یک کارشناس اقتصادی با بیان اینکه بنزین نداریم، راهکارهای قیمتی را شکست‌خورده خواند و گفت: باید واقعیت‌ را بپذیریم و بدنبال ریاضت اقتصادی و همچنین جیره بندی بنزین، تعطیلی خودروسازی و محدودیت تردد خودروهای شخصی باشیم تا از این دوران عبور کنیم.

جمشید عدالتیان در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی ایلنا، در ارزیابی سناریوهای احتمالی برای بنزین اظهار داشت: هرگونه تصمیم گیری در مورد بنزین روی بودجه خانوار و قیمت حمل و نقل تاثیر دارد. 

وی با اشاره به بالا بودن مصرف بنزین در کشور تصریح کرد: یکی از دلایل مصرف زیاد؛ طولانی بودن فاصله شهرها است که مصرف بنزین را افزایش می‌دهد. یکی از برنامه‌های دولت‌ها برای کنترل مصرف؛ همواره افزایش قیمت بوده اما واقع امر اینکه هر نوع تغییر در نرخ سوخت روی نرخ حمل و نقل و در نتیجه تمامی کالاها به سرعت تاثیر خود را نشان می‌دهد. 

این کارشناس حوزه اقتصاد گفت: در خصوص افزایش قیمت بعنوان راهی برای کنترل مصرف از یک سو باید اثرات تورمی را در نظر بگیریم و از سوی دیگر اینکه اگر نرخ سهمیه‌ای به 5 هزار تومان هم برسد نه هزینه تولید و پالایش و حمل بنزین و نه هزینه جایگاه را پوشش می‌دهد. 

وی با ذکر مثالی در مورد تصمیمات ارزی بیان کرد: طی تجربه اصلاحات مربوط به ارز گفته شد که ارز تک نرخی شده و یا ارز ترجیحی را جمع آوری می‌کنند و افزایش هزینه‌هایی که از این مسیر بوجود می‌آید را بصورت کالابرگ به خانواده‌ها برمی گردانیم اما عملا شاهد بودیم که با شکست مواجه شد و یا زمان دولت احمدی نژاد گفته شد بنزین را گران می‌کنیم و در مقابل به هر فرد ماهانه 50 دلار می‌دهیم اما اکنون ارزش این یارانه در حد 5 دلار کاهش یافته است. بنابراین این مدل عملا با شکست مواجه می‌شود. 

عدالتیان تاکید کرد: بهترین مدل در دنیا واقعی کردن قیمت‌ها است اکنون در بسیاری کشورها نه تنها به بنزین یارانه نمی‌دهند بلکه مالیات هم می‌گیرند مثلا در کشور آلمان 35 درصد قیمت بنزین را دولت مالیات می‌گیرد در ایران برعکس است و این منطقی نیست. 

وی اظهار داشت: یکی از راهکارهایی که از سوی مسئولین مطرح می‌شود افزایش نرخ پلکانی است به این ترتیب که هرکس مصرف بیشتری داشته باشد باید پول بیشتری هم پرداخت کند در صورتی که بسیاری از دارندگان خودرو که مصرف بالایی هم دارند از اقشار پایین جامعه هستند که با خودرو مسافرکشی و درآمد کسب می‌کنند، یعنی این افراد نسبت به کسانی که خودروی گران‌قیمت برقی دارند مصرف بالاتری دارند به همین دلیل براحتی نمی‌توان در مورد بنزین تصمیم گرفت. 

این عضو اتاق بازرگانی خاطرنشان کرد: موضوع دیگر اینکه شجاعت لازم را نیز از سوی مسئولین شاهد نیستیم که قیمت را واقعی کند تنها راه اینکه متوسط درآمد در هر لیتر بنزین بالا برود که نتیجه آن نیز تاثیرگذاری روی تورم و قیمت تمام شده کالا و خدمات و حمل و نقل است. 

وی افزود: در بسیاری از کشورهای با درآمد و رشد اقتصادی پایین مثل کره شمالی حمل و نقل عمومی مترو و اتوبوس را گسترش می‌دهند و خودروی شخصی کمتر در دسترس مردم است ما نیز باید همین مسیر را برویم یعنی استفاده از خودروی شخصی را ممنوع و یا حداقل محدود کنیم تا مصرف بنزین کاهش باید. 

عدالتیان تاکید کرد: باید قاطع باشیم واقعیت این است که اکنون دورانی نیست که وضع مالی کشور خوب باشد امروز ما باید به نحوی بدنبال بازار سوسیالیستی باشیم در نتیجه آخرین راه حل این است که حمل و نقل عمومی را گسترش دهیم و استفاده از خودروی شخصی را ممنوع و یا محدود کنیم. 

وی با یادآوری اینکه وضع مالی کشور خوب نیست، گفت: کشور ما اکنون توان واردات و تولید بیش از این سوخت را ندارد باید به سمت ریاضت اقتصادی برویم باید به سمت توسعه قطار و اتوبوس شهری و بین شهری برویم و استفاده از خودروی شخصی را ممنوع و یا به دو روز استفاده در هفته کاهش دهیم و در نهایت جیره‌بندی سوخت اعمال کنیم، همانند زمانی که در اروپا دچار بحران بنزین بود. 

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه برای کنترل مصرف بنزین باید ممنوعیت را در دستور کار قرار دهیم، به مصرف بالای بنزین در خودروهای داخلی اشاره و تصریح کرد: نمی‌توانیم به این شکل ادامه دهیم باید بپذیریم که ما امروز کشور فقیری هستیم و واردات صادرات متوقف است امکان تامین سوخت از خارج از کشور میسر نیست، بنابراین باید رفتارمان را تغییر دهیم و ادای یک کشور مرفه را درنیاوریم باید واقعیت را بپذیریم، باید بعنوان یک کشور فقیر جیره‌بندی را در دستور کار قرار دهیم. 

عدالتیان بیان کرد: چگونه کشوری مثل پاکستان و افغانستان یک دلار پول بنزین پرداخت می‌کنند در کشور ما توان پرداخت 15 هزار تومان برای بنزین وجود ندارد؟ ما امروز در شرایطی هستیم که باید مدل کره شمالی زندگی کنیم یعنی خودروی شخصی را حذف کنیم. 

وی افزود: چندین سال است که وقتی بنزین گران می‌شود روش توزیع یارانه دنبال کرده‌ایم که نتیجه آن همواره تورم بوده است. یا گفته می‌شود که نرخ را پلکانی افزایش دهیم که این روش هم سال هاست معطل مانده است بنابراین تنها راهکار اینکه باید واقعیت را قبول کنیم خودروهای تولید داخل مصرف سوخت بالایی دارند و دو برابر یک خودروی خارجی مصرف دارند. خودروی برقی هم در ایران به طور گسترده امکان ندارد بنابراین بهتر است با خودمان روراست باشیم تنها راه باقی مانده اینکه استفاده از خودروی شخصی را محدود و سهمیه سوخت هر خودرو را نیز به یک سوم کاهش دهیم. 

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه با جیب خالی نمی‌توانیم ادای یک کشور پولدار را دربیاوریم، متذکر شد: باید قبول کنیم مقاومت هزینه دارد و باید این هزینه را بپردازیم همه مدل‌ها غیر از محدودیت تردد خودروهای شخصی مردود است. 

وی گفت: تا امروز هیچ دولتی جرات گفتن واقعیت و عمل به آن را نداشته است ولی وقتی بنزین نداریم راهی جز جیره‌بندی نداریم گران کردن فایده ندارد چون بنزینی نداریم که بفروشیم، با گران کردن مصرف کم نمی‌شود چون به هرحال مردم مجبورند بنزین را خریداری کرده و جابجا شوند باید به سمت مدل کشورهای سوسیالیستی قدیم مثل کوبا، کره شمالی و یا افغانستان و پاکستان برویم.