به گزارش پارسینه ؛ پژوهشکده پولی و بانکی در گزارشی تورم هسته در شهریور 1404 را مورد ارزیابی قرار داده است. بررسی روند تورم نقطه به نقطه در کنار شاخص های مختلف تورم هسته نشان می دهد که تصویر تورمی اقتصاد ایران در فاصله فروردین 1403 تا شهریور 1404، پیچیده تر از آن چیزی است که صرفاً از مسیر تورم کل قابل مشاهده باشد. اگرچه در برخی مقاطع، کاهش یا ثبات نسبی تورم نقطه به نقطه این تصور را ایجاد کرده که فشارهای تورمی در حال تخلیه است، اما تحلیل هم زمان تورم هسته نشان می دهد بخش قابل توجهی از تورم، ماهیتی پایدار، فراگیر و چسبنده داشته است.

طبق آمار بانک مرکزی، نرخ تورم نقطه به نقطه در شهریور 1404 به 43.9 درصد رسیده که نسبت به مرداد همان سال 2.5 واحد درصد افزایش داشته است. این در حالی است که نرخ تورم نقطه به نقطه در ابتدای سال 1403 در سطحی پایین تر قرار داشت، اما از ابتدای سال 1404، هرگز به زیر 40 درصد سقوط نکرده است. به بیان دیگر، حتی در سال 1404 و با وجود سیاست های کنترل نقدینگی، اقتصاد همچنان در محدوده تورم های بسیار بالا حرکت کرده است.

در مقابل تورم کل، شاخص تورم هسته میانهٔ وزنی تصویر متفاوتی از تحولات قیمتی ارائه می دهد. این شاخص که بر مرکز توزیع تورم اقلام مصرفی تمرکز دارد، در شهریور 1404 به 32.9 درصد رسیده است. تورم هسته میانهٔ وزنی در این ماه نسبت به مرداد 2 واحد درصد افزایش یافته و نسبت به ابتدای سال جاری نیز 3.1 واحد درصد افزایش را ثبت کرده است. فاصله حدود 11 واحد درصدی این شاخص با تورم کل نشان می دهد بخشی از تورم نقطه به نقطه ناشی از اقلام با نوسان شدید بوده، اما افزایش پیوسته تورم هسته میانهٔ وزنی تأیید می کند که فشار تورمی محدود به چند قلم خاص نبوده و به بدنه اصلی سبد مصرفی نفوذ کرده است.

رفتار تورم هسته میانگین کوتاه شده نیز مؤید همین نکته است. این شاخص که با حذف اقلام دارای تورم های بسیار بالا و بسیار پایین محاسبه می شود، در اغلب ماه های دوره مورد بررسی روندی نزدیک به تورم کل داشته است. شباهت مسیر حرکتی تورم کل و تورم هسته میانگین کوتاه شده نشان می دهد شوک های مقطعی تنها عامل افزایش قیمت ها نبوده اند و بخش قابل توجهی از تورم، ناشی از عوامل ساختاری و درون زا بوده است. این موضوع به ویژه از آن جهت اهمیت دارد که تورم های موقتی معمولاً پس از مدتی تخلیه می شوند، اما تورم های فراگیر به سرعت در کل اقتصاد پخش می شوند و مهار آن ها دشوارتر است.

در این میان، تورم هسته حذفی (با حذف کامل گروه خوراکی ها و آشامیدنی ها) یکی از مهم ترین نشانه های پایداری تورم را ارائه می کند. طبق آمارهای این گزارش و بررسی تورم از ابتدای سال 96 تا شهریور 1404، میانگین تورم هسته حذفی در کل بازه بررسی شده 39٫35 درصد گزارش شده، در حالی که میانگین تورم نقطه به نقطه کل 34٫12 درصد بوده است. بالاتر بودن تورم هسته حذفی از تورم کل به این معناست که در برخی مقاطع، کنترل یا افت قیمت خوراکی ها باعث شده تورم کل کمتر از واقعیت فشار تورمی در سایر بخش ها به نظر برسد. این مسئله نشان می دهد که سیاست های تنظیم بازار در گروه خوراکی ها، اگرچه ممکن است تورم کل را موقتاً پایین بیاورد، اما لزوماً به کاهش فشار تورمی در کل اقتصاد منجر نشده است.

همچنین بر اساس ارزیابی های این گزارش، تفاوت معناداری میان نوسان پذیری تورم کل و تورم هسته را وجود دارد. انحراف معیار تورم نقطه به نقطه در این دوره 15.67 بوده، در حالی که انحراف معیار تورم هسته میانگین کوتاه شده 10.66، تورم هسته میانهٔ وزنی 12.54 و تورم هسته حذفی 13.04 واحد درصد گزارش شده است. لذا می توان گفت تورم ناشی از عوامل موقتی مانند شوک های خارجی در اقتصاد ایران فزاینده بوده و به مرور در سایر بخش های اقتصاد نشت کرده است. به عبارتی تکانه های کوتاه مدت به نوعی به تورم پایدارتر هم منتقل شده اند؛ در نتیجه، انتقال افزایش قیمت ها از اقلام پرنوسان به اقلام پایدارتر اتفاق افتاده است.

در نهایت می توان گفت داده های تورم مورد بررسی این گزارش نشان می دهد کاهش های مقطعی تورم نقطه به نقطه بیش از آنکه حاصل مهار پایدار تورم باشد، نتیجه تغییرات کوتاه مدت در برخی اقلام خاص بوده است. هم زمان، سطوح بالای تورم هسته چه به روش میانهٔ وزنی و چه به روش حذفی نشان می دهد فشارهای تورمی در بخش بزرگی از سبد مصرفی تثبیت شده اند. از این منظر، تداوم تورم های بالای 30 درصد در شاخص های هسته، هشداری جدی نسبت به چسبندگی تورم و محدود بودن اثر سیاست های کوتاه مدت در مهار آن محسوب می شود.