به نقل از خبرآنلاین بارندگی های اخیر در کشور بار دیگر امید به عبور از سال های متوالی خشکسالی را زنده کرده است؛ اما رییس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران هواشناسی تأکید می کند که بارش های یک فصل به معنای پایان خشکسالی نیست و با وجود پیش بینی پاییزی پربارش تر از حد نرمال، منابع آبی کشور همچنان با تهدید جدی روبه رو هستند.

احد وظیفه در گفت وگو با خبرآنلاین با تشریح نقش النینو از جریان های اقیانوسی و سامانه های مدیترانه ای در شکل گیری بارش ها، نسبت به تداوم خشکسالی هشدار می دهد. با این وجود وظیفه یادآور می شود طی روزهای آینده بارش ها همزمان با کاهش دما ادامه دارد و سبب افزایش مصرف انرژی می شود.

متن کامل گفت وگو در ادامه امده است.

علت بارش های اخیر، همکاری النینو با سامانه های مدیترانه ای

*آیا بارندگی های روزهای اخیر در کشور مربوط به همان النینو است که طی ماه های گذشته درباره آن گفته شده است؟

نمی توان با قطعیت گفت بارندگی های اخیر صددرصد ناشی از النینو است، این پدیده ها شرایط زمینه ای را فراهم می کنند که انتقال رطوبت از دریاها و اقیانوس ها به سمت مناطق مشخصی از خشکی از جمله خاورمیانه تسهیل شود. از طرف دیگر سامانه های جوی که از سمت مدیترانه وارد منطقه می شوند اثرگذار هستند، این سامانه ها ابتدا کشورهای واقع در شرق مدیترانه و بخش هایی از کشورهای عربی مانند سوریه، لبنان، عراق و عربستان را تحت تأثیر قرار می دهند و سپس به ایران می رسند.

اگر پیش از ورود این سامانه ها از سمت مدیترانه انتقال رطوبت از اقیانوس هند متاثر از النینو به خوبی انجام شده باشد شاهد بارش باران خواهیم بود، چیزی که امروز اتفاق افتاده است، بنابراین در بررسی بارش های مشاهده شده می توان همکاری جریان های مدیترانه ای با رطوبت ایجاد شده در اقیانوس (النینو) را مشاهده کرد.

پاییز امسال پربارش تر از حد نرمال؛ تهران سه شنبه سرد می شود

*حالا این همکاری در آسمان ایران تا کی ادامه دارد، به تعبیری در پاییز بارش های خوبی می بینیم؟

پیش بینی های فصلی ما در حال حاضر نشان می دهد که پاییز امسال با احتمال بالایی پربارش تر از حد نرمال خواهد بود؛ به ویژه در دامنه های زاگرس، یعنی مناطق غرب و جنوب غرب کشور.

سال گذشته برای تأمین آب مورد نیاز تهران تعداد زیادی چاه عمیق حفر شد که شمار آن ها بیش از صد حلقه بود.

*پیش بینی هفتگی برای دو تا سه هفته آینده چه وضعیتی را نشان می دهد؟

براساس پیش بینی این هفته وضعیت بارندگی در کشور مناسب است، اما هفته آینده تقریباً یک هفته کم بارش خواهیم داشت. همچنین دما روند افزایشی خواهد داشت.

با این وجود از امروز در اغلب مناطق کشور به ویژه نیمه شمالی، با افت نسبتاً شدید دما مواجه می شویم؛ همچنین صبح سه شنبه در تهران دما چندین درجه کاهش پیدا می کند و هوا سرد می شود، بنابراین با کاهش دما در روزهای آینده مصرف انرژی نیز افزایش پیدا می کند.

خبری از ترسالی نیست، شدت خشکسالی ها در حال افزایش است

*با توجه به بارندگی های اخیر، آیا می توان گفت از دوره خشکسالی های سال های گذشته عبور کرده ایم و وارد یک دوره ترسالی شده ایم؟

خیر؛ به هیچ وجه چنین برداشتی درست نیست. خشکسالی ها تحت تأثیر گردش های بزرگ مقیاس جوی و اقلیمی قرار دارند. اقلیم چند سامانه و مؤلفه دارد که وضعیت آب وهوایی جهان را تعیین می کنند؛ این عوامل فقط به ایران و خاورمیانه محدود نیستند. بنابراین، نمی توان صرفاً بر اساس بارندگی یک فصل یا حتی یک زمستان نتیجه گرفت که وارد یک دوره ترسالی شده ایم. ممکن است یک فصل پربارش داشته باشیم و حتی در شرایطی بهار نیز پربارش باشد، اما نمی توان تضمین کرد که سال بعد هم سال خوبی خواهد بود. حتی ممکن است سال آینده یکی از خشک ترین سال های ما باشد، زیرا از حالا نمی توان چنین وضعیتی را پیش بینی کرد.

موضوعی که تقریباً می توان با اطمینان درباره آن صحبت کرد، این است که تجربه سال های گذشته نشان می دهد گستره و شدت خشکسالی ها در حال افزایش است و تکرار آن ها نیز بیشتر شده است؛ به این معنا که خشکسالی ها فراوان تر اتفاق می افتند. اگر وضعیت بارندگی را تا پیش از بارندگی های اخیر بررسی کنیم، هفتمین سال پیاپی خشکسالی را تجربه کرده ایم، بنابراین همچنان منابع آبی کشور در معرض تهدید هستند و وضعیت مناسبی نداریم.

تامین آب با حفر چاه عمیق در تهران

*ولی همین بارندگی های اخیر می توانند وضعیت منابع آبی کشور را بهبود دهند؟

خیر، وضعیت منابع آب به ویژه در بخش های وسیعی از فلات مرکزی ایران مناسب نیست. بسیاری از دشت ها در سال ها و دهه های گذشته با پدیده فرونشست مواجه شده اند. حجم آبی که از سفره های زیرزمینی در مناطق مختلف برداشت کرده ایم بسیار بیشتر از میزانی هستند که طبیعت توانایی تجدید و جایگزینی آن را داشته باشد.

در برخی مناطق تهران، افت ارتفاع زمین در حد متر گزارش می شود؛ به این معنا که سطح زمین در اثر فرونشست سالانه افت قابل توجهی دارد. این پدیده در واقع پیامد برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی است. همان طور که می دانید سال گذشته برای تأمین آب مورد نیاز تهران تعداد زیادی چاه عمیق حفر شد که شمار آن ها بیش از صد حلقه بود. این چاه ها برای تأمین آب شرب و سایر مصارف مورد نیاز شهر مورد استفاده قرار گرفتند.

بنابراین، یک فصل بارندگی خوب یا حتی یک دوره بارش مناسب نباید ما را بیش از اندازه خوش بین کند و این تصور را به وجود بیاورد که وضعیت منابع آب کشور به طور کامل تغییر کرده است. واقعیت این است که وضعیت منابع آبی همچنان نگران کننده است و باید قدر تک تک قطره هایی را که از آسمان می بارد، بدانیم.