به نقل از عصر ترکیه، حتی موجوداتی که مغز ندارند هم به خواب نیاز دارند و عروس های دریایی و شقایق های دریایی نمونه های بارز این واقعیت هستند. پژوهشی تازه نشان می دهد این حیوانات مانند انسان ها دوره های استراحت مشخص دارند و رفتارهایی شبیه خواب شبانه و چرت های کوتاه روزانه از خود نشان می دهند.

عروس های دریایی و شقایق های دریایی فاقد مغز مرکزی هستند؛ اما شبکه ای از سلول های عصبی در سراسر بدنشان پراکنده است و همین شبکه به آن ها اجازه می دهد دوره هایی از بی حرکتی و کاهش فعالیت داشته باشند که دقیقاً شبیه خواب است. این حالت خواب به سلول های عصبی فرصت ترمیم می دهد و میزان آسیب DNA را کاهش می دهد، و دانشمندان معتقدند همین محافظت از سلول ها یکی از دلایل اصلی تکامل خواب بوده است.

عروس دریایی وارونه (Cassiopea andromeda) حدود هشت ساعت در روز می خوابد. آن ها شب ها می خوابند و حتی در میانه روز چرت کوتاهی می زنند. درمقابل، خویشاوند نزدیک آن ها یعنی شقایق های دریایی، بیشتر در طول روز استراحت می کنند.

خواب برای حیوانات وضعیتی پرخطر است. در این حالت آن ها کمتر متوجه محیط اطراف می شوند و در برابر شکارچیان آسیب پذیرند. همچنین زمان کمتری برای پیداکردن غذا، جفت یابی و مراقبت از فرزندان دارند. بااین حال، خواب نقش حیاتی دارد و تکامل، آن را در تمام حیوانات با دستگاه عصبی حفظ کرده است.

مطالعات قبلی نشان داده بودند که عروس های دریایی وارد حالتی شبیه خواب می شوند، اما پژوهش جدید برای اولین بار این رفتار را در شقایق های دریایی نیز بررسی و الگوهای خواب هر دو موجود را با جزییات توصیف کرده است. وقتی این حیوانات از خواب محروم می شوند، آسیب DNA سلول های عصبی افزایش می یابد. حتی اگر عوامل محیطی مانند تابش فرابنفش یا مواد آسیب رسان DNA وجود داشته باشد، آن ها بیشتر می خوابند تا سلول ها ترمیم شوند.

به گزارش نیچر، پژوهشگران همچنین دریافتند که ملاتونین (هورمونی که در بسیاری از حیوانات و انسان ها چرخه خواب را تنظیم می کند) در این گونه ها نیز باعث افزایش خواب و کاهش آسیب DNA می شود. بنابراین به نظر می رسد که سیستم ملاتونین در عروس دریایی و شقایق دریایی مشابه انسان به کار می آید و به آن ها کمک می کند تا خواب خود را با چرخه روز و شب هماهنگ کنند.

یافته ها نشان می دهد حتی ساده ترین سیستم های عصبی برای حفظ سلامت سلول ها و جلوگیری از آسیب DNA به خواب نیاز دارند. به عبارت دیگر، محافظت از سلول های عصبی و کاهش استرس سلولی ممکن است یکی از محرک های اصلی تکامل خواب بوده باشد. به گفته پژوهشگران، این تحقیقات نه تنها درک ما از خواب را در حیوانات ساده افزایش می دهد، بلکه می تواند به درک بهتر عملکرد خواب در انسان و نقش حیاتی آن در ترمیم سلول های عصبی و حفاظت از DNA کمک کند.