به نقل از فرتاک نیوز، افزایش آگاهی عمومی نسبت به نقش تغذیه در پیشگیری از بیماری های مزمن، همراه با انتشار گسترده نتایج تحقیقات علمی، سبب شده است که بسیاری از افراد مصرف شکر افزوده را به طور جدی محدود یا حذف کنند.

شکر، به ویژه شکر افزوده، یکی از اجزای اصلی رژیم غذایی مدرن به شمار می رود. نوشیدنی های شیرین، محصولات فراوری شده، دسرها و بسیاری از خوراکی های روزمره حاوی مقادیر بالایی از قند هستند. با این حال، هم زمان با افزایش مصرف شکر، شیوع بیماری هایی مانند چاقی، دیابت نوع دو، بیماری های قلبی عروقی و کبد چرب غیرالکلی نیز رشد چشمگیری داشته است. این هم زمانی توجه پژوهشگران حوزه تغذیه و سلامت عمومی را به نقش شکر در بروز مشکلات سلامتی جلب کرده است.

در دهه گذشته، نتایج مطالعات متعدد نشان داده اند که شکر افزوده، برخلاف کربوهیدرات های پیچیده و قندهای طبیعی موجود در میوه ها، می تواند اثرات منفی گسترده ای بر متابولیسم بدن داشته باشد. همین یافته ها زمینه ساز تغییر نگرش عمومی نسبت به مصرف شکر و افزایش محبوبیت رژیم های غذایی بدون شکر یا کم شکر شده اند. پرسش اصلی این مقاله آن است که چرا بسیاری از مردم به سمت چنین رژیم هایی حرکت می کنند و شواهد علمی چه دلایلی برای این انتخاب ارائه می دهند.

شکر افزوده به قندهایی اطلاق می شود که در فرایند تولید یا آماده سازی غذاها به آن ها اضافه می شوند. این نوع شکر، برخلاف قند طبیعی موجود در میوه ها و سبزیجات، معمولاً فاقد فیبر، ویتامین و مواد معدنی است و به همین دلیل از آن به عنوان کالری خالی یاد می شود. تحقیقات نشان می دهد که مصرف زیاد کالری های خالی می تواند تعادل انرژی بدن را بر هم زده و به افزایش وزن منجر شود.

از منظر فیزیولوژیک، مصرف مداوم شکر افزوده باعث افزایش سریع قند خون و ترشح شدید انسولین می شود. در بلندمدت، این فرایند می تواند به مقاومت به انسولین و در نهایت دیابت نوع دو منجر شود. پژوهش های اپیدمیولوژیک نیز ارتباط مستقیمی میان مصرف بالای شکر و افزایش خطر بیماری های قلبی عروقی گزارش کرده اند. این شواهد علمی سبب شده اند که بسیاری از متخصصان تغذیه، کاهش مصرف شکر را یکی از اولویت های اصلی رژیم غذایی سالم بدانند.

یکی از مهم ترین دلایل گرایش به رژیم های بدون شکر، تأثیر مثبت آن ها بر سلامت متابولیک است. مطالعات دانشگاهی نشان داده اند که کاهش مصرف شکر افزوده می تواند سطح قند خون ناشتا، انسولین و شاخص های مقاومت به انسولین را بهبود بخشد. این تغییرات نقش مهمی در پیشگیری از دیابت نوع دو دارند.

برخی کارآزمایی های بالینی تصادفی نشان داده اند که حتی بدون کاهش چشمگیر کالری کل، حذف شکر افزوده می تواند به بهبود پارامترهای متابولیک منجر شود. این یافته نشان می دهد که کیفیت کالری ها، نه فقط مقدار آن ها، در سلامت متابولیک اهمیت دارد.

بیماری های قلبی عروقی یکی از مهم ترین علل مرگ ومیر در جهان هستند. تحقیقات نشان می دهد که مصرف بالای شکر افزوده با افزایش سطح تری گلیسیرید، کلسترول بد و التهاب سیستمیک همراه است. این عوامل همگی خطر ابتلا به بیماری های قلبی را افزایش می دهند.

مطالعات مداخله ای نشان داده اند که رژیم های کم شکر می توانند به کاهش چربی خون و بهبود شاخص های سلامت قلب کمک کنند. به همین دلیل، بسیاری از افراد برای محافظت از سلامت قلب خود به سمت رژیم های بدون شکر حرکت می کنند.

چاقی یکی از چالش های اصلی سلامت عمومی در قرن بیست ویکم است. شکر افزوده، به ویژه در نوشیدنی های شیرین، نقش مهمی در افزایش وزن دارد زیرا احساس سیری ایجاد نمی کند و مصرف کالری اضافی را تسهیل می کند. پژوهش ها نشان می دهند که حذف نوشیدنی های شیرین و کاهش مصرف شکر می تواند به کاهش وزن و چربی بدن منجر شود.

بر اساس یافته های علمی، رژیم های بدون شکر با کاهش نوسانات شدید قند خون، به کنترل بهتر اشتها کمک می کنند. این مکانیسم یکی از دلایلی است که بسیاری از افراد کاهش وزن موفق خود را به حذف شکر نسبت می دهند.

کبد چرب غیرالکلی یکی از بیماری های شایع مرتبط با سبک زندگی مدرن است. تحقیقات نشان داده اند که مصرف زیاد فروکتوز، که یکی از اجزای اصلی شکر است، می تواند به تجمع چربی در کبد منجر شود. کارآزمایی های بالینی روی نوجوانان و بزرگسالان نشان داده اند که کاهش شکر آزاد در رژیم غذایی، حتی در مدت زمان کوتاه، باعث کاهش چربی کبد می شود.

این یافته ها نقش مهمی در افزایش آگاهی عمومی درباره مضرات شکر و گرایش به رژیم های بدون شکر داشته اند.

علاوه بر سلامت جسم، تحقیقات جدید به ارتباط میان مصرف شکر و سلامت روان نیز پرداخته اند. برخی مطالعات مشاهده ای نشان داده اند که مصرف بالای شکر با افزایش علائم افسردگی و اضطراب همراه است. نوسانات شدید قند خون می تواند بر خلق وخو و سطح انرژی اثر منفی بگذارد.

در مقابل، رژیم های کم شکر با ایجاد ثبات بیشتر در سطح قند خون، ممکن است به بهبود تمرکز، کاهش خستگی ذهنی و احساس انرژی پایدارتر کمک کنند. هرچند برای اثبات قطعی این اثرات به مطالعات بیشتری نیاز است، اما همین شواهد اولیه برای بسیاری از افراد انگیزه ای قوی جهت کاهش مصرف شکر ایجاد کرده است.

نکته مهمی که در تحقیقات تغذیه ای بر آن تأکید می شود، تمایز میان شکر افزوده و قندهای طبیعی است. قند موجود در میوه ها همراه با فیبر، آنتی اکسیدان ها و ریزمغذی ها مصرف می شود و اثرات متابولیک متفاوتی دارد. به همین دلیل، اغلب رژیم های بدون شکر، حذف کامل قند طبیعی را توصیه نمی کنند، بلکه تمرکز آن ها بر کاهش شکر افزوده است.

این رویکرد متعادل سبب شده است که رژیم های کم شکر برای طیف وسیعی از افراد قابل اجرا و پایدار باشند.

افزایش دسترسی به اطلاعات علمی، نقش مهمی در تغییر نگرش مردم نسبت به شکر داشته است. انتشار نتایج تحقیقات در رسانه های عمومی، توصیه های سازمان های بهداشتی و تجربه های شخصی افراد، همگی در شکل گیری این گرایش نقش دارند. بسیاری از مردم پس از کاهش مصرف شکر، بهبودهایی در سطح انرژی، وزن و سلامت عمومی خود گزارش می کنند و این تجربه های مثبت، گرایش به این رژیم ها را تقویت می کند.

علاوه بر این، افزایش شیوع بیماری های مزمن و هزینه های درمانی، توجه سیاست گذاران سلامت را نیز به کاهش مصرف شکر جلب کرده است. مالیات بر نوشیدنی های شیرین و برچسب گذاری شفاف تر مواد غذایی نمونه هایی از اقداماتی هستند که آگاهی عمومی را افزایش داده اند.

حذف قند، تنها یک مد جدید در شبکه های اجتماعی نیست. این ایده که مصرف قند می تواند به جای این که حال ما را بهتر کند در میان مدت و بلند مدت حال ما را بد تر کند از تحقیقات پرشماری که در مورد مضرات مصرف قند انجام شده ریشه گرفته است. تحقیقات دانشگاهی به طور مداوم نشان می دهند که کاهش مصرف شکر افزوده می تواند به بهبود سلامت متابولیک، کاهش خطر بیماری های قلبی، کنترل وزن، سلامت کبد و حتی بهبود برخی جنبه های سلامت روان کمک کند.

در مجموع، رژیم های بدون شکر نه یک مد زودگذر، بلکه پاسخی آگاهانه به شواهد علمی و چالش های سلامت عصر مدرن هستند. با این حال، اجرای موفق این رژیم ها نیازمند رویکردی متعادل، آگاهی از منابع پنهان شکر و توجه به کیفیت کلی رژیم غذایی است. چنین نگاهی می تواند راهگشای دستیابی به سبک زندگی سالم تر و پایدارتر باشد.