به نقل از فرادید، یک کشف اتفاقی در جنوب تاجیکستان دریچه ای تازه به تاریخ آغازین امپراتوری کوشان گشوده است.

این کشف در اوایل سال 2026، پس از انتقال گنجینه به مالکیت دولتی، از سوی آکادمی ملی علوم تاجیکستان اعلام شد. به گفته ی مقام ها، سکه ها به طور تصادفی و در جریان کارهای همیشگی کشاورزی توسط یکی از ساکنان محلی پیدا شده اند. در زیر خاک، یک ظرف کوچک سفالی قرار داشته که پر از سکه های مسیِ به شدت اکسیدشده بوده؛ سکه هایی که نزدیک به دو هزار سال دست نخورده باقی مانده بودند.

پس از گزارش کشف، متخصصان برای مستندسازی موقعیت و تأمین امنیت این کشف به شهر توس اعزام شدند. سپس گنجینه برای مطالعه، حفاظت و نگهداری بلندمدت به آکادمی منتقل شد.

سکه های منسوب به شاه کوشانی، ویما تکتو
اهمیت سکه شناختی این گنجینه به سرعت آشکار شد. پروفسور عبدوالی شریف زاده، از برجسته ترین سکه شناسان تاجیکستان، هنگام ارائه ی سکه ها به خبرنگاران توضیح داد که بیشتر آن ها در دوران پادشاهی ویما تکتو ضرب شده اند.

ویما تکتو که بیشتر زیر سایه ی جانشینش، کانیشکای یکم قرار می گیرد، در دوره ی مهمِ گذار در تاریخ کوشان ها حکومت می کرد؛ شاید در اواخر سده ی نخست میلادی. فرمانروایی او با تثبیت قدرت کوشانیان پس از گسترش قبایل یوئه ژی به باختر و شمال هند همراه بود.

سکه های منسوب به ویما تکتو برای تاریخ پژوهان ارزش ویژه ای دارند، زیرا به روشن کردن گاه شماری اولیه ی کوشان، اقتدار سیاسی و سیاست پولی آن ها کمک می کنند.

سکه های شهر توس با وجود خوردگی، ویژگی های تشخیصی خود از جمله شمایل نگاری، کتیبه ها و استانداردهای وزنی را حفظ کرده اند و همین مورد آن ها را بی شک در همین مرحله ی آغازینِ امپراتوری جای می دهد. حضور این سکه ها در جنوب تاجیکستان گواه نقش این منطقه به عنوان ناحیه ای فعال از دید اقتصادی و اداری در جهان کوشانی است.

آغاز مرمت و مطالعات علمی
کارهای حفاظتی در حال حاضر توسط رستم برخانوف و منوچهر رحمانوف، مرمت گران بنیاد تاریخ، باستان شناسی و مردم نگاریِ وابسته به آکادمی انجام می شود. این فرایند شامل پاک سازی دقیق، پایدارسازی سطوح مسی و مستندسازی هر نمونه پیش از تحلیل های بعدی می شود.

پس از مرمت، انتظار می رود سکه ها داده هایی درباره ی شیوه های ضرب، الگوهای گردش پول و شبکه های بازرگانی منطقه ای فراهم کنند. ارزیابی های اولیه حاکی از آنست که گنجینه آگاهانه دفن شده، شاید در دوره ای از بی ثباتی یا ناآرامی محلی.

پادشاهی کوشان و ابرقدرتِ فراموش شده ی آسیای مرکزی
امپراتوری کوشان یکی از قدرت های بزرگ دنیای باستان بود که قلمروی آن ازبکستان و تاجیکستان امروزی تا افغانستان و اعماق شمال هند را دربر می گرفت. کوشانیان که در قلب جاده ی ابریشم قرار داشتند، تجارت دوربرد میان روم، اشکانیان، چین و جنوب آسیا را آسان می کردند.

در دوران فرمانروایانی چون ویما تکتو ، این امپراتوری نظام پولی پیشرفته ای را شکل داد که آمیزه ای از تصویرپردازی هلنیستی، نمادهای دینی ایرانی و ایدئولوژی امپراتوری بود. سکه های مسی مانند آنچه در شهر توس یافت شده، نقش حیاتی در مبادلات روزمره، مالیات ستانی و تدارکات نظامی ایفا می کردند.

این کشف بار دیگر بر اهمیت تاجیکستان در چارچوب این امپراتوری فرامنطقه ای تأکید می کند و به پژوهشگران یادآور می شود که آسیای مرکزی تنها گذرگاهی میان تمدن ها نبود، بلکه کانونی پویا از زندگی سیاسی و اقتصادی به شمار می رفت.