رعایت چند عادت کوچک، از تشکیل دوباره جرم جلوگیری نمود. در نهایت جرم گیری سماور فقط یک کار نظافتی نیست، بلکه بخشی از سبک زندگی منظم و مسئولانه است، توجهی کوچک که نتیجه اش نوشیدن یک فنجان چای خوش عطر و دلنشین در کنار عزیزان خواهد بود.