به نقل از دنیای اقتصاد، مرکز استیمسون 13 فوریه در تحلیلی به چرایی نگرانی کشورهای عربی از تشدید تنش و خطای محاسباتی پرداخته و می نویسد: ایران سال 2026 را در شرایطی آغاز می کند که شدیدترین بحران دهه های اخیر خود را تجربه می کند. این تلاطم داخلی در بستری از دگرگونی ژئوپلیتیک رخ می دهد که با بازگشت فشارهای واشنگتن در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ شکل گرفته است: تحریم ها، تهدیدهای علنی و ادبیاتی تهاجمی تر.

هرچند از ششم فوریه گفت وگوهای تهران و واشنگتن در مسقط از سر گرفته شده، اما تحولات اخیر نشان می دهد فشار سیاسی بر دولت آمریکا برای اقدام قاطع رو به افزایش است؛ فشاری که در منطقه این نگرانی را دامن زده که ایالات متحده ممکن است از تهدیدهای لفظی به اقدامات قهری عینی تر گذار کند. اشاره های عمومی به احتمال توافق می تواند صرفا پیام رسانی دیپلماتیک باشد، درحالی که هم زمان، تدارکات نظامی این احتمال را باز می گذارد که حملات محدود یا عملیات پنهان برای تضعیف برخی توانمندی ها - بدون کشاندن اوضاع به جنگی تمام عیار - در دستور کار قرار گیرد.

برای شورای همکاری خلیج فارس، هم زمانی این فشارها وضعیت را به غایت پرمخاطره کرده است. واکنش محتاطانه دولت های عربی به معنای بی تفاوتی نیست؛ بلکه بازتاب درکی واقع بینانه است از اینکه بی ثباتی در ایران از مسیرهای متفاوت ریسک های جدی برای اقتصاد و امنیت آنها دارد. شماری از مقامات ارشد خلیج فارس به صراحت گفته اند منطقه تاب یک درگیری دیگر با ایران را ندارد و بر ضرورت چارچوبی پایدار به جای مدیریت های موردی بحران تاکید کرده اند؛ حتی برخی دولت ها سیگنال داده اند اجازه نخواهند داد از خاک، آسمان یا آب هایشان برای عملیات تهاجمی علیه ایران استفاده شود

از منظر سیاستگذاران خلیج فارس، ترکیب فشار اجتماعی شدید و تاب آوری نهادی به معنای بحرانی طولانی و پرنوسان است؛ بحرانی مزمن، پیش بینی ناپذیر و دشوار برای اثرگذاری بیرونی. صرف نظر از سناریوهای داخلی، احتمال اقدام نظامی آمریکا یک متغیر بیرونی است که می تواند هر مسیر را به طور جدی شکل دهد. چه ایران تثبیت شود، چه گذار کند و چه درگیر حمله خارجی شود، خطر تقابل یا اقدامات قهری کمتر از جنگِ تمام عیار همچنان در محاسبات امنیتی خلیج فارس نقش محوری دارد. تلاش های اخیر برای بازگشایی کانال های ارتباطی، از جمله گفت وگوها در عمان، روزنه ای باریک گشوده است. اما بنا بر گزارش ها دامنه این گفت وگوها محدود است: واشنگتن بر گام های سریع در غنی سازی و بازرسی ها پافشاری می کند و تهران خواستار رفع تحریم هاست و مذاکره درباره موشک ها یا آرایش منطقه ای را نمی پذیرد. سفر 11فوریه نتانیاهو به واشنگتن نیز لایه ای تازه از عدم قطعیت افزوده و این برداشت را تقویت کرده که گزینه های نظامی - حتی اگر به عنوان اهرم فشار عرضه شوند - همچنان روی میز هستند.

رهبری آمریکا یا عملیات بازرسی دریایی برای اعمال فشار بدون توسل فوری به حملات گسترده، بیشتر صحبت می شود. چنین اقداماتی می تواند شامل رهگیری محموله های نفتی ایران یا محدودسازی دسترسی به مسیرهای کشتیرانی باشد و آب های خلیج فارس را به کانون تنش تبدیل کند. برخی ناظران نیز معتقدند اگر از زور استفاده شود، احتمال دارد به صورت ضربه ای محدود و دقیق یا عملیات پنهان علیه زیرساخت های موشکی، پهپادی یا هسته ای باشد تا هم پیام قاطعیت داده شود و هم از تشدید کنترل ناپذیر جلوگیری گردد. استقرار پررنگ دارایی های دریایی و هوایی آمریکا در منطقه - که به عنوان بازدارندگی معرفی می شود - خود به احتیاط های عملی انجامیده است: تغییر مسیر یا تعلیق پروازها بر فراز بخش هایی از خاورمیانه و توقف های موقت به مقصدهایی مانند بحرین و دوحه، و نگرانی از تبعات اقتصادی برای هاب های هوایی.

هم زمان، رهگیری یک پهپاد ایرانی در نزدیکی ناو آمریکایی و افزایش تحرک شناورهای نظامی و سامانه های بدون سرنشین ایران در اطراف مسیرهای تجاری نشان می دهد یک حادثه کوچک تا چه اندازه می تواند به سرعت به تشدید تنش بینجامد. برای دولت های خلیج فارس، این پویایی ها ترس دیرینه از کشیده شدن به تقابلی را که نه خواهانش هستند و نه کنترلی بر آن دارند، تقویت می کند. تهران اعلام کرده هرگونه حمله یا فشار در سطح محاصره را اقدام جنگی تلقی می کند، از جمله علیه کشورهایی که میزبان نیروهای آمریکا هستند. آمادگی بالاتر یگان های موشکی و پهپادی در دو سوی ماجرا، زمان تصمیم گیری را فشرده تر و احتمال سوءبرداشت را بیشتر می کند.

احتیاط شورای همکاری خلیج فارس بازتاب ارزیابی واقع بینانه ای از ریسک است. دولت های عربی نه تنها از ایرانِ تهاجمی، بلکه از تجزیه، تشدید تنش و خطای محاسباتی بیم دارند. آماده سازی برای این احتمالات به راهبردی چندلایه نیاز دارد: تقویت پدافند یکپارچه هوایی و موشکی؛ گسترش توان ضدپهپاد و ضدکشتی؛ طراحی مسیرهای مدیریت شده برای موج های احتمالی پناهجویی؛ ارتقای آگاهی حوزه دریایی؛ هماهنگی دریایی مشترک برای مدیریت ریسک های مرتبط با محاصره؛ حفظ کانال های محرمانه با بازیگران ایرانی؛ و افزایش تاب آوری بخش مالی در برابر شوک های ژئوپلیتیک. در نهایت، خلیج فارس باید خود را برای همه آینده های محتمل ایران آماده کند و درعین حال خویشتن داری راهبردی و چابکی دیپلماتیک را حفظ کند. اجماع در حال شکل گیری در چند پایتخت عربی این است که مهار، دیپلماسی بحران و سرمایه گذاری بر تاب آوری پایدارتر از فشار حداکثری یا امید بستن به دگرگونی ناگهانی در تهران است.