تلاش دولت دونالد ترامپ برای بستن راه‌های زمینی تجارت ایران با مخالفت کشورهای همسایه روبرو شده است.

 فارس- روزنامه نیویورک‌تایمز امروز سه‌شنبه گزارش داده تلاش دولت دونالد ترامپ برای بستن مسیرهای زمینی تجارت با ایران با مقاومت کشورهای همسایه روبرو شده است. 

طبق این گزارش، واشنگتن می‌خواهد با بستن گذرگاه‌های مرزی ایران، راه‌های ایران برای دور زدن تحریم‌ها را محدود کند، اما عراق، ترکیه و پاکستان نگران‌اند که اجرای این سیاست، اقتصاد و امنیت داخلی آن‌ها را نیز با بحران روبه‌رو کند.

مقام‌های عراقی و آمریکایی به این روزنامه گفته‌اند که واشنگتن طی هفته‌های گذشته از طریق مذاکرات دیپلماتیک تلاش کرده است کشورهای همسایه ایران را به بستن گذرگاه‌های مرزی وادار کند، اما این تلاش‌ها تاکنون موفق نبوده است.

به نوشته نیویورک‌تایمز کشورهای مذکور از سیاست‌های آمریکا ناراضی‌اند و معتقدند قطع مسیرهای تجاری با ایران می‌تواند به کسب‌وکارها و جوامع ساکن دو سوی مرز آسیب بزند و حتی ناآرامی‌های داخلی ایجاد کند.

ارتش آمریکا روز شنبه از تشکیل کارگروهی ویژه‌ با نام «دروازه آهنین» برای بستن مرزهای زمینی ایران خبر داد.

فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرده است که این نیرو با هدف جلوگیری از انتقال تسلیحات پیشرفته، فناوری‌های دارای کاربرد دوگانه، کالاهای مشمول تحریم و «درآمدهای غیرقانونی» از طریق مرزهای زمینی ایران و دریای خزر فعالیت خواهد کرد.

جزییات عملیاتی این نیرو هنوز روشن نیست. تشکیل یک نیروی نظامی برای اجرای چنین کارزار اقتصادی و امنیتی نیز اقدامی غیرمعمول به شمار می‌رود؛ زیرا سنتکام اساساً مسئولیت هدایت عملیات نظامی آمریکا در خاورمیانه را بر عهده دارد.

عراق نگران انفجار نارضایتی در مرزهاست

عراق یکی از مهم‌ترین شرکای تجاری ایران است. روزنامه آمریکایی نوشته به همین دلیل، اجرای طرح آمریکا می‌تواند برای بغداد پیامدهای جدی داشته باشد.

مقام‌های عراقی نگران‌اند که محدود کردن تجارت و مسیرهای قاچاق در امتداد مرز مشترک دو کشور، شبکه‌های قاچاق و گروه‌های مسلح فعال در این مناطق را به واکنش وادارد و به ناآرامی داخلی منجر شود.

مرز ایران و عراق حدود 994 مایل، معادل نزدیک به 1600 کیلومتر، طول دارد و بغداد کنترل کامل بر تمام بخش‌های آن ندارد.

به گفته دو مقام عراقی، رهبران این کشور طی هفته‌های اخیر به‌طور منظم با دیپلمات‌های آمریکایی، از جمله توماس باراک، نماینده منطقه‌ای واشنگتن، مذاکره کرده‌اند. 

در این مذاکرات، آمریکا از عراق خواسته است تمام گذرگاه‌های مرزی با ایران به‌جز دو گذرگاه را ببندد.

طبق ادعای نیویورک‌تایمز مقام‌های عراقی گفته‌اند تاکنون با این درخواست موافقت نکرده‌اند، اما در اقدامی برای نشان دادن همراهی با واشنگتن، یک یا دو گذرگاه را به‌طور موقت بسته‌اند؛ اقدامی که در داخل عراق با اعتراض‌های گسترده روبه‌رو شده است.

این ادعا در حالی مطرح می‌شود که مقام‌های عراقی در موضع‌گیری‌های علنی خود گفته‌اند تعطیلی موقت گذرگاه‌ها با هدف به‌روزرسانی سامانه‌های نظارتی و امنیتی انجام شده تا از پول‌شویی و قاچاق سلاح جلوگیری شود.

پاکستان هم حاضر به قطع آسان تجارت با ایران نیست

پاکستان نیز که ارزش تجارت رسمی سالانه‌اش با ایران حدود سه میلیارد دلار است با درخواست آمریکا موافقت نکرده است. 

در مقابل، تهران نیز تلاش کرده است کشورهای همسایه را از همراهی با فشارهای آمریکا منصرف کند. 

مسعود پزشکیان، رییس‌جمهور ایران، ماه گذشته در سخنانی با انتقاد از تلاش واشنگتن برای وادار کردن کشورهای منطقه به توقف تجارت با ایران گفت: «ما نیز تلاش‌های خود را با کشورهای همسایه ادامه می‌دهیم و گفت‌وگوهایمان با آن‌ها را حفظ می‌کنیم. امیدواریم موفق شویم.»

اهرم‌های اقتصادی ایران

نیویورک‌تایمز استدلال کرده ایران نیز ابزارهایی برای فشار اقتصادی بر همسایگان خود در اختیار دارد. 

به گفته الی گرانمایه، کارشناس ایران در اندیشکده شورای روابط خارجی اروپا، وابستگی برخی کشورهای منطقه به منابع انرژی ایران می‌تواند مانع همراهی آن‌ها با سیاست آمریکا شود.

برای نمونه، پاکستان به واردات سوخت از ایران، به‌ویژه گاز مایع نفتی، وابستگی قابل توجهی دارد. 

عراق نیز بیش از یک‌سوم گاز مورد نیاز خود برای تولید برق را از ایران تأمین می‌کند.

در سال‌های گذشته، هر بار که تهران به دلایلی از جمله مشکلات پرداخت ناشی از تحریم‌های آمریکا، صادرات گاز به عراق را متوقف کرده، این اقدام به خاموشی‌های گسترده و اعتراض‌های خیابانی در این کشور منجر شده است.

در کنار این وابستگی‌ها، چین و روسیه نیز همچنان از بازیگران مهمی هستند که حاضرند با ایران همکاری کنند. 

معاون وزیر امور خارجه ایران روز سه‌شنبه از دیدار با سفیر روسیه در تهران خبر داد و گفت دو طرف درباره «چگونگی مقابله با اقدامات یک‌جانبه آمریکا گفت‌وگو کرده‌اند.

شکست سیاسی ترامپ، کار واشنگتن را دشوارتر کرده است

تلاش آمریکا برای تشدید محاصره اقتصادی ایران در شرایطی انجام می‌شود که جنگ به بن‌بست رسیده و توافق هسته‌ای تازه‌ای نیز میان دو کشور شکل نگرفته است. 

تنگه هرمز، یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال نفت و گاز جهان، نیز به مسیری پرخطر تبدیل شده است.

طبق گزارش نیویورک‌تایمز پیش‌بینی می‌شد دولت ترامپ پس از ماه‌ها بن‌بست بعد از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا حملات گسترده به ایران را از سر بگیرد.  

با این حال، پس از پیروزی گسترده دموکرات‌ها در انتخابات، این گزینه از اولویت واشنگتن فاصله گرفت. 

شماری از مقام‌های دولت ترامپ از جمله جی‌دی ونس، معاون رییس‌جمهور آمریکا شکست جمهوری‌خواهان را به نارضایتی رأی‌دهندگان آمریکایی از جنگ مرتبط دانسته‌اند.

الی گرانمایه معتقد است نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نیز ممکن است کشورهای منطقه را به نادیده گرفتن خواسته‌های واشنگتن ترغیب کند؛ زیرا آن‌ها جنگ علیه ایران را عاملی برای بی‌ثباتی و تحمیل هزینه به منطقه می‌دانند.

او با اشاره به تردید فزاینده متحدان منطقه‌ای آمریکا نسبت به سیاست‌های واشنگتن گفت: «آمریکا در حال حاضر متحدی غیرقابل پیش‌بینی و در برخی موارد غیرقابل اتکاست. ایران همسایه این کشورهاست و آن‌ها می‌دانند که تا پایان عمرشان با ایران همسایه خواهند بود.»