پس از هفته‌ها کشمکش میان دولت و مجلس بر سر لایحه بودجه 1405، سرانجام اصلاحات معیشتی مورد مطالبه افکار عمومی و نمایندگان مجلس در کمیسیون تلفیق اعمال شد و کلیات لایحه بودجه با رأی مثبت نمایندگان به تصویب رسید. مهم‌ترین محور این اصلاحات، حقوق بازنشستگان و کارمندان دولت است؛ موضوعی که مستقیماً بر معیشت میلیون‌ها خانوار اثر می‌گذارد.

در این گزارش، روند اصلاح بودجه، جزییات افزایش حقوق، فرمول جدید محاسبه، نحوه اجرای همسان‌سازی حقوق بازنشستگان، منابع تأمین مالی و آثار احتمالی این تصمیمات بر اقتصاد خانوار و بودجه دولت بررسی می‌شود.

یکی از پنج محور اصلی اصلاحات اعمال‌شده در بودجه 1405، پیش‌بینی 170 هزار میلیارد تومان برای متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان است. این رقم نشان می‌دهد همسان‌سازی و بهبود حقوق بازنشستگان نه یک وعده سیاسی، بلکه یک تعهد مالی در متن بودجه است.

هدف از این پیش‌بینی، کاهش شکاف میان حقوق شاغلان و بازنشستگان و جبران بخشی از فشار تورمی سال‌های اخیر بر معیشت این قشر است.

بر اساس مصوبه کمیسیون تلفیق، افزایش حقوق در سال 1405 به‌صورت «پلکانی معکوس» اجرا می‌شود؛ به این معنا که:

حداقل افزایش برای حقوق‌های بالا حدود 20 درصد است

افزایش برای حقوق‌های پایین‌تر از 40 میلیون تومان به بیش از 43 درصد می‌رسد

این ساختار باعث می‌شود حقوق بازنشستگان حداقل‌بگیر رشد بیشتری نسبت به بازنشستگان با حقوق بالا داشته باشد.

فرمول نهایی افزایش حقوق بازنشستگان در سال 1405 به شرح زیر است:

20 درصد افزایش ضریب حقوق + مبلغ ثابت 3 میلیون و 477 هزار تومان

این فرمول ترکیبی، دو هدف را همزمان دنبال می‌کند:

حفظ تناسب ساختار حقوقی از طریق افزایش ضریب

تقویت قدرت خرید حداقل‌بگیران از طریق مبلغ ثابت

ضریب حقوق پایه محاسبه تمامی احکام حقوقی است. طبق مصوبه جدید:

ضریب حقوق در سال 1404: 5795

ضریب حقوق در سال 1405: حدود 6954

این افزایش ضریب به‌طور مستقیم بر همه مؤلفه‌های حقوق بازنشستگان اثر می‌گذارد.

یکی از اصلاحات مهم، کاهش مالیات بر ارزش افزوده از 12 به 10 درصد است. این کاهش به‌صورت غیرمستقیم به نفع حقوق بازنشستگان است، زیرا هزینه کالاها و خدمات مصرفی آن‌ها را کاهش می‌دهد.

حقوق بازنشستگان و ارز ترجیحی برای کالاهای اساسی

پیش‌بینی 8.8 میلیارد دلار ارز ترجیحی برای واردات کالاهای اساسی، با هدف مهار تورم غذایی انجام شده است. این سیاست مکمل افزایش حقوق بازنشستگان است تا اثر افزایش حقوق توسط رشد قیمت‌ها خنثی نشود.

حقوق بازنشستگان و خرید تضمینی گندم

اختصاص 290 هزار میلیارد تومان برای خرید تضمینی گندم به تثبیت قیمت نان کمک می‌کند. نان سهم بالایی در سبد مصرفی خانوارهای بازنشسته دارد و این سیاست به حفظ قدرت خرید حقوق بازنشستگان کمک می‌کند.

حقوق بازنشستگان و روند تصویب بودجه

پس از رد کلیات بودجه در کمیسیون تلفیق، رییس‌جمهور نامه‌ای برای اعمال اصلاحات ارسال کرد. این اصلاحات پس از موافقت سازمان برنامه و بودجه، مجدداً بررسی و نهایتاً کلیات بودجه با رأی 171 نماینده تصویب شد.

این روند نشان داد که مطالبه بهبود حقوق بازنشستگان در سطح حاکمیت جدی گرفته شده است.

حقوق بازنشستگان و اثر بر کارگران و شاغلان

افزایش ضریب حقوق و مبلغ ثابت فقط محدود به بازنشستگان نیست، بلکه حقوق کارمندان و حتی مذاکرات مزدی کارگران در شورای عالی کار را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

حقوق بازنشستگان؛ جمع‌بندی فردانیوز

اصلاحات بودجه 1405 نقطه عطفی در سیاست‌های معیشتی کشور است. اختصاص منابع مشخص برای همسان‌سازی، افزایش پلکانی معکوس و کاهش فشار مالیاتی نشان می‌دهد بهبود حقوق بازنشستگان به یک اولویت رسمی تبدیل شده است. هرچند اجرای دقیق و به‌موقع این سیاست‌ها شرط اصلی موفقیت آن‌هاست، اما در سطح قانون‌گذاری گامی مهم برداشته شده است.

منابع

مصوبات کمیسیون تلفیق بودجه مجلس شورای اسلامی

اظهارات رییس کمیسیون اجتماعی مجلس

گزارش‌های رسمی سازمان برنامه و بودجه

این گزارش اختصاصی فردانیوز است.