تازه‌ترین گزارش سازمان ثبت احوال کشور بیانگر آن است که با ثبت 497 هزار و 652 تولد در 6 ماهه نخست سال 1405، در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته که 540 هزار و 448 تولد بوده، همچنان شاهد روند کاهشی جمعیت و تولد در کشور هستیم.

ایرنا- نگاهی به تازه ترین آمار ثبت احوال کشور نشان می دهد که کشورمان در میانه‌ یک گذار جمعیتی قرار گرفته است، گذاری که نه با طنین صدای گریه نوزادان، بلکه با سکوت نگران‌کننده نرخ تولدها خود را نشان می‌دهد.

آمارهای جدید از سازمان ثبت احوال، حکایت از وضعیتی دارد که فراتر از یک کاهش ساده است، ما با یک سقوط جمعیتی روبرو هستیم که می‌تواند به گفته مرضیه وحید دستجردی دبیر ستاد ملی جمعیت اگر با همین وضعیت پیش برویم، تا 75 سال آینده جمعیت ایران به 31 میلیون نفر خواهد رسید و در محاصره کشورهای با جمعیت صدها میلیونی، خود را نابود خواهیم کرد.

سهم 78.6 درصدی موالید در جمعیت شهری

بر اساس بررسی‌های انجام شده بر روی 497 هزار و 652 تولد ثبت شده در 6 ماهه نخست سال 1405، مشخص شد که بخش اعظم این جمعیت (78.6 درصد یا معادل 391 هزار و 209 نفر) در مناطق شهری متولد شده‌اند. در مقابل، سهم مناطق روستایی در این دوره تنها 21.4 درصد (106 هزار و 443 نفر) بوده است.

احتمال تغییرات جدی در ساختار جمعیت کشور با تداوم روند کاهش موالید

به اعتقاد مقام های وزارت بهداشت، ایران همزمان با سه روند کاهش باروری، ریزش پیوسته موالید و شتاب فزاینده سالمندی مواجه است؛ روندهایی که در صورت تداوم، ساختار جمعیتی کشور را با تغییرات جدی روبه‌رو خواهد کرد.

علیرضا رییسی معاون بهداشت وزارت بهداشت اخیرا با اشاره به کاهش مستمر نرخ باروری در کشور گفته است: این شاخص از 1.54 فرزند به ازای هر زن در سال 1402 به 1.44 در سال 1403 و 1.34 در سال 1404 رسیده است. در حال حاضر 29 استان از 31 استان کشور پایین‌تر از سطح جانشینی جمعیت، یعنی 2.1 فرزند به ازای هر زن، قرار دارند.

وی با بیان اینکه تعداد موالید کشور طی یک دهه گذشته حدود 43 درصد کاهش یافته است، ادامه داد: تعداد تولدها از یک میلیون و 570 هزار و 219 مورد در سال 1394 به حدود 892 هزار مورد در سال 1404 رسیده است، همچنین بررسی آمار 6 ماهه نخست سال 1405 از ادامه روند کاهشی موالید نسبت به مدت مشابه سال قبل حکایت دارد.

در حالی که دولت با تصویب «قانون جوانی جمعیت» تلاش کرده است تا با مشوق‌های مالی و اجتماعی، روند را معکوس کند، آمارهای جدید نشان می دهد این رویکرد در برابر چالش‌های ساختاری چندان موفق نبوده است، وقتی با حدود 14 میلیون فرد مجرد در سن باروری ( 7.3 میلیون مرد و 7 میلیون زن ) روبرو هستیم، مشخص می‌شود که مشکل تنها «هزینه فرزندآوری» نیست، بلکه با بحران «تغییر سبک زندگی» و «تأخیر در پیوند ازدواج» دست و پنجه نرم می‌کنیم، تنوع در سن ازدواج ، نشان می‌دهد که الگوی سنتی تشکیل خانواده در حال بازتعریف است.

تداوم روند کاهشی جمعیت/ ثبت 497 هزار تولد در 6 ماه نخست امسال

جمعیت کشور براساس آمار مرکز آمار ایران از مرز 87 میلیون نفر عبور کرده و به رقم 87 میلیون و 6 هزار و 37 نفر رسیده است، این در حالی است که پیش‌بینی می‌شود جمعیت کشور تا پایان 1405 به عدد 87 میلیون و 134 هزار نفر برسد که بیش از 67 میلیون نفر آن جمعیت شهری و حدود 20 میلیون نفر هم جمعیت روستایی خواهند بود.

سقوط به 31 میلیون نفر؛ سناریوی تاریک آینده

ترسناک‌ترین بخش، پیش‌بینی‌های مربوط به آینده است، اگر روند فعلی ادامه یابد، ایران با سناریوی «انقباض جمعیتی» مواجه خواهد شد؛ جایی که جمعیت کشور در 75 سال آینده به 31 میلیون نفر سقوط می‌کند. این یعنی کشوری در محاصره قدرت‌های جمعیتی بزرگ، با نیروی کار فرسوده، هزینه‌های کمرشکن سالمندی و ساختاری آسیب‌پذیر، کارش دشوار خواهد بود.

به عبارتی افزایش سهم جمعیت سالمند از 13 درصد فعلی به 32 درصد در سال 1430، تنها یک چالش اقتصادی نیست، بلکه تهدیدی برای امنیت ملی و پویایی اجتماعی است.

نیاز به بازنگری بنیادین

آمارهای موجود، فراتر از یک گزارش ساده، یک «فراخوان برای اقدام» هستند، این بحران نیازمند بازنگری در ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است تا بتوان میان «سن بالای ازدواج»، «نرخ پایین باروری» و «سالمندی سریع»، یک توازن جدید برقرار کرد، پیش از آنکه پنجره فرصت‌ها، برای همیشه بسته شود.