محصولات غذایی مناسبتی، از شکلات ها گرفته تا بسته بندی های رنگارنگ و محدود زمان، با دقتی مشابه صنعت دخانیات طراحی می شوند. به گفته دکتر اشلی گیرهارت - پژوهشگر اعتیاد غذایی، شرکت های غذایی با ترکیب طعم، شکل، رنگ و خاطرات خوش دوران کودکی، نوعی وابستگی احساسی ایجاد می کنند. بسیاری از این هوس های خوراکی ساخته و پرداخته بازاریابی اند؛ اما ماجرا به همین جا ختم نمی شود.

از دیدگاه تکاملی، انسان ها در هوای سرد تمایل بیشتری به خوردن دارند. اجداد ما برای بقا در زمستان های طولانی نیاز داشتند ذخایر انرژی بدن را افزایش دهند. این الگوی زیستی هنوز در بدن ما فعال است.

رنگ های درخشان، تنوع طعم ها و بافت ها نیز ریشه ای باستانی دارند. مغز انسان به طور طبیعی به تنوع واکنش مثبت نشان می دهد، زیرا در گذشته تضمین کننده دریافت مواد مغذی متنوع بوده است. امروزه همین ویژگی برای فروش خوراکی هایی به کار می رود که الزاما به آن ها نیاز نداریم.

علاوه بر این، کوتاه تر شدن روزها و هوای سرد باعث می شود به غذاهای سنگین تر و شیرین تر تمایل پیدا کنیم. هوای خشک زمستان نیز اغلب بدن را دچار کم آبی خفیف می کند؛ حالتی که مغز آن را با گرسنگی اشتباه می گیرد.

گاهی فشارهای مالی، اجتماعی و خستگی سبب می شود از غذا به عنوان ابزاری برای آرامش استفاده شود. خوراکی های شیرین و چرب مسیرهای دوپامینی و اوپیوییدی مغز را فعال می کنند؛ همان مسیرهایی که احساس لذت و آرامش را افزایش می دهند.

مغز ما سه مرکز تصمیم گیری دارد؛ مرکز نیاز (متابولیک)، مرکز احساس و مرکز کنترل منطقی. در مواجهه با خوراکی های وسوسه برانگیز، بخش احساسی فعال می شود و بخش منطقی تلاش می کند مقاومت کند. در برخی افراد، به ویژه کسانی که اضافه وزن دارند، این بخش منطقی ضعیف تر عمل می کند.

صنعت غذا سالانه میلیاردها دلار صرف پژوهش درباره رفتار مصرف کننده می کند. رنگ های قرمز و سبز و عرضه محدود محصولات، همگی برای تحریک همان بخش های باستانی مغز طراحی شده اند.

مفهوم فقط برای مدت محدود حس فوریت ایجاد می کند و مغز را به این باور می رساند که اگر الان نخورد، فرصت را از دست داده است.

دانستن برخی سازوکارها به شما قدرت انتخاب می دهد؛ از جمله اینکه، از قبل نه گفتن را تمرین کنید، گزینه ها را محدود کنید؛ هرچه تنوع کمتر باشد، احتمال پرخوری کاهش می یابد. خواب کافی داشته باشید؛ چراکه کم خوابی ترشح هورمون گرسنگی را افزایش می دهد. قبل از خوردن، آب بنوشید؛ شاید تشنه باشید، نه گرسنه. خانگی را به صنعتی ترجیح دهید؛ لذت بردن از غذای خانگی همراه با خاطره، سالم تر از خوردن بی هدف خوراکی های بسته بندی شده است.

بنابر اعلام دفتر آموزش و ارتقای سلامت وزارت بهداشت، هوس های غذایی نه نشانه ضعف شما، بلکه نتیجه برنامه ریزی مغز و محیط اطراف تان هستند. با آگاهی از این فرآیندها، می توانید هوشمندانه تر انتخاب کنید؛ لذت ببرید، بدون آنکه زیاده روی کنید.