در روزهایی که بازار مواد غذایی زیر ذره‌بین افکار عمومی قرار دارد، هر خبر درباره «قیمت مرغ» به سرعت به یکی از پربازدیدترین موضوعات اقتصادی تبدیل می‌شود. مرغ به‌عنوان اصلی‌ترین منبع پروتیین حیوانی در سبد مصرفی خانوارهای ایرانی، نقش تعیین‌کننده‌ای در امنیت غذایی و آرامش روانی بازار دارد. به همین دلیل، اظهارات معاون وزیر جهاد کشاورزی درباره این که «مرغ با نهاده یارانه‌ای تولید شده و انتظار افزایش ناگهانی قیمت مرغ وجود ندارد»، از منظر سیاست‌گذاری و معیشت مردم اهمیت زیادی پیدا کرده است.

محمدابراهیم حسن‌نژاد، معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی، در نشست وبیناری ارائه دستورالعمل حذف ارز ترجیحی که با حضور مدیران ارشد وزارتخانه، رؤسای سازمان‌های جهاد کشاورزی استان‌ها و تشکل‌های تولیدی برگزار شد، تلاش کرد تصویر روشن‌تری از وضعیت تولید، تأمین نهاده‌ها و چشم‌انداز قیمت مرغ ارائه دهد؛ تصویری که بر ثبات نسبی بازار و مدیریت تدریجی تغییرات تأکید دارد.

یکی از نکات محوری در سخنان حسن‌نژاد، اشاره به تجربه تغییر نرخ ارز در سال 1401 بود. در آن مقطع، حذف ارز ترجیحی و تغییر ناگهانی قیمت نهاده‌ها باعث شد فشار قابل توجهی به بخش تولید وارد شود و بازار با نوسانات شدید مواجه گردد. همین تجربه، امروز به یک «هشدار سیاستی» تبدیل شده است.

معاون وزیر تصریح کرد که تغییر نرخ ارز، بار سنگینی بر تولید تحمیل می‌کند و اگر بدون حساسیت و هماهنگی اجرا شود، می‌تواند به اختلال در تولید و در نهایت به شوک در قیمت مرغ منجر شود. بنابراین رویکرد فعلی وزارت جهاد کشاورزی این است که حتی اگر تغییر قیمتی رخ دهد، «تدریجی» باشد، نه ناگهانی؛ تا هم تولیدکننده فرصت تطبیق داشته باشد و هم مصرف‌کننده با جهش ناگهانی قیمت مرغ مواجه نشود.

بازار مرغ به‌شدت به چرخه تولید وابسته است. اگر در یک مقطع، جوجه‌ریزی کمتر از نیاز انجام شود، چند هفته بعد بازار با کمبود عرضه مواجه می‌شود و همین کمبود، زمینه‌ساز افزایش قیمت مرغ خواهد بود.

حسن‌نژاد با اشاره به این که کشور در دوره پرمصرف قرار دارد، تأکید کرد که باید مراقبت شود جوجه‌ریزی به اندازه کافی انجام شود و فارم‌های فعال با مشکل مواجه نشوند. این نکته، به ظاهر فنی است، اما در عمل یکی از مهم‌ترین عوامل ثبات قیمت مرغ محسوب می‌شود. سیاست‌گذار تلاش می‌کند با نظارت بر جوجه‌ریزی و تأمین نهاده‌ها، جلوی نوسان‌های شدید را از «ریشه تولید» بگیرد، نه فقط در مرحله توزیع یا قیمت‌گذاری.

یکی از اصلی‌ترین نگرانی‌های تولیدکنندگان دام و طیور، مسئله نقدینگی است. حتی اگر نهاده موجود باشد، اما نقدینگی برای خرید آن وجود نداشته باشد، تولید دچار وقفه می‌شود و این وقفه، خود را چند هفته بعد به شکل کمبود عرضه و افزایش قیمت مرغ نشان می‌دهد.

معاون امور تولیدات دامی گفت این مسئله طبق برنامه و مصوبات در حال پیگیری است و موضوعات تصمیم‌گیری نشده در کارگروه‌های تخصصی بررسی می‌شود. این یعنی دولت می‌پذیرد که ثبات قیمت مرغ فقط با دستور اداری حفظ نمی‌شود، بلکه به پشتیبانی مالی از تولید هم نیاز دارد.

در نگاه عمومی، وقتی از نهاده صحبت می‌شود، بیشتر ذهن‌ها به سمت ذرت و سویا می‌رود، اما سبوس هم در جیره دام و طیور نقش مهمی دارد. حسن‌نژاد اعلام کرد قیمت سبوس تغییری نداشته و همچنان با دو نرخ عرضه می‌شود و فعلاً مشکلی در تأمین آن گزارش نشده است.

ثبات در قیمت و عرضه سبوس به این معناست که یکی از اجزای هزینه تولید، دست‌کم در کوتاه‌مدت دچار شوک نشده و این خود به ثبات قیمت مرغ کمک می‌کند.

یکی از ابزارهای سیاست‌گذار برای جلوگیری از نوسانات شدید، ورود به خرید حمایتی است. معاون وزیر تأکید کرد شرکت پشتیبانی امور دام آمادگی دارد در صورت نیاز وارد خرید حمایتی دام و مرغ شود تا از افت قیمت و آسیب به تولید جلوگیری کند.

این نکته دو پیام دارد:

اگر قیمت مرغ بیش از حد افت کند، دولت برای حمایت از تولیدکننده وارد می‌شود.

اگر تولیدکننده آسیب نبیند و تولید پایدار بماند، بازار در میان‌مدت با کمبود عرضه و جهش قیمت مواجه نمی‌شود.

به بیان دیگر، خرید حمایتی یک ابزار پیشگیرانه برای ثبات قیمت مرغ در آینده است.

قیمت مرغ و نهاده‌های توافقی؛ پایان قیمت‌گذاری دستوری؟

حسن‌نژاد گفت عرضه نهاده‌ها در سامانه بازارگاه ادامه دارد و قیمت‌ها «توافقی» است و شامل قیمت‌گذاری دستوری نمی‌شود. این یک تغییر مهم در منطق سیاست‌گذاری است: به جای اینکه دولت قیمت را به‌صورت صوری تعیین کند، تلاش می‌کند با ایجاد سازوکار عرضه و تقاضا و توافق میان طرفین، بازار را به تعادل برساند.

البته این مدل فقط زمانی به ثبات قیمت مرغ منجر می‌شود که بازار رقابتی، شفاف و بدون انحصار باشد. اگر عرضه محدود یا انحصاری شود، قیمت توافقی هم می‌تواند به قیمت بالا تبدیل شود. بنابراین نظارت و شفافیت در بازارگاه نقش کلیدی دارد.

قیمت مرغ و مطالبات کارخانه‌های خوراک دام

یکی دیگر از حلقه‌های زنجیره، کارخانه‌های خوراک دام هستند. اگر این کارخانه‌ها به نهاده دسترسی نداشته باشند یا نتوانند سرمایه در گردش تأمین کنند، تولید خوراک مختل می‌شود و این اختلال مستقیم به تولید مرغ منتقل می‌شود.

معاون وزیر توضیح داد که نهاده برای این کارخانه‌ها به صورت تنخواه در سامانه بازارگاه مشابه روال قبل انجام خواهد شد تا امکان خرید و تولید خوراک فراهم باشد. این سیاست، یک اقدام پیشگیرانه برای جلوگیری از وقفه در زنجیره تأمین و در نهایت جلوگیری از افزایش ناگهانی قیمت مرغ است.

قیمت مرغ و پیام اصلی دولت به بازار

مهم‌ترین جمله حسن‌نژاد این بود: «مرغی که اکنون وارد بازار می‌شود با نهاده یارانه‌ای تولید شده و تا چند روز آینده نیز همین روند ادامه دارد. بنابراین انتظار افزایش ناگهانی قیمت وجود ندارد. اگر افزایش قیمت رخ دهد، تدریجی خواهد بود.»

این جمله در واقع سه پیام دارد:

عرضه فعلی مرغ بر پایه نهاده یارانه‌ای است و هزینه تولید ناگهان بالا نرفته است.

در کوتاه‌مدت، شوک قیمتی محتمل نیست.

اگر هم تغییر قیمتی باشد، آرام و قابل مدیریت خواهد بود.

قیمت مرغ از نگاه مصرف‌کننده؛ آیا این وعده کافی است؟

برای مصرف‌کننده، مهم نیست جزییات سامانه بازارگاه چیست یا چه کارگروهی تشکیل شده؛ مهم این است که قیمت مرغ در مغازه چقدر است و فردا چقدر خواهد شد. وعده «عدم افزایش ناگهانی» می‌تواند از التهاب روانی بازار بکاهد، اما اعتماد عمومی زمانی تقویت می‌شود که مردم در عمل ثبات نسبی قیمت مرغ را در بازار ببینند.

در این میان، شفافیت اطلاع‌رسانی، عرضه منظم، و مقابله با واسطه‌گری‌های مخرب، نقش مکمل سیاست‌های تولیدی دارند.

قیمت مرغ و سه سناریوی محتمل پیش‌رو

با توجه به سیاست‌های اعلام‌شده، می‌توان سه سناریوی کلی برای آینده قیمت مرغ تصور کرد:

سناریو اول: ثبات نسبی

اگر نهاده‌ها به‌موقع تأمین شود، نقدینگی تولیدکنندگان حل شود و جوجه‌ریزی کافی انجام شود، قیمت مرغ می‌تواند در یک بازه نسبتاً ثابت نوسان کند.

سناریو دوم: افزایش تدریجی

اگر برخی هزینه‌ها افزایش یابد اما مدیریت شود، قیمت مرغ ممکن است به‌تدریج بالا برود، اما بدون جهش و شوک.

سناریو سوم: شوک ناخواسته

اگر در یکی از حلقه‌ها اختلال جدی رخ دهد (نهاده، نقدینگی، بیماری، یا سیاست‌های ناگهانی)، احتمال جهش وجود دارد؛ چیزی که سیاست‌گذار فعلاً می‌گوید در تلاش است جلوی آن را بگیرد.

قیمت مرغ؛ جمع‌بندی

اظهارات معاون وزیر جهاد کشاورزی نشان می‌دهد دولت با حساسیت بالا به بازار مرغ نگاه می‌کند و تجربه‌های تلخ گذشته را در نظر دارد. تأکید بر نهاده یارانه‌ای، مدیریت نقدینگی، تداوم عرضه در بازارگاه، آمادگی برای خرید حمایتی و پرهیز از شوک ناگهانی، همه در راستای یک هدف است: ثبات بازار و جلوگیری از جهش ناگهانی قیمت مرغ.

این سیاست اگر درست اجرا شود، می‌تواند هم تولیدکننده را از ورشکستگی حفظ کند و هم مصرف‌کننده را از شوک قیمتی مصون بدارد؛ هرچند موفقیت آن به اجرا، نظارت و شفافیت بستگی دارد.

سوالات متداول (FAQ) درباره قیمت مرغ

آیا افزایش ناگهانی قیمت مرغ در راه است؟
طبق گفته معاون وزیر، خیر؛ مرغ با نهاده یارانه‌ای تولید شده و اگر افزایشی رخ دهد، تدریجی خواهد بود.

چرا تجربه سال 1401 مهم است؟
چون حذف ارز ترجیحی در آن سال باعث شوک به تولید و بازار شد و سیاست‌گذار نمی‌خواهد همان تجربه تکرار شود.

نقش سامانه بازارگاه در قیمت مرغ چیست؟
سامانه بازارگاه مسیر عرضه نهاده‌هاست و شفافیت آن به ثبات هزینه تولید و در نهایت قیمت مرغ کمک می‌کند.

آیا دولت در بازار دخالت می‌کند؟
دولت ابزار خرید حمایتی را دارد تا در صورت نیاز از افت شدید قیمت و آسیب به تولید جلوگیری کند.

برای اطلاع از آخرین تحولات قیمت مرغ، سیاست‌های حمایتی دولت و وضعیت نهاده‌های تولید، گزارش‌های بعدی فردانیوز را دنبال کنید تا از تغییرات بازار مواد غذایی جا نمانید.

منابع خبری

خبرگزاری تسنیم

پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت جهاد کشاورزی