| به گزارش پارسینه و به نقل از اقتصاد نیوز، سفره های ایرانی آرام و بی سروصدا کوچک شده اند، نه فقط از نظر اندازه، بلکه از نظر ارزش غذایی هم. حذف گوشت و لبنیات، کنار رفتن میوه و سبزی، و در نهایت حذف یک وعده غذایی، دیگر نشانه بحران مقطعی نیست؛ این ها قطعات یک الگوی جدید معیشتی هستند که در سال های 1403 و 1404 در خانوداه های طبقه متوسط و کم درآمد بیشتر دیده شده است. داده های رسمی، روایت های مردمی و شاخص های سلامت، هم زمان یک واقعیت را فریاد می زنند: سبد غذایی خانوار ایرانی در حال آب رفتن کمی و کیفی است؛ سوق یافتن به سمت بقا! مردم از حذف وعده غذایی می گویند؛ صرفه جویی از بشقاب شروع می شود بر اساس گزارش مرکز پژوهش های مجلس که در سال 1403 منتشر شده، بیش از نیمی از جمعیت کشور در سال های اخیر کمتر از 2100 کیلوکالری در روز دریافت کرده اند؛ سطحی که به عنوان حداقل کالری مورد نیاز برای یک فرد بزرگسال شناخته می شود. این عدد، نشانه روشن حذف یا کوچک سازی وعده غذایی است. در چنین شرایطی، صبحانه و شام اولین قربانیان هستند، زیرا خانوارها تلاش می کنند وعده ای را که کم هزینه تر تلقی می شود، حذف کنند تا وعده اصلی خانواده حفظ شود. جهش ناگهانی قیمت دلار، طلا و سکه در 16 روز میانی آذر، فقط معادلات بازار را به هم نزد؛ تصمیم گیری را در زندگی روزمره مردم مختل کرد و طبقه متوسط را میان ترسِ جا ماندن و ترسِ اشتباه کردن معلق نگه داشت. در روایت های میدانی، این تصمیم نه از سر انتخاب، بلکه از سر اجبار توصیف می شود. هاشم یک کارگر خدماتی ساکن حاشیه تهران توضیح می دهد که در خانواده چهار نفره شان، صبحانه به نان و پنیر ساده با چای محدود شده و شام اغلب حذف می شود تا هزینه ناهار فرزندان تأمین شود. لعیا یک زن سرپرست خانوار در پایتخت نیز می گوید حذف شام به تصمیم جمعی خانواده تبدیل شده، تصمیمی برای دوام آوردن، نه برای اصلاح سبک زندگی. از منظر آماری، این رفتار با داده های تورمی هم راستا است. بر اساس گزارش های رسمی مرکز آمار ایران در پایان 1403 و ماه های ابتدایی 1404، تورم نقطه به نقطه خوراکی ها به طور مستمر بالاتر از تورم عمومی بوده و در برخی ماه ها به بیش از 49 درصد رسیده است. عددی که در آذر ماه 1404 به 52.6 درصد هم رسید. این شکاف، فشار مستقیم بر مصرف روزانه وارد کرده و حذف وعده را به یک راهبرد بقا تبدیل کرده است. گوشت قرمز؟ از غذای هفتگی تا کالای مناسبتی بر اساس گزارش طرح آمارگیری کشتارگاه های رسمی کشور که در سال 1403 منتشر شد، عرضه گوشت قرمز در برخی ماه ها بین 20 تا 28 درصد کاهش سالانه داشته است. کاهش عرضه رسمی، نشانه ای غیرمستقیم اما معتبر از افت مصرف است؛ چرا که با تقاضای ثابت، افت عرضه چنین شدتی ندارد. در روایت های مردمی، گوشت قرمز دیگر جزو اقلام ثابت سبد غذایی نیست. یک معلم پایتخت نشین توضیح می دهد که مصرف گوشت در خانواده اش به مناسبت ها محدود شده و در ماه های عادی، پروتیین از مرغ، تخم مرغ یا حبوبات تأمین می شود و گاهی وقت ها درروزهای آخر ماه جیبشان کفاف همین خرید را هم نمی دهد. رعنا یک خانم مجرد بازنشسته می گوید که خرید گوشت قرمز از تصمیم خرید به محاسبه چندباره تبدیل کرده و که اغلب هم به نتیجه نمی رسد و با جمله تو سن من بهتر این چیزارو حذف کنم چون اگه مریض بشم باید دوباره خرج درمان ام را هم بدم به طور کل گوشت قرمز را حذف کرده است. این حذف تدریجی، در داده های هزینه، درآمد خانوار نیز قابل مشاهده است. بر اساس گزارش رسمی مرکز آمار ایران از نتایج سال 1402 که در 1403 منتشر شد، گوشت بیشترین سهم هزینه ای را در میان خوراکی ها دارد. همین ویژگی، آن را به اولین گزینه حذف در زمان فشار معیشتی تبدیل کرده است. لبنیات؟حذف آرام و پرهزینه برای سلامت بر اساس گزارش رییس انستیتو تحقیقات تغذیه ای کشور که در سال 1403 منتشر شده، مصرف سرانه شیر و لبنیات در ایران حدود 65 تا 70 لیتر در سال است، در حالی که این عدد در کشورهای توسعه یافته در جهان به حدود 200 لیتر می رسد. این فاصله، صرفاً یک اختلاف آماری نیست؛ بلکه نشان دهنده شکاف عمیق تغذیه ای است. مطالعات علمی منتشرشده در سال 2024 با استفاده از داده های هزینه و درآمد خانوار ایران نیز نشان می دهد که مصرف لبنیات در دو دهه اخیر روندی کاهشی داشته و این کاهش در دهک های پایین درآمدی شدیدتر بوده است. در روایت های خانوادگی، حذف لبنیات اغلب با آگاهی از پیامدهای آن همراه است. زهرا پدر یک خانواده است و دو فرزند دارد، او می گوید که می داند حذف شیر برای فرزندش زیان آور است، اما میان هزینه اجاره و هزینه خوراک، انتخاب دیگری ندارد.او می گوید نه تنها شیر که توان خریدش برای ماست و پنیر هم در ماه یکبار بیشتر نیست. از منظر سلامت عمومی، کاهش مصرف لبنیات به طور مستقیم با افزایش ریسک پوکی استخوان، کمبود کلسیم و اختلالات رشد در کودکان مرتبط است؛ پیامدهایی که هزینه آن ها در آینده، به مراتب بیشتر از صرفه جویی امروز خواهد بود. میوه و خشکبار؟ اولین قربانی تورم بر اساس گزارش های تورم ماهانه در سال 1404، گروه میوه و خشکبار در برخی ماه ها افزایش قیمتی بیش از 100 درصد را تجربه کرده است. این جهش، میوه و خشکبار را از سبد روزانه بسیاری از خانوارها خارج کرده و به مصرف موردی یا مناسبتی تبدیل کرده است. روایت های مردمی نشان می دهد که میوه، به دلیل سیرکنندگی کمتر نسبت به نان یا برنج، در اولویت حذف قرار می گیرد. احمد کارمند بخش خصوصی توضیح می دهد که در شرایط محدودیت بودجه، خانواده ترجیح می دهد هزینه خود را صرف اقلامی کند که احساس سیری بیشتری ایجاد می کند، حتی اگر ارزش تغذیه ای کمتری داشته باشد. این تغییر، کیفیت رژیم غذایی را به طور مستقیم کاهش داده و با یافته های پژوهش های ناامنی غذایی هم خوان است؛ پژوهش هایی که نشان می دهند در شرایط فقر غذایی، سهم کالری دریافتی از غلات افزایش و سهم ریزمغذی ها کاهش می یابد. جایگزینی خطرناک، کالری ارزان به جای تغذیه سالم بر اساس مطالعات منتشرشده در سال 2024 درباره ناامنی غذایی در ایران، خانوارهای دچار ناامنی غذایی شدید، به سمت کالری ارزان و کم کیفیت سوق پیدا می کنند؛ نان، سیب زمینی، ماکارونی و برنج. این الگو، اگرچه احساس سیری کوتاه مدت ایجاد می کند، اما به چاقی پنهان، کم خونی و ضعف سیستم ایمنی منجر می شود. رضا راننده تاکسی اینترنتی در تهران توضیح می دهد که عدسی و ماکارونی و تخم مرغ به غذای غالب خانواده تبدیل شده است، نه به دلیل علاقه، بلکه به دلیل نداشت توان خرید. این جا به جایی اتفاق افتاده و کسی در خانه آنها دیگر صبحانه نمی خورد. رحیم دانشجوی جنوبی ساکن در تهران هم می گوید گوشت و لبنیات را که حذف کردم هیچ صبحانه و شام را هم حذف کردم با این اجاره خانه های تهران پول من به روزی یک وعده غذا می کشد. بر اساس گزارش های سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد، در بسیاری از کشورها حذف گوشت یا لبنیات، اغلب به عنوان انتخاب سبک زندگی یا رژیم سلامت تعریف می شود. اما در ایران، داده های درآمدی و تورمی نشان می دهد که این حذف، ناخواسته و ساختاری است. در حالی که متوسط سهم هزینه خوراک از کل هزینه خانوار در کشورهای توسعه یافته حدود 10 تا 15 درصد است، این سهم در ایران برای خانوارهای روستایی به حدود 40 درصد می رسد؛ عددی که نشان دهنده فشار شدید معیشتی است. وقتی هم غذا بی خاصیت می شود، هم وعده ها ناپدید اگر روندهای ثبت شده در سال های 1403 و 1404 ادامه پیدا کند، مسئله فقط کوچک تر شدن سفره خانوار ایرانی نخواهد بود؛ مسئله فروپاشی تدریجی کارکرد آن است. در یک سو، اقلام اصلی تغذیه ای مانند گوشت، لبنیات و میوه به تدریج از سبد غذایی حذف می شوند و جای خود را به کالری های ارزان و کم ارزش می دهند؛ و در سوی دیگر، بخش قابل توجهی از خانوارها ناچار شده اند یک یا چند وعده غذایی را به طور کامل کنار بگذارند. این هم زمانی، زنگ خطر جدی تری از فقر غذایی را به صدا درآورده است. وقتی غذا هم از نظر کیفیت تهی می شود و هم از نظر تعداد کاهش می یابد، دیگر نمی توان از تغییر الگوی مصرف سخن گفت؛ این وضعیت به معنای ورود به مرحله ای است که بقا جای تغذیه را می گیرد. سفره ای که از آن گوشت، شیر و میوه حذف شده و هم زمان وعده هایی مانند صبحانه یا شام نیز از برنامه روزانه بسیاری از خانواده ها کنار رفته، فقط سبک زندگی را تغییر نمی دهد؛ چنین سفره ای مستقیماً سلامت جسمی و ذهنی نسل ها را هدف می گیرد. در این شرایط، جامعه با دو بحران هم زمان مواجه است: سوء تغذیه ناشی از بی کیفیت شدن غذا و ضعف جسمی ناشی از حذف وعده ها. اگر این مسیر اصلاح نشود، پیامد آن نه تنها افزایش بیماری های مزمن و اختلالات رشدی، بلکه تضعیف سرمایه انسانی در سال های آینده خواهد بود؛ هزینه ای که بسیار فراتر از صرفه جویی امروز خانوارهاست و دیر یا زود، به مسئله ای عمومی و ملی تبدیل خواهد شد. | 
سناریوی آمریکا علیه ایران تکراری شد!
استقلال–تراکتور در یزد قطعی شد؟ انتشار یک نامه همهچیز را تغییر داد
بازیگر «شبهای برره» در گذشت | علت فوت سعید پیردوست چه بود؟