به نقل از فرادید، ظهور دوباره یک گیاه منقرض شده در ژاپن، پژوهشگران را در حالت آماده باش قرار داده است. فانوس پریان ، گونه ای بسیار نادر و کمابیش نامریی در طبیعت، پس از بیش از 30 سال بدون ثبت رسمی، زنده در جنگلی در ژاپن یافت شد. این کشف در جریان مطالعات اخیر گیاه شناسی رخ داده و بحث ها درباره حفاظت محیط زیست، تغییرات اقلیمی و خطر واقعیِ از دست رفتن خاموش تنوع زیستی را دوباره برانگیخته است.

بازگشت فانوس پریان فراتر از یک کنجکاوی علمی است. این گونه به طور رسمی در فهرست گیاهان منقرض شده قرار گرفته بود، چون زیستگاه شناخته شده اش به طور کامل ناپدید شده بود. چنین ظهور دوباره ای نادر است و نشان می دهد برخی گونه ها می توانند به صورت پنهان زنده بمانند، به شرط آنکه شرایط محیطی بسیار خاصی را بیابند.

فانوس پریان با نام علمی Thismia kobensis بیشتر عمر خود را زیر زمین می گذراند. برخلاف بیشتر گیاهان، این گونه با فتوسنتز انرژی تولید نمی کند. به همین دلیل، این گیاه فقط برای مدت کوتاهی خود را نشان می دهد، یعنی زمانی که گل های نیمه شفاف آن از کف جنگل بیرون می آیند و ساختارهای ظریفی شبیه فانوس های کوچک شکل می دهند.

فانوس پریان بدون کلروفیل، به سازوکاری به نام مایکوهِتِروتروفی وابسته است. در این فرایند، گیاه با انگل کردن قارچ های موجود در خاک، مواد مغذی را به دست می آورد. این قارچ ها نیز به نوبه خود ارتباط مستقیمی با ریشه درختان دارند. بنابراین بقاء این گونه به تعادل بسیار ظریفی میان خاک، قارچ ها و پوشش گیاهی وابسته است.

ثبت جدید این گیاهِ منقرض شده در جنگلی در حدود 30 کیلومتری شهر کوبه در ژاپن انجام شد. این منطقه ویژگی های محیطی مشابهی با محل اصلی دارد که دهه ها پیش این گونه در آن مشاهده شده بود. به گفته پژوهشگران، حفظ نسبی این اکوسیستم برای بقاء خاموش فانوس پریان در طول سال ها ضروری بوده است.

نخستین ثبت Thismia kobensis سال 1992 در منطقه کوبه انجام شد. اندکی بعد، این محل با ساخت یک مجموعه صنعتی دچار مداخله شدید انسانی شد. با نابودی زیستگاه و نبود ثبت های جدید، این گونه یک گیاه منقرض شده در نظر گرفته شد و برای بیش از سه دهه کاملاً از ادبیات علمی ناپدید شد.

بازکشف این گیاه در مقاله ای منتشرشده در نشریه Phytotaxa در 27 فوریه 2023 توصیف شد. بر اساس این مطالعه، ظهور دوباره فانوس پریان به روشن شدن جنبه های مهمی از تکامل سرده Thismia کمک کرده است. برپایه مشاهدات دانشمندان، ویژگی هایی مانند گلبرگ های پیچیده و نبود غدد شهد، گونه ژاپنی را به خویشاوندان نادری که خارج از آسیا یافت می شوند نزدیک تر می کند.

تحلیل ها نشان داده که ممکن است میان فانوس پریان ژاپن و Thismia americana گونه ای که اوایل قرن بیستم در ایالات متحده ثبت شده، ارتباطی وجود داشته باشد. فرضیه اصلی اینست که نیاکان این گیاهان از راه پل زمینی بِرینگ میان قاره ها جابه جا شده اند؛ پلی زمینی که در دوره های یخبندان، آلاسکا را به سیبری متصل می کرد.

Thismia americana آخرین بار سال 1916 در شیکاگو مشاهده شد و دیگر هرگز یافت نشد. این سابقه نشان می دهد این گیاهان تا چه اندازه در برابر تغییرات محیطی آسیب پذیرند. از این رو، ظهور دوباره فانوس پریان در ژاپن هشداری روشن درباره خطرات نابودی زیستگاه های طبیعی به شمار می آید.

اکنون که تأیید شده این گونه هنوز وجود دارد، پژوهشگران خواستار اقدامات فوری برای حفاظت از منطقه ای هستند که گیاه در آن یافت شده است. همچنین باید مطالعات بیشتری برای ارزیابی اندازه جمعیت باقی مانده انجام شود.

فراتر از یک دستاورد علمی، بازگشت فانوس پریان نشان می دهد که طبیعت هنوز مقاومت می کند، اما در عین حال روشن میکند که بقاء گونه های نادر دقیقاً به تصمیم هایی بستگی دارد که انسان ها امروز می گیرند.