قطع یارانه نقدی برای میلیون‌ها نفر در ماه‌های اخیر، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های اقتصادی خانوارها بود؛ حالا دولت با اعلام شرایط جدید، خبر بازگشت یارانه نقدی بخشی از معترضان را تأیید کرده است. جزییات تازه نشان می‌دهد مسیر وصل مجدد یارانه نقدی برای بسیاری از خانوارها باز شده و بررسی اعتراض‌ها همچنان ادامه دارد.

موضوع بازگشت یارانه نقدی معترضان، به یکی از مهم‌ترین مطالبات اجتماعی در ماه‌های اخیر تبدیل شده است. پس از آنکه دولت در اسفند 1403 حدود 8 میلیون نفر را از فهرست یارانه‌بگیران حذف کرد، موجی از اعتراض‌ها در سامانه‌های رسمی ثبت شد. اکنون معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرده است که شرایط جدید بررسی اعتراض‌ها تعیین شده و بخشی از یارانه نقدی حذف‌شده دوباره برقرار می‌شود.

بر اساس اعلام رسمی، معیارهای بازگشت یارانه نقدی شامل سه شاخص اصلی درآمد خانوار، ارزش خودرو و ارزش املاک است. این سه شاخص به عنوان معیارهای قطعی تشخیص دهک اقتصادی خانوارها تعیین شده‌اند و بر مبنای آنها، اعتراض‌ها بررسی می‌شود. این تغییر معیارها نشان می‌دهد دولت تلاش دارد فرآیند تشخیص استحقاق یارانه نقدی را دقیق‌تر و هدفمندتر کند.

مهم‌ترین سؤال معترضان این است که یارانه نقدی چه افرادی دوباره برقرار می‌شود. طبق اعلام وزارت رفاه، اگر خانوار معترض هیچ‌یک از سه شاخص حذف را نداشته باشد، یارانه نقدی او مجدداً برقرار خواهد شد. به عبارت دیگر، افرادی که درآمد پایین‌تر از سقف تعیین‌شده دارند و دارایی‌های آنها از حد تعیین‌شده کمتر است، مشمول بازگشت یارانه نقدی خواهند شد.

بر اساس آمار رسمی، از میان حدود یک میلیون نفر معترض، تاکنون یارانه نقدی حدود 450 هزار نفر دوباره برقرار شده و بررسی وضعیت 550 هزار نفر دیگر در حال انجام است. این آمار نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از حذف‌شدگان، در بررسی مجدد واجد شرایط شناخته شده‌اند. بنابراین احتمال بازگشت یارانه نقدی برای بسیاری از معترضان همچنان وجود دارد.

یکی از مهم‌ترین تغییرات در فرآیند بازگشت یارانه نقدی، تعیین سقف‌های جدید درآمدی برای خانوارهاست. بر اساس اعلام وزارت رفاه، اگر درآمد خانوار تک‌نفره بیش از 30 میلیون تومان باشد، یارانه نقدی قطع می‌شود. برای خانوار دو نفره سقف 36 میلیون، سه نفره 42 میلیون تومان تعیین شده و به ازای هر نفر اضافه، سقف درآمدی 6 میلیون تومان افزایش می‌یابد.

این ارقام نشان می‌دهد دولت قصد دارد یارانه نقدی را فقط به خانوارهای متوسط و کم‌درآمد اختصاص دهد. در واقع سقف درآمدی جدید، مرز بین دهک‌های متوسط و پردرآمد محسوب می‌شود. بنابراین خانوارهایی که درآمد آنها کمتر از این حدود است، در صورت ثبت اعتراض، شانس بالایی برای بازگشت یارانه نقدی خواهند داشت.

علاوه بر درآمد، دارایی خانوار نیز در تعیین وضعیت یارانه نقدی نقش تعیین‌کننده دارد. طبق ضوابط جدید، اگر مجموع ارزش خودروهای خانوار بیش از 5 میلیارد تومان باشد، اعتراض برای بازگشت یارانه نقدی پذیرفته نمی‌شود. همچنین اگر ارزش املاک و مستغلات خانوار بیش از 50 میلیارد تومان باشد، فرد مشمول یارانه نقدی نخواهد بود.

این معیارها نشان می‌دهد دولت علاوه بر جریان درآمد، ثروت انباشته خانوار را نیز در دهک‌بندی لحاظ می‌کند. به همین دلیل برخی خانوارها که درآمد ماهانه متوسط دارند اما دارایی‌های گران‌قیمت دارند، همچنان از دریافت یارانه نقدی محروم می‌مانند. در مقابل، خانوارهای فاقد دارایی قابل توجه حتی با درآمد متوسط نیز می‌توانند مشمول بازگشت یارانه نقدی شوند.

یکی از نگرانی‌های اصلی مردم، احتمال حذف‌های جدید یارانه نقدی بود. اما معاون وزارت رفاه تأکید کرده است که فعلاً برنامه‌ای برای حذف افراد جدید وجود ندارد و تمرکز دولت صرفاً بر بررسی اعتراض‌های ثبت‌شده است. این خبر برای میلیون‌ها خانوار دریافت‌کننده یارانه نقدی اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان می‌دهد در کوتاه‌مدت موج جدید حذف رخ نخواهد داد.

در حال حاضر حدود 72 میلیون نفر همچنان یارانه نقدی دریافت می‌کنند. این رقم نشان می‌دهد اکثریت جمعیت کشور در نظام حمایت نقدی باقی مانده‌اند. بنابراین سیاست فعلی دولت، تثبیت جامعه یارانه‌بگیر و اصلاح اشتباهات حذف قبلی است، نه کاهش تعداد دریافت‌کنندگان.

چرا یارانه نقدی 8 میلیون نفر قطع شد؟

برای درک شرایط بازگشت یارانه نقدی، باید علت حذف گسترده قبلی را بررسی کرد. دولت در اسفند 1403 با هدف هدفمندتر کردن یارانه‌ها، اقدام به حذف حدود 8 میلیون نفر کرد. این حذف بر اساس داده‌های درآمدی و دارایی انجام شد، اما به دلیل خطاهای آماری و نقص اطلاعات، برخی خانوارهای واجد شرایط نیز حذف شدند.

به همین دلیل سامانه اعتراض یارانه نقدی فعال شد و میلیون‌ها نفر درخواست بررسی مجدد ثبت کردند. بررسی‌های جدید نشان داد بخشی از حذف‌شدگان واقعاً در دهک‌های پایین‌تر قرار دارند. بنابراین دولت مجبور شد روند بازگشت یارانه نقدی را آغاز کند. این موضوع نشان‌دهنده اهمیت اصلاح داده‌های اقتصادی خانوارها در سیاست‌های حمایتی است.

روند بررسی اعتراض یارانه نقدی چگونه است؟

افرادی که یارانه نقدی آنها قطع شده، می‌توانند از طریق سامانه‌های رسمی اعتراض ثبت کنند. پس از ثبت اعتراض، اطلاعات درآمدی و دارایی خانوار به‌صورت سیستمی بررسی می‌شود. در صورت عدم تطابق با معیارهای حذف، یارانه نقدی دوباره برقرار می‌شود.

فرآیند بررسی شامل استعلام از پایگاه‌های مالیاتی، بانکی، ثبت اسناد و راهور است. این استعلام‌ها به دولت امکان می‌دهد تصویر نسبتاً دقیقی از وضعیت اقتصادی خانوارها داشته باشد. در صورت تأیید استحقاق، یارانه نقدی معوق نیز پرداخت می‌شود. بنابراین خانوارها علاوه بر بازگشت یارانه، مبالغ گذشته را نیز دریافت خواهند کرد.

یارانه نقدی معترضان چه زمانی واریز می‌شود؟

یکی از دغدغه‌های مهم خانوارهای معترض، زمان واریز یارانه نقدی پس از تأیید است. طبق رویه معمول، پس از تأیید اعتراض، یارانه نقدی در اولین دوره پرداختی به حساب سرپرست خانوار واریز می‌شود. در برخی موارد نیز یارانه ماه‌های گذشته به‌صورت یکجا پرداخت می‌شود.

با توجه به ادامه بررسی 550 هزار پرونده، انتظار می‌رود در ماه‌های آینده تعداد بیشتری از معترضان دوباره یارانه نقدی دریافت کنند. این موضوع می‌تواند بخشی از فشار معیشتی خانوارهای کم‌درآمد را کاهش دهد. بنابراین پیگیری اعتراض برای خانوارهای حذف‌شده اهمیت زیادی دارد.

دهک‌بندی از معیار یارانه نقدی حذف شد

وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی گفت: دهک‌بندی از معیار حضور یا حذف از یارانه نقدی حذف شده است.

به گزارش  مهر، احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی درباره دهک‌بندی یارانه بگیران، گفت: دهک‌بندی از معیار حضور یا حذف از یارانه نقدی حذف شده است.

وی افزود: بر اساس معیارهای جدید کسانی که واحد مسکونی 50 میلیاردی به بالا و خودروی 5 میلیارد تومانی یا سطح درآمدی مصوب در آیین نامه هیات وزیران داشته باشند، از یارانه نقدی حذف خواهند شد؛ اگر فردی اظهار کند که این ملاک‌ها را ندارد بر اساس اظهار خودش ‌می‌پذیریم که یارانه سال‌های قبل را پرداخت کنیم.

وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با تاکید بر اینکه دهک‌بندی برداشته شده است، گفت: دهک‌بندی معیار پرداخت یا حذف از یارانه نیست این موضوع در آیین نامه دی ماه هیات وزیران تصویب شده است.

تأثیر بازگشت یارانه نقدی بر معیشت خانوارها

یارانه نقدی برای بسیاری از خانوارهای کم‌درآمد، بخش مهمی از درآمد ماهانه محسوب می‌شود. هرچند مبلغ آن نسبت به تورم کاهش ارزش داشته، اما همچنان در تأمین هزینه‌های ضروری نقش دارد. بازگشت یارانه نقدی می‌تواند بخشی از قدرت خرید خانوارهای حذف‌شده را احیا کند.

به‌ویژه در شرایط تورمی، حذف یارانه نقدی فشار زیادی بر خانوارها وارد می‌کند. به همین دلیل بازگشت آن حتی با مبلغ ثابت، برای دهک‌های پایین اهمیت دارد. دولت نیز با توجه به این واقعیت، تلاش کرده اشتباهات حذف را اصلاح کند. بنابراین روند بازگشت یارانه نقدی را می‌توان بخشی از سیاست‌های حمایتی جبرانی دانست.

آینده یارانه نقدی در ایران

با وجود بازگشت بخشی از یارانه نقدی، آینده این سیاست همچنان محل بحث است. کارشناسان معتقدند یارانه نقدی باید هدفمندتر شود و منابع آن به دهک‌های پایین‌تر اختصاص یابد. در مقابل، برخی معتقدند حذف گسترده می‌تواند نارضایتی اجتماعی ایجاد کند.

سیاست فعلی دولت نشان می‌دهد رویکرد میانه در پیش گرفته شده است؛ یعنی حذف محدود پردرآمدها و بازگشت یارانه نقدی افراد کم‌درآمد حذف‌شده. احتمالاً در سال‌های آینده نیز این روند ادامه خواهد یافت. بنابراین جامعه یارانه‌بگیران به‌صورت تدریجی اصلاح می‌شود، نه با حذف‌های ناگهانی.

سوالات متداول

یارانه نقدی چه کسانی دوباره وصل می‌شود؟
افرادی که درآمد و دارایی آنها زیر سقف‌های تعیین‌شده باشد و در دهک‌های پایین قرار گیرند.

سقف درآمد برای دریافت یارانه نقدی چقدر است؟
برای خانوار تک‌نفره 30 میلیون تومان و به ازای هر نفر اضافه 6 میلیون تومان بیشتر.

اگر اعتراض یارانه نقدی ثبت کنیم، چقدر طول می‌کشد؟
پس از بررسی سیستمی، در صورت تأیید، یارانه در اولین پرداختی واریز می‌شود.

آیا حذف جدید یارانه نقدی انجام می‌شود؟
خیر، طبق اعلام دولت فعلاً برنامه‌ای برای حذف جدید وجود ندارد.

یارانه معوق معترضان پرداخت می‌شود؟
بله، در صورت تأیید، یارانه ماه‌های گذشته نیز پرداخت خواهد شد.

اگر یارانه نقدی شما قطع شده است، همین حالا از طریق سامانه‌های رسمی وزارت رفاه اعتراض خود را ثبت کنید تا در صورت واجد شرایط بودن، یارانه شما دوباره برقرار شود.

منبع:

تسنیم / وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی / گزارش فردانیوز