به گزارش پارسینه ، کافی است لحظه ای بیکار بمانیم؛ دست مان به سوی تلفن همراه می رود، انگشتانمان صفحه های مجازی را بالا و پایین می کنند و ذهن مان در میان انبوه تصاویر و صدا ها غرق می شود.

بله، در دنیای امروز که تکنولوژی و سرگرمی های دیجیتال به شدت در دسترس هستند، بسیاری از ما توانایی تحمل بی حوصلگی را کاهش داده ایم. این وضعیت به ویژه در نسل جوان تر مشهود است که با تلفن های همراه و شبکه های اجتماعی بزرگ شده اند. هر لحظه ای که احساس بی حوصلگی می کنند، به راحتی می توانند به دنیای مجازی پناه ببرند و از طریق آن خود را مشغول کنند.

این وابستگی به تکنولوژی می تواند عواقب منفی داشته باشد؛ از جمله کاهش توانایی تمرکز، کاهش خلاقیت و حتی مشکلات روانی مانند اضطراب و افسردگی. بی حوصلگی، اگرچه ممکن است در ابتدا ناخوشایند به نظر برسد، اما می تواند فرصتی برای تفکر عمیق تر، خلاقیت و خودشناسی باشد. در واقع، بی حوصلگی می تواند به ما کمک کند تا از دنیای شلوغ و پرسرعت اطراف مان فاصله بگیریم و به درون خود نگاهی بیندازیم.

به همین دلیل، مهم است که گاهی اوقات از تکنولوژی فاصله بگیریم و به خودمان اجازه دهیم که بی حوصلگی را تجربه کنیم. این تجربه می تواند به ما کمک کند تا دوباره با دنیای واقعی ارتباط برقرار کنیم و به خلاقیت و تفکر عمیق تری دست یابیم.

بی حوصلگی؛ پنجره ای به سوی خلاقیت

بی حوصلگی حالتی است که ذهن از کار فعلی خسته می شود و به دنبال چیزی تازه می گردد. این حس شاید در نگاه اول ناخوشایند باشد، اما می تواند راهی به سوی شکوفایی خلاقیت باز کند. هنگامی که از شلوغی بیرون فاصله می گیریم، ذهن به خیال پردازی و اندیشه های نو روی می آورد و اینجاست که ایده های تازه پدیدار می شوند.

پژوهشی در Journal of Creativity Research (سال 2014) این موضوع را به خوبی نشان داده است. در این مطالعه، گروهی از افراد وظایفی کسل کننده مانند کپی کردن شماره های تلفن انجام دادند و سپس از آنها خواستند ایده هایی نو ارائه دهند. نتیجه شگفت آور بود: کسانی که بی حوصله شده بودند، در مقایسه با گروه دیگر که مشغول کار های عادی بودند، ایده هایی خلاق تر و متنوع تر پیشنهاد کردند.

این پژوهش بیان می کند که بی حوصلگی می تواند ذهن را آزاد کند و به خلق کردن بکشاند. روان شناسان می گویند وقتی مغز از محرک های بیرونی جدا می شود، بخشی به نام شبکه حالت پیش فرض فعال می شود که به خیال پردازی و نوآوری کمک می کند.

زندگی امروزی و فرار از سکوت

چرا دیگر نمی توانیم بی حوصلگی را تحمل کنیم؟ پاسخ در شتاب و پیچیدگی زندگی امروز نهفته است. جهان با سرعتی بی سابقه پیش می رود و تکنولوژی همه چیز را در دسترس قرار داده است.

سازمان بهداشت جهانی در گزارش سال 2023 خود اعلام کرده که استرس و اضطراب در میان جوانان جهان در دهه گذشته بیش از 30 درصد افزایش یافته است. این فشار ها انسان را به پر کردن لحظه های خالی وامی دارند، انگار بی حوصلگی چیزی است که باید از آن فرار کرد. در ایران نیز، با نزدیک به 45 میلیون کاربر فعال در شبکه های اجتماعی مانند اینستاگرام و تلگرام، این رفتار آشکار است. در ترافیک، در صف انتظار، یا حتی در لحظه های تنهایی، به جای اندیشیدن، به سرگرمی پناه می بریم.

این فرار از بی حوصلگی ریشه در نیاز به آرامش دارد. بی حوصلگی ما را با پرسش های بزرگ و گاهی دشوار روبه رو می کند، مانند من که هستم؟ یا زندگی ام به کجا می رود؟ . اما وقتی سرگرمی در دسترس باشد، نیازی به پاسخ دادن به این پرسش ها احساس نمی کنیم. این عادت شاید در لحظه آرامش بخش باشد، ولی ذهن را از اندیشه های عمیق و خلاقیت دور می کند.

خلاقیت در سایه سرگرمی

سرگرمی های امروزی، از شبکه های اجتماعی تا بازی های دیجیتال، هم جذاب اند و هم گاهی سودمند، اما وقتی همه وقت ما را پر می کنند، خلاقیت را از بین می برند.

حالا محققان Nature Communications Psychology می گویند کسانی که همیشه درگیر سرگرمی های دیجیتال اند، کم تر به خیال پردازی و خلق کردن می رسند. ذهن آنها که پیوسته با محرک های سریع و سطحی مشغول است، فرصتی برای استراحت و اندیشیدن پیدا نمی کند. این موضوع برای کودکان و جوانان، که باید خلاقیتشان شکوفا شود، بسیار نگران کننده است. در گذشته، بچه ها با کاغذ و مداد یا بازی در کوچه، دنیا هایی خیالی می ساختند، ولی حالا بدون تبلت یا گوشی کلافه می شوند. این یعنی به جای آفریدن، فقط مصرف می کنند.

روان شناسان می گویند این وابستگی به سرگرمی، اعتماد به نفس خلاق ما را کم می کند. وقتی باور کنیم بدون چیز های بیرون از خودمان نمی توانیم سر کنیم، دیگر به خودمان اجازه نمی دهیم ایده ای بسازیم. این چرخه، ذهن را به سوی تنبلی و مصرف گرایی می برد و خلاقیت را کم رنگ می سازد.

خطری که در کمین است

وابستگی به سرگرمی فقط خلاقیت را نشانه نمی گیرد، بلکه ما را از خودمان هم دور می کند. رابرت هوگان در کتاب شخصیت و سرنوشت سازمان ها (سال 2017) می نویسد که ناتوانی در تحمل بی حوصلگی، انسان را از رشد درونی و رویارویی با چالش های زندگی بازمی دارد. بی حوصلگی ما را به اندیشیدن درباره خودمان و جهانمان وامی دارد، اما وقتی این فرصت را از خود می گیریم، از این رشد جا می مانیم.

در دنیایی پر از مسائل پیچیده، این فرار می تواند ما را شکننده تر کند. ضمن آنکه جامعه ای که از سکوت می گریزد، چگونه می تواند راه حل هایی برای مشکلاتش بیابد؟ خطر دیگر این است که با این همه سرگرمی، گاهی نمی دانیم چه کنیم و تمرکزمان را از دست می دهیم. این پراکندگی ذهن را سطحی می کند و از اندیشه های عمیق دور نگه می دارد. آیا این راه، ما را کم کم از هویتمان جدا نمی کند؟

راهی برای بازگشت

می توان بی حوصلگی را دوباره به زندگی آورد؟ بله، و این کار چندان دشوار نیست:

می توانیم هر روز زمانی را بدون ابزار های دیجیتال بگذرانیم و به طبیعت یا اندیشه هایمان پناه ببریم.

می توانیم با کاغذ و قلم شروع کنیم و ببینیم ذهنمان به کجا می رسد.

برای کودکان، به جای صفحه های نمایش، ابزار های ساده مانند مداد رنگی بگذاریم تا خودشان چیزی بسازند.

بی حوصلگی، که در دنیای شلوغ امروز به غریبه ای ناشناخته بدل شده، شاید گنجی باشد که زیر لایه های روزمرگی پنهان مانده است. بی حوصلگی به ذهن ما شانس آن را می دهد تا خلق کند و ژرف تر شود. در روزگاری که همه چیز با شتاب پیش می رود، شاید وقت آن باشد که لحظه ای بایستیم و به بی حوصلگی خوشامد بگوییم.