به نقل از ایسنا، حقوق و دستمزد یکی از شاخص های مهم اقتصادی و اجتماعی در هر کشوری به شمار می رود. شاخصی که نه تنها بیانگر حداقل سطح درآمد نیروی کار است بلکه انعکاسی از سیاست های اقتصادی دولت، تورم،وضعیت بازار کار، فضای کسب و کار، قدرت خریدم آحاد جامعه و ... است.

طی سالهای گذشته به دنبال افزایش تورم و نوسانات شدید ارزی و تغییر چندباره قیمت کالاها و شرایط اقتصادی، موضوع دستمزد به یکی از چالش ها و دغدغه های کارگران، کارمندان و تصمیم گذاران تبدیل شده است.

به زعم کارشناسان، مقایسه حداقل حقوق در ایران و دیگر کشورهای جهان نشان می دهد که در بسیاری از کشورها دستمزدها بیش از یک نوبت در سال افزایش داشته و حتی در برخی کشورها با توجه به شرایط اقتصادی و اجتماعی فصلی نیز تعیین می شود.

اجرایی کردن افزایش دو بار در سال دستمزدها در تمام کشورها درحال اجراست و منافاتی با ساختار سازمان تامین اجتماعی ندارد.

موضوع تورم مقوله ای جهانی است که تحت تاثیر عوامل مختلف و به دنبال نزاع ها و جنگ های داخلی و منطقه ای، نوسانات شدید قیمتی و بحران های متعدد روند صعودی را طی می کند. به همین دلیل دولتها در شرایط بحران و افزایش هزینه های زندگی به منظور کاهش اثرات تورمی و بار مالی از زندگی شهروندان خود و تقویت قدرت خرید آنها اقدام به افزایش دستمزد می کنند.

بر اساس ماده 41 قانون کار ایران، شورای عالی کار همه ساله موظف است میزان حداقل مزد کارگران را برای نقاط مختلف کشور و یا صنایع مختلف تعیین کند. در تعیین حداقل مزد کارگران با توجه به درصد تورم اعلامی از سوی بانک مرکزی است و حداقل مزد با درنظر گرفتن مشخصات جسمی و روحی کارگران و ویژگی های کار محول شده باید به اندازه ای باشد تا زندگی یک خانواده که تعداد متوسط آن توسط مراجع رسمی اعلام می شود را تامین کند.

افزایش حقوق بیش از یک نوبت در سال موضوعی است که در سالهای اخیر مورد تاکید بسیاری از کارشناسان و مقامات کارگری قرار گرفته است تا جایی که پیشنهاد بررسی و بازنگری دستمزدها به شکل فصلی را مطرح کرده و یا از لزوم افزایش دستمزها در شش ماهه اول و دوم سال سخن گفته اند.

یک فعال حوزه کار با استقبال از برگزاری جلسات ماهانه شورای عالی کار گفت: اجرایی کردن افزایش دو بار در سال دستمزدها در تمام کشورها درحال اجراست و منافاتی با ساختار سازمان تامین اجتماعی ندارد.

ناصر چمنی - کارشناس حوزه کار در گفت وگو با ایسنا، معتقد است افزایش حقوق و دستمزد بیش از یک نوبت در سال هیچ محدودیتی ندارد و در حال حاضر بسیاری از کشورها دو بار یا بیش از دو بار در سال اقدام به افزایش دستمزد نیروهای کار خود می کنند.

وی با بیان اینکه این مدل در تمام کشورها دنیا اجرا شده و ما نیز می توانیم از آن الگوبرداری کنیم، تاکید کرد: قبلا مجلس آمادگی خود را برای اصلاح ماده 41 قانون کار اعلام کرد و حتی اصلاح این ماده نیز در دستور کار قرار گرفت. طبعا وقتی تورم در کشور بالا می رود قدرت خرید به همان میزان کاسته می شود بنابراین ترمیم دستمزد و تقویت معیشت مردم در این شرایط امری ضروری است.

چمنی تاکید کرد: وقتی نمی توان تورم را کنترل یا مهار کرد نباید مانع افزایش دستمزدها به بهانه تورم شد بنابراین دستمزدها باید افزایش یابد تا افراد بتوانند زندگی خود را اداره کنند.

اسعد صالحی - نماینده کارگران در شورای عالی کار نیز در گفت وگو با ایسنا، از لزوم بازنگری دستمزد سخن گفت و تاکید کرد: در شرایطی که تغییرات تورم لحظه ای و قیمت ها در بازار با افزایش چند باره مواجه شود، طبیعی است که حقوق کارگران و حداقل بگیران نیز باید تغییر کند، زیرا بند دوم ماده 41 قانون کار تاکید دارد که حداقل دستمزدی که تعیین می شود باید هزینه های زندگی خانوار کارگری را پوشش دهد.

وی با تاکید بر استفاده از الگوی کشورها در تعیین چندباره دستمزد گفت: در برخی از کشورهای همسایه دستمزدها سالی دوبار افزایش می یابد و در برخی دیگر به شکل فصلی تعیین می شود.چرا ما از این مدل برای تعیین دستمزد الگوبرداری نمی کنیم و با وجود افزایش چندباره قیمت کالا انتظار داریم مردم با همان حقوقی که سالی یکبار افزایش می یابد زندگی خود را بچرخانند؟

در شرایط تورم 50 تا 60 درصدی، افزایش 20 درصدی حقوق روندی ناعادلانه است و به کاهش قدرت خرید مردم منجر می شود.

به گزارش ایسنا، در روزهای اخیر همزمان با بررسی لایحه بودجه 1405، موضوع افزایش دستمزد به یکی از داغ ترین مباحث بهارستان تبدیل شد و محمدباقر قالیباف ـ رییس مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی مجلس با تاکید بر اولویت معیشت مردم به تجربه برخی کشورهای همسایه در این زمینه اشاره کرد و گفت: در برخی کشورهای همسایه که تورم به 65 درصد رسید، حقوق کارمندان و کارگران در طول سال و متناسب با تورم دو بار افزایش یافت.کجا نوشته که ما تنها یک بار در سال مجاز به افزایش حقوق باشیم؟

به گفته وی در شرایط تورم 50 تا 60 درصدی، افزایش 20 درصدی حقوق روندی ناعادلانه است و به کاهش قدرت خرید مردم منجر می شود در حالی که مطابق ماده 125 قانون مدیریت خدمات کشوری، افزایش حقوق باید متناسب با نرخ تورم باشد. به همین منظور وی بر لزوم بررسی این پیشنهاد در کمیسیون تلفیق تاکید کرد و گفت که این موضوع می تواند به عنوان یک اقدام جدی در مجلس دنبال شود.

اما اظهارات رییس مجلس، واکنش وزیر کار را به دنبال داشت. احمد میدری ـ وزیر تعاون،کار و رفاه اجتماعی در حاشیه جلسه هیات دولت در پاسخ به پرسشی درباره احتمال افزایش دوبار در سال حقوق ها که از سوی رییس مجلس مطرح شده گفت: باید پیچیدگی اجرا در این زمینه مد نظر باشد و دیدگاه های نمایندگان کارگران و کارفرمایان نیز شنیده شود تا به تصمیم برسیم. یکی از پیچیدگی های کار به نظام بیمه و بازنشستگی بازمی گردد؛ هر میزان افزایش در حقوق کارگران، به همان نسبت بر حق بیمه دریافتی و در نتیجه بر حقوق مستمری بگیران بازنشسته نیز اثر می گذارد و این موضوع بخشی از حساسیت تصمیم گیری است.

وی افزود: دیدگاه کارفرمایان هم در این زمینه یکسان نیست؛ برخی معتقدند برای حفظ نیروی کار باید دستمزدها افزایش یابد و حتی با افزایش های مرحله ای در طول سال نیز موافق هستند. در همین چارچوب، پیشنهادهایی مانند افزایش حق مسکن کارگری نیز مطرح شده است. در مقابل، برخی دیگر از کارفرمایان اعلام می کنند که توان جبران چنین افزایش هایی را ندارند.به همین دلیل، در حال انجام نظرسنجی و بررسی های بخشی هستیم تا مشخص شود در هر صنعت چه راهکاری عملی است تا بتوان هم ماندگاری نیروی انسانی، هم حفظ قدرت خرید کارگران و هم توان پرداخت کارفرمایان را به طور همزمان در نظر گرفت.

اگر چه برخی کارشناسان افزایش حقوق متناسب با نرخ تورم را وعده ای تکرار شونده در طول سالهای اخیر می دانند اما با توجه به بررسی لایحه بودجه 1405 و صحبتهای برخی از نمایندگان کمیسیون تلفیق که از افزایش حقوق ها در لایحه به شکل پلکانی خبر داده و تاکید کرده اند که محاسبه و رویکرد افزایش 4 مرحله ای و فصلی دستمزد می تواند به آرامش و امنیت روانی و ایجاد ثبات نسبی در معیشت کارگران و مستمری بگیران و ارتقای سطح رضایتمندی آنها منجر شود. در هر حال اظهارات اخیر رییس مجلس این گمانه را تقویت می کند که ممکن است در جریان بررسی لایحه بودجه 1405 مهر تایید افزایش بیش از یک بار حقوق و دستمزد در سال زده شود؛ موضوعی که برای عملی شدن در سال آینده باید در متن لایحه بودجه گنجانده و در صحن علنی مجلس تصویب شود.

به گزارش ایسنا، از نگاه کارشناسان و تحلیلگران اقتصادی با توجه به شرایط موجود اقتصاد، نظام تعیین حقوق و دستمزد باید به نحوی بازطراحی، بازنگری و تدوین شود که متناسب با شاخص های اقتصادی، از جمله تورم ماهانه و ارزش پول ملی به طور شناور،متغیر و چند مرحله ای عمل کند تا پاسخگوی هزینه های خانوار شود.