شهر ژنو سه‌شنبه در حالی میزبان دور دوم مذاکرات هسته‌ای غیرمستقیم ایران و آمریکا با واسطه عمان است که عراقچی می‌گوید با ابتکارات واقعی برای دستیابی به توافقی عادلانه و متوازن به ژنو سفر کرده و در برابر تهدیدها نیز تسلیمی در کار نیست.

گروه سیاست خارجی خبرگزاری فارس؛ شهر ژنو مقر اروپایی سازمان ملل که پیش از این هم شاهد برگزاری مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران بوده و توافق ژنو هم در این شهر حاصل شد، فردا (سه‌شنبه) 28 بهمن‌ماه 1404 میزبان دور دوم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکاست. مذاکرات غیرمستقیمی که باز هم عمان واسطه آن است و همچون قبل ریاست آن برعهده سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران و استیو ویتکاف نماینده ویژه دونالد ترامپ رییس‌جمهور آمریکاست.

دور نخست‌ این گفت‌وگوها 17 بهمن‌ماه 1404 در مسقط برگزار و اکنون بعد از یک هفته و نیم سفارت عمان در ژنو محل برگزاری دور دوم این مذاکرات است. مذاکراتی که دور نخست آن را عراقچی شروعی خوب خواند و در عین حال گفت که می‌تواند ادامه خوبی هم داشته باشد آن هم منوط به طرف مقابل و البته تصمیم‌گیری در تهران.

* ترجیح ایران دیپلماسی است

عراقچی که قبل از دور نخست این مذاکرات در شبکه ایکس نوشته بود که «تجربه‌های تلخ گذشته، از جمله بدعهدی‌های قبلی، تجاوز نظامی خردادماه و مداخلات خارجی در دی‌ماه گذشته، در پیش چشمان ماست و همواره خود را موظف به مطالبه‌ حقوق ملت ایران می‌دانیم. در عین حال مسئولیت داریم هیچ فرصتی را برای بهره‌گیری از دیپلماسی جهت تأمین منافع ملت ایران و صیانت از صلح و آرامش در منطقه از دست ندهیم.»  بامداد امروز (دوشنبه) 27 بهمن 1404 در رأس یک تیم تخصصی که به گفته اسماعیل بقایی سخنگوی دستگاه دیپلماسی تیمی سیاسی، حقوقی، اقتصادی و فنی است و به گفته او حضور این تیم نشانگر جدیت ایران است، با استقبال ولفگانگ برولهارت نماینده ویژه وزیر امور خارجه سوییس در امور خاورمیانه و شمال آفریقا وارد ژنو شد.

عراقچی اخیراً نیز در شبکه ایکس نوشته بود: ترجیح ما دیپلماسی است و دستیابی به یک توافق در خصوص برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز ایران امکانپذیر است، اما تنها در صورتی که عادلانه و متوازن باشد. در این مسیر، ایران به هر قیمتی از حاکمیت خود دفاع خواهد کرد و حقوق، عزت و شرافت ما قابل معامله نیست.

رییس دستگاه دیپلماسی صبح امروز هم درباره این مذاکرات نوشت: «با ابتکارات واقعی برای دستیابی به توافقی عادلانه و متوازن به ژنو آمده‌ام. آنچه مطلقاً در دستور کار نیست، تسلیم در برابر تهدیدهاست.»

* رایزنی گروسی با عراقچی

رایزنی‌های عراقچی یک روز پیش از شروع مذاکرات، صبح امروز آغاز شد. نخستین ملاقات عراقچی با رافائل گروسی مدیرکل آژانس بود و گروسی با حضور در محل اقامت وزیر امور خارجه با او و کاظم غریب‌آبادی معاون امور حقوقی و بین‌المللی وزارت خارجه به گفت‌وگو نشست.

عراقچی پیش از این در شبکه ایکس نوشته بود: امروز همراه با متخصصان هسته‌ای کشور با رافائل گروسی برای مباحث دقیق فنی دیدار خواهم کرد.

گروسی صبح امروز بدین منظور از وین به ژنو سفر کرد، پس از ملاقات با عراقچی در شبکه ایکس نوشت: «مذاکرات فنی عمیقی را با وزیر امور خارجه ایران در راستای آماده‌سازی برای مذاکرات مهمی که قرار است فردا در ژنو برگزار شود، به پایان رساندم.»

براساس اعلام وزارت امور خارجه ایران، برخی موضوعات فنی مرتبط با همکاری‌های ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در چارچوب تعهدات پادمانی ایران و وفق قانون مصوب مجلس در این دیدار مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت و نقطه‌نظرات فنی ایران در رابطه با مذاکرات هسته‌ای غیرمستقیم ایران و آمریکا مطرح شد.

عراقچی همچنین قرار است امروز با بدر البوسعیدی همتای عمانی نیز در ژنو ملاقات کند. وی روز سه‌شنبه نیز در اجلاس کنفرانس خلع سلاح سخنرانی می‌کند.

* موضوع صرفا هسته‌ای

آنگونه که مقامات ایرانی بارها و به کرات اعلام کرده‌اند این مذاکرات صرفا موضوع هسته‌ای را در برمی‌گیرد ولاغیر. در همین خصوص نیز مجید تخت‌روانچی معاون سیاسی وزارت امور خارجه در گفت‌وگویی با «لیز دوست» خبرنگار ارشد شبکه جهانی بی.بی.سی بار دیگر تکرار کرد: «ما بارها گفته‌ایم که تنها موضوع در دستور کار بین ایران و ایالات متحده، مسئله هسته‌ای است و ما آماده‌ایم با صداقت و به‌طور جدی با ایالات متحده وارد تعامل شویم تا این موضوع را از طریق راه‌های مسالمت‌آمیز حل کنیم. ما معتقدیم که راهی برای خروج از این وضعیت وجود دارد، به شرطی که آمریکایی‌ها نخواهند مسائل دیگر را وارد کنند، چه مسئله موشکی باشد یا مسائل دیگر. موشک‌ها بخشی از توانمندی‌های دفاعی ما هستند. ما در مورد توانمندی‌های دفاعی خود مصالحه نمی‌کنیم.»

ایران در حالی در این دور از مذاکرات حضور می‌یابد که آنگونه که مقامات ایرانی بارها اعلام کرده‌اند این حضور با نگاهی نتیجه محور و به منظور رفع تحریم‌های ظالمانه و غیرقانونی انجام می‌شود و البته آنگونه که بقایی در گفت‌وگو با ایرنا گفت «در شرایط کاملاً بدگمانی و عدم اعتماد مذاکره می‌کنیم.»

مذاکراتی که ایران به صراحت اعلام کرده که به دنبال حصول نتیجه است و نه خرید زمان، آنچنانکه بقایی 21 بهمن 1404 در پاسخ به سؤال خبرنگار فارس گفت که گزاره بی معنای خرید زمان در مورد ایران مصداق ندارد و برای ما رفع تحریم‌های ظالمانه، هر چه زودتر اتفاق بیفتد، بُرد است و هر چه سریع‌تر بهتر.

* رایزنی عراقچی با همتای قطری و سفر لاریجانی به مسقط و دوحه

در یک هفته و نیم گذشته پس از دور نخست مذاکرات مسقط شاهد سفر عراقچی به دوحه بودیم که در آن سفر ملاقاتی هم با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر انجام شد. پس از آن هم علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی سفری به مسقط و پس از آن به دوحه داشت. سفرهایی که بقایی آنها را از پیش برنامه ریزی شده‌ خواند که در راستای سیاست حسن همسایگی و گسترش تعاملات با کشورهای منطقه انجام شده است.

* پنج دور مذاکره‌ای که بی نتیجه ماند

ایران و آمریکا در دولت چهاردهم و از 23 فروردین 1404 مذاکرات غیرمستقیم را در باره موضوع هسته‌ای و رفع تحریم‌ها آغاز کردند و در میانه مذاکرات و در حالی که قرار بود دور ششم یکشنبه 25 خردادماه در مسقط برگزار شود، رژیم صهیونیستی دو روز قبل از آن در بامداد جمعه 23 خردادماه اقدام به تجاوز نظامی به خاک ایران و بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران کرد. اول تیرماه نیز آمریکا تأسیسات هسته‌ای نطنز، فردو و اصفهان را بمباران کرد و عملاً مذاکرات بی نتیجه ماند.

در حاشیه نشست امسال مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک نیز با وجود اینکه به گفته عراقچی ایران با پیشنهاداتی منصفانه، متعادل و سازنده به نیویورک رفته بود تا شاید راه‌حلی در جلوگیری از بازگشت مجدد تحریم‌های سازمان ملل به دست بیاید، با زیاده‌خواهی آمریکا و همراهی و باج‌خواهی اروپایی‌ها، مصالحه‌ای نشد و در نهایت هم شاهد اجرایی شدن مکانیسم ماشه بودیم. آنچنانکه بقایی  21 مهرماه در پاسخ به سؤال خبرنگار فارس عنوان کرد: «سه کشور اروپایی با سوءاستفاده از سازوکار حل اختلاف برجام باعث شکل‌گیری یک بن‌بست در یک روند دیپلماتیک شدند.»

در این مدت انتقال پیام‌ها از طریق واسطه‌ها و همچنین بین عراقچی و ویتکاف برقرار بود و در نهایت بعد از تما‌س‌ها و رایزنی‌های چند کشور منطقه با رییس‌جمهور و وزیر امور خارجه ایران،‌ روز جمعه دهم بهمن‌ماه عراقچی در نشست خبری مشترک با هاکان فیدان همتای ترکیه‌ای در استانبول گفت: «ایران آماده ورود به مذاکرات هسته‌ای است، اگر از موضع برابر، براساس منافع متقابل و احترام متقابل باشد.»

یک روز بعد و در پی سفر روز شنبه 11 بهمن‌ماه 1404 محمد بن عبدالرحمن آل ثانی نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر، علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت در شبکه ایکس نوشت: برخلاف فضاسازی‌ جنگ رسانه‌ای تصنعی، شکل‌گیری ساختاری برای ⁧‫مذاکرات‬⁩ در حال پیشرفت است. سه روز بعد از این سفر، در 14 بهمن 1404 نیز مسعود پزشکیان رییس‌جمهور در شبکه ایکس نوشت: با توجه به درخواست دولت‌های دوست در منطقه برای پاسخ به پیشنهاد رییس‌جمهور آمریکا جهت مذاکره، به وزیر خارجه دستور دادم در صورت وجود فضای مناسب و عاری از تهدید و به دور از توقعات بی‌منطق، زمینه مذاکره عادلانه و منصفانه بر اساس اصل عزت، حکمت و مصلحت را در چارچوب منافع ملی فراهم سازد.