سیاست یارانه‌ای دولت وارد مرحله‌ای تازه شده است؛ مرحله‌ای که در آن دیگر دهک‌بندی یارانه به شکل سنتی معیار اصلی حذف یا پرداخت نیست. دولت اعلام کرده ملاک اصلی حذف یارانه، سطح واقعی درآمد و دارایی خانوارهاست. این تغییر می‌تواند معادله یارانه در ایران را به‌طور اساسی تغییر دهد و نظام پرداخت را هدفمندتر کند. اکنون پرسش اصلی میلیون‌ها خانوار این است که با چه سطح درآمد یا دارایی از فهرست یارانه‌بگیران حذف می‌شوند.

دولت در تازه‌ترین سیاست حمایتی خود اعلام کرده است که دهک‌بندی یارانه به‌عنوان معیار اصلی حذف یارانه کنار گذاشته شده و از این پس درآمد و دارایی واقعی خانوار مبنای تصمیم‌گیری خواهد بود.

این تغییر نشان‌دهنده حرکت نظام یارانه‌ای کشور به سمت شناسایی دقیق‌تر خانوارهای پردرآمد است. در گذشته دهک‌بندی یارانه عمدتاً بر اساس شاخص‌های آماری انجام می‌شد، اما اکنون داده‌های واقعی درآمد و دارایی جایگزین آن شده است.

بر اساس اعلام معاون رفاه وزارت کار، یکی از مهم‌ترین معیارهای حذف یارانه، سطح درآمد خانوار است. در سیاست جدید دهک‌بندی یارانه، اگر درآمد خانوار یک‌نفره بیش از 30 میلیون تومان باشد، یارانه آن حذف می‌شود.

همچنین خانوار دو نفره با درآمد بیش از 36 میلیون تومان نیز مشمول حذف یارانه خواهند شد. این ارقام نشان می‌دهد دولت سقف مشخصی برای درآمد خانوار تعیین کرده است.

در سیاست جدید، دهک‌بندی یارانه صرفاً بر اساس درآمد نیست و دارایی نیز نقش تعیین‌کننده دارد. اگر مجموع ارزش خودروهای خانوار بیش از پنج میلیارد تومان باشد، یارانه حذف می‌شود.

همچنین مالکیت املاک با ارزش بالاتر از 50 میلیارد تومان نیز معیار حذف یارانه است. این تغییر نشان می‌دهد دولت به سمت سنجش ثروت واقعی خانوار حرکت کرده است.

یکی از تفاوت‌های مهم سیاست جدید با گذشته، بررسی مجموع دارایی همه اعضای خانوار است. در دهک‌بندی یارانه جدید، درآمد و دارایی همه اعضا جمع می‌شود و سپس درباره حذف یارانه تصمیم‌گیری می‌شود.

به‌عنوان مثال، اگر اعضای یک خانواده چند خودرو داشته باشند یا مجموع درآمد آن‌ها بالا باشد، خانوار مشمول حذف یارانه خواهد شد.

برآورد وزارت رفاه نشان می‌دهد با اجرای معیار جدید دهک‌بندی یارانه، حدود 15 درصد جمعیت از فهرست یارانه‌بگیران حذف می‌شوند.

این بدان معناست که 85 درصد جامعه همچنان یارانه دریافت خواهند کرد. این نسبت نشان‌دهنده هدفمندی نسبی حذف یارانه است.

دهک‌بندی یارانه و نقش سازمان امور مالیاتی

در سیاست جدید، تأیید سطح درآمد خانوار بر عهده سازمان امور مالیاتی است. اطلاعات مالیاتی افراد مبنای تشخیص درآمد واقعی خواهد بود.

این اقدام می‌تواند دقت دهک‌بندی یارانه را افزایش دهد و خطای شناسایی خانوارها را کاهش دهد.

دهک‌بندی یارانه و هدفمندسازی پرداخت‌ها

هدف اصلی تغییر در دهک‌بندی یارانه، هدفمندتر شدن پرداخت یارانه است. دولت قصد دارد منابع یارانه‌ای را از خانوارهای پردرآمد به سمت اقشار کم‌درآمد هدایت کند.

این سیاست می‌تواند موجب افزایش اثربخشی یارانه در کاهش فقر شود.

دهک‌بندی یارانه و تأثیر بر عدالت اجتماعی

حذف یارانه خانوارهای پردرآمد می‌تواند به عدالت اجتماعی نزدیک‌تر باشد. زیرا منابع عمومی به کسانی اختصاص می‌یابد که واقعاً نیازمند هستند.

در نتیجه، دهک‌بندی یارانه جدید می‌تواند توزیع عادلانه‌تری از منابع ایجاد کند.

دهک‌بندی یارانه و چالش‌های اجرای سیاست

با وجود مزایای هدفمندی، اجرای دقیق دهک‌بندی یارانه چالش‌هایی دارد. مهم‌ترین چالش، شناسایی دقیق درآمد واقعی خانوارهاست.

همچنین ممکن است برخی دارایی‌ها در سامانه‌ها ثبت نشده باشد که می‌تواند خطا ایجاد کند.

دهک‌بندی یارانه و اثر بر بودجه دولت

حذف یارانه خانوارهای پردرآمد موجب کاهش هزینه‌های یارانه‌ای دولت می‌شود. این منابع می‌تواند برای حمایت بیشتر از دهک‌های پایین استفاده شود.

بنابراین تغییر دهک‌بندی یارانه می‌تواند به بهبود تراز مالی دولت کمک کند.

دهک‌بندی یارانه و تغییر ساختار سیاست حمایتی

سیاست جدید نشان می‌دهد دولت در حال تغییر ساختار نظام یارانه‌ای است. تمرکز از دهک‌بندی آماری به شناسایی درآمد واقعی منتقل شده است.

این تغییر می‌تواند نظام حمایتی را کارآمدتر کند.

دهک‌بندی یارانه و جمع‌بندی سیاست جدید

بر اساس اطلاعات منتشر شده، معیارهای اصلی حذف یارانه عبارتند از:

درآمد بالاتر از سقف تعیین‌شده

دارایی خودرو بالای 5 میلیارد تومان

املاک بالای 50 میلیارد تومان

مجموع درآمد و دارایی خانوار

این معیارها نشان می‌دهد دهک‌بندی یارانه وارد مرحله جدیدی شده است.

در صورت اجرای کامل، این سیاست می‌تواند منابع یارانه را هدفمندتر و عادلانه‌تر توزیع کند.

آیا دهک‌بندی یارانه حذف شده است
دهک‌بندی به شکل سنتی کنار گذاشته شده و معیار درآمد و دارایی جایگزین شده است.

حد درآمد حذف یارانه چقدر است
برای خانوار یک نفره بیش از 30 میلیون و دو نفره بیش از 36 میلیون تومان.

آیا دارایی نیز در حذف یارانه مؤثر است
بله، خودرو بالای 5 میلیارد و املاک بالای 50 میلیارد تومان.

چند درصد مردم از یارانه حذف می‌شوند
حدود 15 درصد جامعه.

برای اطلاع از جدیدترین تغییرات دهک‌بندی یارانه و شرایط حذف یارانه، بخش اقتصادی فردانیوز را دنبال کنید و این گزارش را با دیگران به اشتراک بگذارید.

منابع

ایسنا
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
سازمان امور مالیاتی ایران