قاضی در ابتدای جلسه گفت: موضوع پرونده کلاسه حاضر، دادخواهی حدود 51 نفر از اتباع ایرانی به طرفیت 13 نفر از جمله دولت آمریکا، به خواسته مطالبه خسارت مادی، معنوی و تنبیهی ناشی از تألمات، دردها، رنج ها و آلام ناشی از بازداشت های غیرقانونی تحت تسبیب دولت آمریکا است.

قاضی دادگاه اعلام کرد: دادگاه حاضر وفق قوانین موضوعه کشور، خود را صالح به رسیدگی می داند. اولاً بر اساس اصل 34 قانون اساسی، دادخواهی حق مسلم هر شخصی است و هر کسی می تواند در محاکم ذیل نظر قوه قضاییه دادخواهی کند و خواهان های پرونده حاضر از این قاعده مستثنا نیستند.

در ادامه عزالدین سلیمانی، یکی وکلای خواهان های این پرونده، در دفاع از موکلان خود بیان کرد: سازمان اطلاعات و امنیت کشور معروف به ساواک در سال 1335 و در زمان حکومت پهلوی دوم تشکیل شد. این سازمان که با هدایت و حمایت آمریکا و آموزش های رژیم اسراییل پا به عرصه وجود گذاشت به تدریج به یکی از مخوف ترین و بدنام ترین سازمان های شکنجه گر جهان تبدیل شد.

وی افزود: ساواک در طول فعالیت خود قواعد و مقررات بین المللی و داخلی را زیر پا نهاده و اصول اولیه و انسانی حقوق بشر را نقض کرده است. رفتار های سبعانه این سازمان شامل شکنجه های متعدد جسمی و روحی که بر روی دستگیرشدگان و مظنونین اعمال می شد زبانزد خاص و عام بود و آثار مخرب آن بر جسم و جان برخی از خواهان های این دادخواست بعد از گذشت سال ها همچنان باقی است.

وکیل خواهان های پرونده گفت: آموزش و کنترل ساواک عمدتا در اختیار دولت آمریکا بوده و چنانچه ویلیام سولیوان سفیر وقت آمریکا در کتاب ماموریت در ایران خود نقل می کند ساواک با پیشنهاد دولت آمریکا تاسیس شد و تحت آموزش قرار گرفت؛ لذا از آنجا که خواندگان دادخواست حاضر، مستقیم یا غیر مستقیم نقشی در حوادث آن دوران، از جمله کودتای 28 مرداد و سرکوب های پس از آن و تشکیل ساواک و جنایت های آن داشتند، مسئولیت دارند.

سلیمانی گفت: دولت آمریکا پس از فراغت از کودتا، به منظور قلع و قمع مخالفین کودتا، همچنین به منظور پیشبرد اهداف خود به شاه پیشنهاد تشکیل دو سازمان جاسوسی خارجی و امنیت داخلی شبیه سازمان سیا و اف بی آی را می دهد و با موافقت شاه سازمان اطلاعات و امنیت کشور موسوم به ساواک در سال 1335 پا به عرصه وجود می گذارد و سایه وحشت خود را طی 22 سال بر سر ملت ایران می گستراند.

وی افزود: این سازمان با هدایت کارشناسان آمریکایی و اسراییلی به تدریج تبدیل به یک سازمان وحشت آفرین و بدنام با شهرت جهانی می شود. اسناد افشا شده نشان می دهد تشکیل، آموزش، هدایت، تجهیز و تبادل اطلاعات با آن سازمان همگی توسط سیا صورت می گرفت و صد البته در طی این مدت این سازمان از همکاری و آموزش های سازمان موساد نیز بهره می برده است.

وکیل پرونده بیان کرد: آموزش کارشناسان سیا به مأموران ساواک در سرکوب مخالفان شامل روش های تعقیب و مراقبت، نفوذ جنگ روانی تشکیل گروه های جعلی برای شناسایی فعالین سیاسی و روش های بازجویی بود و این کار را هم با اعزام کارشناسان خود به ایران و هم با آموزش مأموران ساواک در خاک آمریکا به انجام می رساند و تمامی این اقدامات مغایر با قطعنامه های سازمان ملل و مصوبات کمیسیون حقوقی سازمان ملل در مورد اصل عدم مداخله و عدم حمایت از اعمال متخلفانه دولت ها و رعایت حقوق بشر هستند.

وکیل خواهان های پرونده گفت: رفتار ساواک با زندانیان سیاسی چنان بود که آن سازمان را در صحنه بین المللی به یکی از مخوف ترین و بی رحم ترین سازمان های امنیتی تبدیل کرده بود، شکنجه های اعمال شده بر دستگیرشدگان، تنوع و خشونت نهفته در آنها و شبکه گسترده، مأموران آن سازمان را به نمادی از بی رحمی حکومت تبدیل کرده بود. اعمال خشونت توسط بازجویان این سازمان، به ویژه در سال های پس از کودتای 28 مرداد و سال های 1356 - 1349 که موکلان اینجانب بخشی از قربانیان این دوره هستند چنان بود که در مواردی، زندانیان مرگ را به رفتن به سردابه های شکنجه و بازجویی معروف به اتاق های تمشیت ترجیح داده و دست به خودکشی می زدند یا در اثر شدت شکنجه کشته می شدند.

سلیمانی ادامه داد: از شکنجه هایی که در مراحل بازجویی در این محل علیه متهمین از جمله خواهان های این پرونده اعمال می شد می توان به موارد زیر اشاره کرد: آویزان کردن از سقف، دستبند قپانی، کشیدن ناخن، آویزان کردن به شکل صلیب، بیخوابی دادن به مدت طولانی، شوک الکتریکی، فرو کردن سوزن در زیر ناخن، سوزاندن نقاط حساس بدن با فندک یا شمع، قفس هیتردار، دستگیری والدین و اقوام متهم و استفاده از فشار عاطفی، صندلی هیتردار، شلاق با کابل برقی و استفاده از دستگاهی که زندانیان به کنایه نام آپولو به آن داده بودند و آن عبارت بود از یک صندلی که متهم را روی آن می نشاندند به طوری که کف پاهایش بالا باشد و دست ها و پاهایش را به آن می بستند، سپس یک محفظه آهنی از بالا سر آنها را تا گردن در بر می گرفت.

این وکیل دادگستری افزود: تشکیل ساواک و کمیته مشترک، آموزش تجهیز و تسلیح آن در راستای نقض حقوق بشر و قلع و قمع مخالفان اعم از گروه های مذهبی و غیر مذهبی و سرکوب احزاب روشنفکران دانشجویان روحانیون نویسندگان و هنرمندان به شرحی که گذشت در طول 22 سال فعالیت این سازمان با هدایت و راهنمایی و آموزش خواندگان پرونده است.

به گفته سلیمانی، گزارش کمیسیون های پزشکی از صدمات جانی وارده به قربانیان و آثار به جا مانده از شکنجه ها و اقدامات آزاردهنده و درصد نقص عضو یا صدمات جسمی وارده که پیوست دادخواست است.

در ادامه جلسه دادگاه تعدادی از خواهان های پرونده و شاهدان عینی که در دوران حکومت پهلوی، تحت شکنجه ساواک قرار گرفته بودند در جایگاه قرار گرفتند و اظهارات خود را بیان کردند.

علیرضا درویش زاده با حضور در جایگاه دادگاه، جزییات بازداشت، بازجویی و شکنجه های جسمی و روانی خود توسط مأموران ساواک در کمیته مشترک ضدخرابکاری را تشریح کرد و از نقش آموزش ها و حمایت های خارجی در این اقدامات سخن گفت.

علیرضا درویش زاده، اظهار کرد: در سال 1353، در تهران، برای سومین بار توسط مأموران ساواک دستگیر شدم. در دفعات قبل نیز زمانی که 15 و 16 ساله بودم و در دبیرستان تحصیل می کردم، بازداشت شده بودم. به گفته همسایگان یک تیم حدوداً 40 نفره برای دستگیری یک دانش آموز اعزام شده بود به گونه ای که گویی یکی از مبارزان بسیار بزرگ را دستگیر کرده اند.

این خواهان پرونده افزود: همان شب مرا به کمیته مشترک ضدخرابکاری منتقل کردند. به سلول انفرادی منتقل شدم و از روز بعد بازجویی ها آغاز شد. در نخستین روز بازجویی، مطالبی از من مطالبه می کردند که اطلاعی از آنها نداشتم. به همین دلیل، مرا به فردی که شکنجه گر معروفی بود تحویل دادند و به او گفتند این را ببر و یک مقداری خدمات بده.

درویش زاده بیان کرد: مرا به تخت فلزی بستند. در تمام مدت چشم هایم بسته بود و فقط در اتاق بازجویی چشم ها باز می شد. پاهایم را بستند و با کابل های مختلف که از نظر ضخامت متفاوت بودند کف پاهایم را مورد ضرب و شتم قرار دادند. پس از مدتی، مرا باز کردند و مجبورم کردند بر روی زمین سیمانی راه بروم. به دلیل ورم شدید، پوست پا ها شکافته شد و خون جاری شد.

وی ادامه داد: بدترین شکنجه ای که در کمیته مشترک علیه ما و اکثر زندانیان اعمال می شد شنیدن صدای شکنجه های مکرر دیگر زندانیان بود. ما در تمام طول شبانه روز صدای فریاد خواهران و برادران زندانی را می شنیدیم و شاهد توهین های بسیار زشت مأموران بودیم. از نظر من، شکنجه روانی از همه شکنجه ها آزاردهنده تر بود.

این خواهان پرونده گفت: در دومین جلسه بازجویی با ادامه انکار مطالبی که از من می خواستند مرا به اتاق حسینی که شکنجه گر معروف ساواک بود بردند و به دستگاه موسوم به آپولو بستند. آپولو یک صندلی کاملاً فلزی بود که دست ها و پاها را به حالتی خاص می بستند. سپس یک کلاه آهنی تا گردن روی سر قرار می دادند که فشار شدیدی وارد می کرد و بخشی از آن به طور غیرارادی جلوی دهان را می گرفت.

وی افزود: در این وضعیت شکنجه های مختلفی اعمال می شد از جمله شوک الکتریکی و ضربات کابل به کف پا ها، پس از آن کلاه را برداشتند و دو گیره فلزی به گوش هایم وصل کردند و با وارد کردن شوک الکتریکی دچار لرزش های شدید شدم و از حال رفتم.

درویش زاده ادامه داد: در روز های بعد به دلیل وخامت شدید وضعیت پاهایم دیگر با کابل شلاق نمی زدند و به جای آن با لگد شکنجه می کردند. به این صورت که می گفتند برای فلانی فوتبال راه بیندازیم مرا وسط قرار می دادند و چند نفر با مشت و لگد می زدند تا به اطراف پرتاب شوم. همچنین با شعله شمع، دست ها و سایر نقاط بدنم را می سوزاندند که آثار برخی از آنها هنوز روی دست هایم باقی است.

وی اظهار کرد: در یکی از موارد در حالی که در اتاق بازجویی بودم یکی از شکنجه گران دستش را روی دست من گذاشت و دو انگشت دستم را شکست که پس از آن از حال رفتم. علت بازداشت من از نظر آنها مسائل متعددی بود، اما به دلیل پخش اعلامیه های حضرت امام خمینی (ره) و کشف چند اعلامیه از من بازداشت شده بودم.

درویش زاده در بخش دیگری از اظهارات خود گفت: آموزش این نیرو ها توسط دولت آمریکا صورت می گرفت. در زمان بازداشت و شکنجه بار ها حضور مستشاران خارجی را احساس می کردیم. اگرچه اغلب چشم ها بسته بود، اما در برخی موارد صدای افراد خارجی شنیده می شد.

این خواهان پرونده در ادامه اظهارات خود تصاویر و عکس هایی از آثار شکنجه های جسمی وارد شده در دوران بازداشت توسط ساواک را به دادگاه ارائه داد و به نمایش گذاشت.

سید قاسم بخشیان، از دیگر خواهان های پرونده، با حضور در جایگاه دادگاه، جزییات سه مرحله بازداشت، شکنجه های شدید جسمی و روانی و آسیب های دائمی وارد شده بر خود توسط مأموران ساواک را تشریح کرد.

وی اظهار کرد: سه مرحله توسط ساواک دستگیر شدم. مرحله اول دستگیری من در یازدهم شهریور 1354 اتفاق افتاد. این دستگیری در پی قیام 15 خرداد سال 54 در قم و به تبع آن، پس از سخنرانی شهید هاشم نژاد در مشهد که در تاریخ 17 و 18 خرداد 54 انجام شد، صورت گرفت.

وی ادامه داد: در زندان، شکنجه های سنگینی را مشاهده کردم. در ورودی زندان، مسیری ایجاد کرده بودند که از اتوبوس تا قرنطینه، مأموران با هرچه در دست داشتند زندانیان را می زدند مرا در فضایی که به اصطلاح زمین فوتبال نامیده می شد رها کردند. بیش از ده نفر با مشت و لگد به من حمله می کردند. هوا بسیار گرم بود و در تیرماه این اتفاق افتاد. در زندان شهربانی بازداشت بودم نه دارویی، نه درمانی و نه غذای مناسبی وجود داشت.

بخشیان خطاب به دادگاه اظهار کرد: امروز پس از 47 سال از پیروزی انقلاب اسلامی هنوز روزی چند بار درد و ناراحتی عصبی دارم و تحت درمان هستم.

در ادامه جلسه دادگاه، کلیپی مستند درباره نحوه تأسیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) و شکنجه های اعمال شده توسط این سازمان در صحن علنی دادگاه پخش شد.

خانم معصومه ذبیحی خیرآبادی، از دیگر خواهان های پرونده و همسر شهید سید عباس موسوی قوچانی، از زندانیان سیاسی دوران پهلوی در جایگاه حاضر شد. همسر این شهید به دلیل عوارض ناشی از جانبازی و شکنجه هایی که در طول دوران زندان متحمل شده بود، به شهادت رسیده است.

همسر شهید سید عباس موسوی قوچانی، گفت: در دوران مبارزات انقلاب اسلامی چندین بار توسط رژیم پهلوی دستگیر و تحت شکنجه قرار گرفته بود. همسرم در جریان بازداشت های متعدد، حتی زمانی که آزاد می شد، دوباره دستگیر می شد و تحت فشار های بی رحمانه قرار می گرفت.

وی در ادامه گفت: شهید موسوی قوچانی به طور مداوم در معرض شکنجه های فیزیکی قرار می گرفت. به یاد دارم که در برخی مواقع، شکنجه ها آن قدر شدید بود که تا مدت ها از آثار آن روی بدنش باقی می ماند. او هیچ وقت از شکنجه های روحی و جسمی که در زندان ها کشیده بود، حرف نمی زد و با این حال هیچ گاه از مسیر انقلاب و مبارزه با رژیم ستم شاهی بازنگشت.

همسر شهید همچنین به ذکر خاطراتی از دوران زندان و وضعیت همسرش در بندهای مختلف زندان ها پرداخت و گفت: همسرم پس از آزاد شدن از زندان، به رغم شکنجه ها و آسیب هایی که دیده بود، همچنان به فعالیت های انقلابی خود ادامه داد و در جبهه به شهادت رسید.

رضا حضرتی، وکیل دیگر خواهان پرونده در بخش دیگری از جلسه دادگاه با اشاره به اسناد، منابع تاریخی و گزارش های بین المللی، به تشریح نقش مستقیم دولت آمریکا و سازمان های وابسته به آن از جمله سازمان سیا و وزارت خارجه آمریکا در مداخلات غیرقانونی و اقدامات متخلفانه در امور داخلی ایران از زمان جنگ جهانی دوم تا پیروزی انقلاب اسلامی پرداخت.

وی اظهار کرد: بررسی مستندات تاریخی نشان می دهد که دولت آمریکا در فرآیند تحمیل کودتا، تعیین و حمایت از مقامات دولتی، تأسیس، آموزش و هدایت سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) و سرکوب مردم ایران نقش مؤثر و مستقیم داشته است.

حضرتی افزود: سازمان سیا دستورالعمل هایی مشخص برای کنترل قیام های مردمی و سرکوب مخالفان سیاسی در اختیار مأموران ساواک قرار می داد و این حمایت ها تا پیروزی انقلاب اسلامی ادامه داشت.

وکیل خواهان همچنین با اشاره به گزارش های سازمان عفو بین الملل تصریح کرد: طبق این گزارش ها هیچ کشور دیگری در جهان در آن مقطع از نظر میزان نقض حقوق بشر، سابقه شکنجه و فقدان نهاد های مدنی به پای رژیم شاه نمی رسید.

حضرتی افزود: مهم ترین اسناد دال بر رابطه مستقیم سازمان سیا با ساواک اسنادی است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی از بایگانی ساواک با طبقه بندی محرمانه و سری به دست آمده است.

این اسناد، توسط تیم وکلا در چند محور دسته بندی و به دادگاه ارائه شده و شامل مواردی از جمله متن مذاکرات حضوری رییس ساواک با نماینده سازمان سیا در سال 1349، گزارش دوره های آموزشی مأموران ساواک در آمریکا، ارائه فهرست اسامی فعالان سیاسی به ساواک توسط سیا در سال 1352 و برنامه ریزی اعزام مأموران ساواک به مراکز آموزشی سیا در سال 1355 است.

وی در بخش پایانی اظهارات خود با استناد به کنوانسیون منع شکنجه سازمان ملل متحد، شکنجه را یک جرم بین المللی دانست و تأکید کرد هیچ شرایط استثنایی نمی تواند توجیه کننده اعمال شکنجه باشد.

حضرتی با تأکید بر مستندات ارائه شده، از دادگاه خواست ضمن رسیدگی عادلانه به خواسته های موکلان، حکم مقتضی و منطبق با خواسته های مطروحه علیه دولت آمریکا و اشخاص حقوقی طرف دعوا صادر شود.

در پایان جلسه، قاضی با اشاره به آگاهی خواندگان از جلسه حاضر از طریق دفتر حافظ منافع ایران در واشنگتن، اعلام کرد که ابلاغ به صورت رسمی و مطابق ضوابط قانونی انجام شده و براساس گزارش دفتر دادگاه و اظهارات موجود، خواندگان از جلسه حاضر کاملاً آگاه و مطلع بوده اند.

قاضی با تأکید بر مستندات ارائه شده توسط خواهان ها، وکلای آنها و مدارک موجود گفت: در این پرونده، تمامی خواهان ها اجماع داشته اند که توسط ساواک شکنجه شده اند. این رفتار ها در هر صورت خلاف شرع، حقوق بشر و قواعد بین المللی است و محدود به حقوق داخلی نیست.

قاضی در ادامه اظهار کرد: بر اساس اظهارات خواهان ها آنها بدون حکم یا دستور مقام قضایی تحت شکنجه قرار گرفته اند و این امر از نظر قانونی و شرعی محرز و مسلم است. این افراد علاوه بر خسارات جسمی، خسارات معنوی و روانی نیز متحمل شده اند.

نکته دیگری که قاضی به آن اشاره کرد، اقدامات انجام شده از سوی دادگاه پس از طرح پرونده بود.

دادگاه به محض طرح پرونده، اقدامات مختلفی از جمله استعلام و پیگیری از نهادهای ذی ربط را انجام داده است و بر اساس جوابیه های واصل شده و اظهارات خواهان ها، نقش دولت آمریکا و سیستم های اطلاعاتی آن در تأسیس، تشکیل، تجهیز، آموزش و تربیت بازجویان ساواک علیه ایرانی ها، غیرقابل انکار و مبرهن است. این نقش، در اسناد و مدارک موجود به وضوح قابل مشاهده است و دادگاه در ادامه روند رسیدگی، استناد به مسئولیت مدنی و سایر مبانی قانونی را مورد بررسی قرار خواهد داد. دادگاه در مهلت قانونی رای را صادر خواهد کرد.