برای بسیاری از ما روز با عطر قهوه و نوشیدن آن آغاز می شود و بدون قهوه حس می کنیم هنوز هوشیار و سرحال نشده ایم. اما آیا این عادت واقعا مفید است؟ مطالعات نشان می دهند که مصرف قهوه قبل از صبحانه می تواند سطح اسید معده را بالا ببرد و باعث سوزش یا تحریک سیستم عصبی شود. در عوض، نوشیدن قهوه بعد از خوردن صبحانه، اثر محرک کافیین را با کمترین عوارض تقویت می کند و تمرکز ذهنی را بهتر بالا می برد. پس چرا بعضی ها قهوه ناشتا را این فدر دوست دارند؟

قهوه ناشتا برای معده سالم هم مفید نیست

قهوه از محبوب ترین نوشیدنی های جهان است. این نوشیدنی نه تنها بیداری و هوشیاری ذهنی را افزایش می دهد، بلکه طبق برخی پژوهش ها با کاهش خطر ابتلا به بیماری هایی مثل دیابت نوع دو و برخی مشکلات کبدی مرتبط است. با این حال، زمان مصرف قهوه، نقش مهمی در مفید یا مضر بودن آن دارد.

به گفته کارشناسان، نه فقط مقدار، بلکه زمان نوشیدن قهوه می تواند اثرات سلامت متفاوتی داشته باشد. به طوری که افرادی که صبح قهوه مصرف می کنند تا ظهر، در مقایسه با کسانی که قهوه نمی نوشند یا آن را در طول روز می خورند، تا 16 درصد خطر مرگ زودرس و 31 درصد خطر بیماری های قلبی کمتر دارند. درحالی که مصرف نامتعادل ممکن است همین فواید را از بین ببرد.

متخصصان گوارش می گویند نوشیدن قهوه با معده خالی می تواند برای برخی افراد مشکل ساز شود. چون کافیین، محرک دستگاه عصبی مرکزی است و مصرف آن قبل از صبحانه می تواند باعث افزایش اسید معده شود. این مسأله ممکن است در کوتاه مدت باعث سوزش معده، احساس نفخ، حالت تهوع و حتی ریفلاکس اسید شود. البته این مورد تا حد زیادی به میزان حساسیت بدن به کافیین هم بستگی دارد. علاوه بر این، کافیین می تواند ضربان قلب را افزایش دهد و سطح اضطراب را بالا ببرد. مخصوصا در افرادی که معمولا استرس یا اضطراب دارند.

دکتر ایرج خسرونیا، فوق تخصص بیماری های گوارش و کبد در گفتگو با همشهری آنلاین، در پاسخ به این سوال که چرا بعضی افراد وقتی قهوه را با معده خالی می نوشند، حال شان بهتر می شود اما برخی دیگر دچار مشکلات گوارشی یا احساس ناخوشی می شوند، می گوید: کافیین موجود در قهوه یک محرک طبیعی و انرژی زا است و می تواند باعث کاهش حالت افسردگی، خستگی و خواب آلودگی و افزایش نشاط شود. درواقع قهوه مثل یک ماده مخدر ضعیف بر بدن عمل می کند. اما باید دانست که این نوشیدنی مضراتی برای دستگاه گوارش و قلب دارد و همچنین می تواند منجر به بی خوابی می شود.

به گفته دکتر خسرونیا، مصرف مداوم قهوه روی دستگاه گوارش تأثیر می گذارد، عملکرد روده را تغییر می دهد و ممکن است باعث حالت تهوع و یبوست شود. درمجموع نوشیدن قهوه قبل از صبحانه (با معده خالی) توصیه نمی شود. در طول روز هم مقدار نرمال آن مشکلی ایجاد نمی کند اما مصرف فراتر از نرمال می تواند گوارش افراد حساس را اذیت کند.

این فوق تخصص گوارش توضیح بیشتری می دهد و می گوید: البته مصرف قهوه قبل از صبحانه برای اکثر افراد سالم می تواند کمی تحریک کننده معده و افزایش اسید باشد، اما معمولاً مشکلی جدی ایجاد نمی کند. اثرات شدیدش بیشتر برای کسانی است که معده یا گوارش حساس دارند یا مشکلات قلبی یا اضطراب دارند.

بالاخره قبل صبحانه قهوه بخوریم یا نه؟

پژوهش ها نشان می دهند که نوشیدن قهوه بعد از صرف صبحانه، اثرات مثبت آن را افزایش می دهد. وقتی قهوه همراه با غذا یا بعد از غذا مصرف شود، کافیین به آرامی جذب می شود و سطح قند خون را بدون ایجاد نوسانات شدید افزایش می دهد. این حالت باعث می شود محرک ذهنی کافیین مؤثرتر عمل کند و تمرکز، حافظه و هوشیاری فرد بهبود یابد. همچنین ترکیب قهوه با پروتیین ها و کربوهیدرات های موجود در صبحانه می تواند ریسک تحریک معده را کاهش دهد.

متخصصان می گویند مصرف 3 - 4 فنجان قهوه در روز برای اکثر بزرگسالان سالم ایمن است و خطری ایجاد نمی کند و حتی می تواند فواید و مزایایی هم داشته باشد. اما نوشیدن قهوه بسیار غلیظ یا با معده خالی می تواند برای افراد حساس مشکلات گوارشی و اضطرابی ایجاد کند. منظور از افراد حساس، افرادی است که بدن شان نسبت به کافیین یا تحریک معده و دستگاه عصبی واکنش قوی نشان می دهد. گروهی که احتمال دارد با نوشیدن قهوه با معده خالی یا قهوه غلیظ، مشکلاتی مثل سوزش یا درد معده، ریفلاکس یا برگشت اسید معده، اضطراب یا تپش قلب و بی خوابی یا تحریک پذیری را تجربه کنند.

پزشکان توصیه می کنند برای شروع روز، بهتر است اول یک وعده سبک صبحانه مصرف شود و بعد قهوه نوشیده شود. کسانی که به مصرف صبحگاهی قهوه عادت دارند، می توانند با کاهش غلظت و حجم فنجان، اثرات منفی آن را به حداقل برسانند.