| به گزارش پارسینه ، اگرچه سبدی باز پیش روی مردم می گذارد، اما در میدان خرید، خیلی زود به انتخابی محدود میان چند قلم ضروری ختم می شود. اعتبار که می نشیند، تردید شروع می شود. کارت روی دستگاه کشیده می شود، پیام تأیید می آید، اما خریدار مکث می کند؛ مکثی برای نگاه کردن به قفسه های کالا و حسابی که زود خالی می شود. گشتی میدانی در فروشگاه های کالابرگی پایتخت نشان می دهد کالابرگ یک میلیونی، اگرچه روی کاغذ سبد باز دارد و 11 قلم کالای اساسی را پوشش می دهد، در عمل بیشتر به انتخاب میان چند ضرورت ختم می شود تا امکان خرید هم زمانِ همه اقلام. تجربه خرید، بیش از آنکه به تنوع وابسته باشد، به حساب وکتاب دقیق و اولویت بندی اجباری گره خورده است. کالابرگ کجا خرج می شود؟ بر اساس اعلام رسمی، فروشگاه ها از جمله مراکزی هستند که کالابرگ را به شهروندان ارائه می دهند. مشاهدات میدانی شان می دهد هرچند همه این فروشگاه فعال اند، اما کیفیت تجربه خرید و نوع دسترسی به کالاها یکسان نیست. در برخی فروشگاه ها محصولات با برندهای معتبرتر و تنوع قابل قبول تری در دسترس است. دیگر فروشگاه ها نیز تلاش کرده اند دامنه اقلام را گسترش دهند؛ به طوری که در قفسه های جانبو، علاوه بر کالاهای پایه، محصولاتی مانند ذرت کنسروی، پنیر پیتزا، نبات، همبرگر بسته بندی و ناگت مرغ هم دیده می شود. این تنوع، اگرچه در نگاه اول امیدوارکننده است، اما پای قیمت ها که به میان می آید، تصویر واقعی تری از قدرت خرید نمایان می شود. صف ها کوتاه شده، کمبودها همچنان پابرجاست تب وتاب روزهای ابتدایی دریافت کالابرگ فروکش کرده و دیگر صف های طولانی مقابل فروشگاه ها دیده نمی شود. با این حال، کمبود کالا همچنان مسئله اصلی است؛ کمبودی که به گفته فروشندگان ساعتی است و با شارژهای مقطعی جبران می شود. روایت مشترک خریداران اما نشان می دهد این شارژها همیشگی نیست. یکی از فروشندگان می گوید معمولاً موجودی ها چندبار در روز تکمیل می شود، اما تقاضا بالا است. خریداران نیز تجربه مشابهی را روایت می کنند و می گویند اغلب بعدازظهرها بخش قابل توجهی از اقلام کالابرگی تمام شده و شانس خرید صبح ها بیشتر است. همین موضوع، زمان مراجعه را به عامل تعیین کننده تجربه خرید تبدیل کرده است. 11 قلم اساسی؛ انتخاب هست، توان خرید نه گره اصلی و سردرگمی مردم اینجاست: کالابرگ یک میلیونی که هنگام عرضه حدود 7 دلار ارزش داشت، امروز هم تقریباً همان حوالی می ارزد. با این ارزش، خرید یک تا دو قلم کالای اصلی، اعتبار هر نفر را به سرعت مصرف می کند. در چنین شرایطی، سبد باز بیش از آنکه به معنای امکان خرید هم زمان 11 قلم باشد، به معنای حق انتخاب میان چند گزینه محدود است. قیمت ها چه می گویند؟ نگاهی به قیمت ها تصویر روشنی از این محدودیت می دهد. روغن ها با قیمت های متغیر عرضه می شوند؛ روغن غنچه حدود 240 هزار تومان و روغن اویلا بزرگ حوالی 560 هزار تومان. شانه تخم مرغ 20 عددی با کالابرگ360 هزار تومان قیمت گذاری شده است. در بخش پروتیین، ران بدون پوست 900 گرمی از یک برند 260 هزار تومان نرخ دارد و سینه مرغ بدون پوست با بازو به 660 هزار تومان می رسد. شنیتسل مرغ 1600 گرمی نیز حدود 830 هزار تومان فروخته می شود. گوشت چرخ کرده، ران قرمز و ماهی در فهرست اقلام دیده می شوند، اما تعدادشان محدود است؛ به گونه ای که دسترسی نخست معمولاً به تخم مرغ و مرغ است و سپس در صورت موجودی به گوشت قرمز و ماهی می رسد. محدودیت های نانوشته خرید به گفته خریداران، امکان آن وجود دارد که کل اعتبار صرف یک قلم شود یا میان چند قلم تقسیم شود؛ با این حال، در برخی فروشگاه ها برای اقلامی مانند روغن، قند و شکر محدودیت اعمال می شود و اجازه نمی دهند کل اعتبار به این بسته ها اختصاص یابد. اختلاف قیمت ها نیز باعث خُرده آوردن حساب می شود؛ به همین دلیل، بسیاری برای رُندکردن مبلغ نهایی، اقلام کوچک تری مانند شیر پاکتی یا پنیر کم چرب کوچک به سبد اضافه می کنند تا خرید تا آخرین ریال تسویه شود. روایت های میدانی از سبدی نیمه پر یک بازنشسته می گوید برای خرید با کالابرگ ناچار به انتخاب است و نهایتاً می تواند دو تا سه قلم کالای اصلی بردارد. او تأکید می کند که هر خرید به معنای حذف کالای دیگر است. زنِ سرپرست خانواری که با دقت قیمت ها را جمع می زند، می گوید اگر خانواده چهار نفره باشد، شاید بتوان به ازای هر نفر بخشی از ضروریات را تهیه کرد، اما سبد کامل شکل نمی گیرد. مرد میانسالی کنار قفسه پروتیین ها توضیح می دهد که پرفروش های این بازار مشخص اند؛ پروتیین، روغن و سپس قند و شکر. او اضافه می کند وقتی پروتیین تمام می شود، انتخاب ها به حداقل می رسد. همین محصولات پروتیینی هم کمی قیمتشان با بازار بیرون متفاوت است و حدود بیست تا سی تومن گرانتر است. روش دوم؛ وعده ای که هنوز به میدان نرسیده در کنار این تجربه ها، نوع دومی از استفاده از کالابرگ نیز مطرح شده است؛ روشی که بر اساس آن، افراد می توانند حدود 350 هزار تومان نقدی پرداخت کنند و سبد خرید خود را آزادانه تر بچینند. با این حال، بررسی های میدانی نشان می دهد این روش هنوز برای بسیاری از فروشندگان آشنا نیست. چند فروشنده می گویند چنین مدلی به آنها ابلاغ نشده و احتمال می دهند اجرای آن به ماه های آینده موکول شود. الگوی نانوشته بازارِ کالابرگ الگوی نانوشته بازار کالابرگ در پایتخت این است: صبح ها شانس بیشتری برای دسترسی به اقلام وجود دارد، حساب وکتاب باید از پیش انجام شود و اولویت ها مشخص باشد. برای بسیاری، این اولویت به یک یا دو قلم ضروری ختم می شود؛ اغلب پروتیین یا روغن. باقی اقلام، اگر اعتباری بماند.کالابرگ قرار بود فشار را کم کند، اما در میدان بیشتر نقش تخفیفی محدود را بازی می کند تا سبدی کامل. 11 قلم کالای اساسی هست، تنوع در قفسه ها دیده می شود، اما سقف اعتبار اجازه نمی دهد این تنوع به سفره منتقل شود. |