به نقل از گفتنی ها، ترکیدن زودپز اتفاقی ناگهانی و بی دلیل نیست. در اغلب موارد، مسدود شدن سوپاپ، پر کردن بیش از حد، خرابی واشر، استفاده از مدل های فرسوده یا عجله در باز کردن درب، علت اصلی حادثه هستند. با بررسی منظم قطعات، رعایت ظرفیت مجاز و استفاده صحیح، می توان با خیال راحت از این وسیله کاربردی بهره برد.

همین ویژگی است که زمان پخت گوشت، حبوبات و غذاهای دیرپز را به شکل چشمگیری کاهش می دهد و در مصرف انرژی صرفه جویی می کند. اما همان فشاری که به ما سرعت می دهد، اگر کنترل نشود، می تواند خطر ایجاد کند.

واقعیت این است که ترکیدن زودپز اتفاقی ناگهانی و بی دلیل نیست؛ تقریباً همیشه مجموعه ای از خطاهای قابل پیشگیری پشت آن قرار دارد

در ادامه، پنج دلیل اصلی این حادثه و روش های جلوگیری از آن را به صورت دقیق و کاربردی بررسی می کنیم.

مهم ترین و شایع ترین دلیل ترکیدن زودپز، بسته شدن مسیر خروج بخار است. در هنگام پخت، بخار آب داخل قابلمه جمع می شود و فشار ایجاد می کند.

این فشار باید از طریق سوپاپ اطمینان یا دریچه مخصوص، به صورت کنترل شده تخلیه شود. اگر این مسیر به هر دلیلی مسدود شود، فشار داخلی به تدریج افزایش پیدا می کند.

غذاهایی مانند عدس، لوبیا و برخی خوراک ها کف تولید می کنند. این کف می تواند به سمت دریچه حرکت کرده و آن را ببندد.

همچنین ذرات ریز غذا یا چربی خشک شده ممکن است داخل سوپاپ گیر کند. در چنین شرایطی، بخار راهی برای خروج ندارد و فشار به نقطه خطرناک می رسد.

برای جلوگیری از این اتفاق، لازم است قبل از هر بار استفاده، دریچه بخار را بررسی کنید. بعد از پخت غذاهای کف کننده، درب را باز کرده و مسیر خروج بخار را با خلال چوبی یا برس باریک تمیز کنید. این چند دقیقه بررسی، نقش مهمی در حفظ ایمنی دارد.

هر زودپزی دارای خط حداکثر ظرفیت است و این خط صرفاً یک پیشنهاد نیست، بلکه مرز ایمنی دستگاه محسوب می شود.

وقتی قابلمه بیش از دو سوم حجم خود پر شود و برای حبوبات بیش از نصف ظرفیت استفاده گردد، فضای کافی برای گردش بخار باقی نمی ماند.

مواد غذایی هنگام پخت منبسط می شوند. حبوبات حجیم تر می شوند و کف ایجاد می کنند. اگر فضای خالی کافی وجود نداشته باشد، محتویات به سمت دریچه بخار حرکت کرده و آن را مسدود می کنند. در این شرایط، حتی اگر سوپاپ سالم باشد، فشار به شکل غیرقابل کنترل بالا می رود.

راهکار ساده اما مهم است: هیچ گاه بیش از ظرفیت مجاز زودپز را پر نکنید. اگر حجم غذا زیاد است، آن را در دو مرحله بپزید. این کار نه تنها ایمنی را افزایش می دهد، بلکه کیفیت پخت را نیز بهتر می کند.

واشر لاستیکی دور درب، قطعه ای کوچک اما بسیار حیاتی است. این واشر باعث می شود درب کاملاً آب بندی شود و فشار داخل قابلمه حفظ گردد. اگر این قطعه خشک، ترک خورده یا تغییر شکل داده باشد، عملکرد زودپز مختل می شود.

گاهی نشتی بخار از اطراف درب باعث می شود کاربر تصور کند دستگاه به اندازه کافی فشار ندارد و شعله را بیش از حد زیاد کند. این افزایش حرارت می تواند فشار را ناگهان بالا ببرد. در برخی موارد نیز واشر آسیب دیده به درستی در جای خود نمی نشیند و ایمنی قفل درب کاهش می یابد.

بهتر است به صورت دوره ای وضعیت واشر را بررسی کنید. اگر انعطاف پذیری آن کم شده یا ترک های ریز مشاهده می کنید، زمان تعویض آن رسیده است. تعویض به موقع این قطعه، یکی از ساده ترین و مؤثرترین اقدامات پیشگیرانه محسوب می شود.

مدل های قدیمی زودپز معمولاً تنها یک سیستم تخلیه فشار دارند. در صورتی که آن سیستم دچار مشکل شود، راه جایگزینی برای خروج بخار وجود ندارد.

در مقابل، مدل های جدید دارای چندین مکانیزم ایمنی هستند؛ از جمله قفل خودکار درب، سوپاپ چندمرحله ای و سیستم تخلیه اضطراری.

اگر بدنه زودپز دچار زنگ زدگی شده، درب آن لق می زند یا قطعاتش به درستی در جای خود قرار نمی گیرد، بهتر است استفاده از آن را متوقف کنید.

امنیت در آشپزخانه موضوعی نیست که بتوان آن را به تعویق انداخت. انتخاب یک مدل استاندارد و سالم، سرمایه گذاری برای آرامش خانواده است.

یکی از اشتباهات رایج، عجله در باز کردن درب است. خاموش کردن شعله به معنای از بین رفتن فوری فشار نیست. بخار داخل قابلمه همچنان فشرده باقی می ماند و نیاز به زمان دارد تا به صورت طبیعی تخلیه شود.

در برخی موارد، افراد تلاش می کنند با وارد کردن فشار یا دستکاری قفل ایمنی، درب را زودتر باز کنند. این کار می تواند بسیار خطرناک باشد و باعث خروج ناگهانی بخار و محتویات داغ شود. همیشه صبر کنید تا نشانگر فشار پایین بیاید یا طبق دستور دستگاه، بخار را به آرامی تخلیه کنید.

قبل از آنکه اتفاق جدی رخ دهد، معمولاً نشانه هایی وجود دارد. صدای غیرعادی، لرزش بیش از حد درب، خروج بخار از اطراف واشر یا بوی سوختگی می تواند هشداردهنده باشد.

در چنین شرایطی، بهتر است شعله را خاموش کرده و اجازه دهید فشار به آرامی کاهش پیدا کند. نادیده گرفتن این علائم می تواند ریسک را افزایش دهد.

آگاهی و پیشگیری همیشه کم هزینه تر از جبران خسارت است. اگر زودپز شما سالم و استاندارد باشد و اصول استفاده را رعایت کنید، این وسیله نه تنها خطری ایجاد نمی کند، بلکه به یکی از قابل اعتمادترین ابزارهای آشپزخانه تبدیل می شود.

همانطور که در این مقاله از بخش سبک زندگی گفتنی خواندید، توجه به چند نکته ساده اما حیاتی می تواند امنیت، آرامش و اطمینان بیشتری را هنگام آشپزی برای شما فراهم کند.