مهندسی که اختراعش نحوه روشن شدن تلفن های همراه، نمایشگرها و چراغ های ای ای دی را متحول کرد، معتقد است بزرگ ترین دستاورد زندگی اش هنوز در راه است؛ او در 72 سالگی روی پروژه ای کار می کند که در صورت موفقیت، می تواند آینده تولید انرژی جهان را دگرگون کند.

به نقل از سی ان ان، نام شوجی ناکامورا برای بسیاری از مردم شاید ناآشنا باشد، اما تقریباً همه انسان ها هر روز از اختراع او استفاده می کنند. فناوری دیوید نورگسیل آبی که امروزه در تلفن های همراه، رایانه ها، تلویزیون ها، نمایشگرهای بزرگ، چراغ های راهنمایی و تابلوهای الکترونیکی به کار می رود، حاصل تلاش این مهندس ژاپنی است.

این دستاورد آن قدر تأثیرگذار بود که ناکامورا در سال 2014 به همراه دو دانشمند ژاپنی دیگر، ایسامو آکاساکی و هیروشی آمانو، جایزه نوبل فیزیک را دریافت کرد. بسیاری از کارشناسان، اختراع ال ای دی آبی را از مهم ترین نوآوری های قرن گذشته می دانند و حتی آن را با اختراع لامپ رشته ای توماس ادیسون مقایسه کرده اند.

اما ناکامورای 72 ساله معتقد است مهم ترین اختراع زندگی اش هنوز محقق نشده است.

هدف جدید او ساخت نیروگاهی است که با استفاده از نوعی لیزر پالسی بسیار پرقدرت، همجوشی هسته ای را امکان پذیر کند؛ فرایندی که در صورت موفقیت می تواند انرژی پاک، کارآمد و تقریباً نامحدود تولید کند. برخلاف شکافت هسته ای که در نیروگاه های اتمی رایج استفاده می شود، در همجوشی هسته ای از اورانیوم استفاده نمی شود و خطر ذوب شدن راکتور یا بروز حوادثی مانند چرنوبیل و فوکوشیما نیز وجود ندارد.

ناکامورا که اکنون استاد مهندسی برق، کامپیوتر و علوم مواد در دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا است، می گوید اگر این فناوری به نتیجه برسد، ظرفیت آن تقریباً بی نهایت خواهد بود. او در پاسخ به این پرسش که چرا هنوز بازنشسته نشده، با لبخند می گوید: بازنشستگی خیلی خسته کننده است.

پیش از آنکه ناکامورا برنده جایزه نوبل شود یا نامش در تالار مشاهیر مخترعان آمریکا ثبت شود، او مهندسی بود که بیشتر به خاطر انفجارهای آزمایشگاهی و شکست هایش شناخته می شد. او از سال 1979 در شرکت شیمیایی کوچک نیچیا در ژاپن مشغول کار شد و مسئولیت واحد تحقیق و توسعه ای را بر عهده گرفت که تنها دو عضو داشت.

پس از حدود یک دهه فعالیت، تنها سه محصول تولید کرده بود که هیچ کدام موفقیت تجاری قابل توجهی نداشتند. همکارانش در مسابقات ورزشی شرکت مرتب او را سرزنش می کردند و می گفتند: چرا هیچ محصول موفقی تولید نکرده ای؟ بهتر است استعفا بدهی.

ناکامورا حتی شب های جمعه پس از پایان ساعت کاری، به عنوان نگهبان شب در همان شرکت فعالیت می کرد تا درآمد بیشتری داشته باشد. او می گوید همین فشارها باعث شد ذهنیتی را در خود شکل دهد که بعدها آن را اختراع از روی خشم نامید؛ انگیزه ای شدید برای اثبات اشتباه بودن قضاوت دیگران.

ناکامورا که در روستایی در ژاپن بزرگ شده بود، از کودکی به رنگ آبی دریا علاقه داشت. همین علاقه بعدها او را به دنبال کردن رؤیای ساخت ای ای دی آبی سوق داد. در آن زمان تقریباً تمام مراکز تحقیقاتی بزرگ جهان، از جمله IBM، جنرال الکتریک، سونی، توشیبا و آزمایشگاه های بل، میلیون ها دلار برای تولید ای ای دی آبی سرمایه گذاری کرده بودند.

تولید ال ای دی های قرمز و سبز امکان پذیر شده بود، اما نور آبی به دلیل طول موج کوتاه تر و نیاز به انرژی بیشتر، همچنان یک معمای علمی محسوب می شد. تقریباً همه پژوهشگران روی ماده ای به نام سلنید روی کار می کردند، اما ناکامورا مسیر متفاوتی را انتخاب کرد و معتقد بود نیترید گالیم کلید حل این مسئله است.

او برای نجات شغلش از بنیان گذار شرکت نیچیا درخواست کرد اجازه دهد روی این پروژه کار کند. پاسخی که دریافت کرد، زندگی او را تغییر داد. مدیر شرکت نه تنها موافقت کرد، بلکه بودجه ای سه میلیون دلاری در اختیار او گذاشت؛ رقمی بسیار بزرگ که در آن زمان حدود دو درصد فروش سالانه شرکت را تشکیل می داد.

ناکامورا برای یادگیری فناوری های پیشرفته تولید نیمه هادی ها یک سال را در دانشگاه فلوریدا گذراند. او در 34 سالگی برای نخستین بار سوار هواپیما شد و در آن زمان هنوز حتی یک مقاله علمی نیز منتشر نکرده بود. به گفته خودش، بسیاری از پژوهشگران دارای مدرک دکتری او را تنها یک تکنسین ساده می دانستند و مرتب از او می خواستند تجهیزات آزمایشگاه را تعمیر کند.

این برخوردها انگیزه او را بیشتر کرد. او بعدها گفت: وقتی دیگران مرا دست کم می گیرند، احساس رنجش می کنم و همین باعث می شود روحیه مبارزه بیشتری پیدا کنم.

پس از بازگشت به ژاپن، شرایط حتی سخت تر شد. یکی از مشهورترین پژوهشگران این حوزه در سمیناری اعلام کرد که نیترید گالیم هیچ آینده ای ندارد و مسیر تحقیق روی آن کاملاً اشتباه است. مدیر جدید ناکامورا نیز همان روز طی یادداشتی از او خواست تمام تحقیقاتش را متوقف کند. اما ناکامورا نامه را بدون توجه به سطل زباله انداخت.

چند هفته بعد دوباره نامه مشابهی دریافت کرد و باز هم آن را دور انداخت. او می گوید در فرهنگ کاری ژاپن نادیده گرفتن دستور مستقیم مدیر تقریباً غیرقابل تصور است، اما تصمیم گرفته بود به کارش ادامه دهد. چند ماه بعد، سرانجام لحظه تاریخی فرا رسید.

او موفق شد نخستین ای ای دی آبی را روشن کند؛ نوری بنفش ـ آبی و کم نور که نمی دانست چند دقیقه دوام خواهد آورد. وقتی صبح روز بعد به آزمایشگاه برگشت، چراغ هنوز روشن بود. او این لحظه را بزرگ ترین لحظه زندگی خود توصیف می کند. در 29 نوامبر 1993، شرکت نیچیا در یک کنفرانس خبری اعلام کرد که معمای ساخت ال ای دی آبی حل شده است؛ خبری که صنعت الکترونیک جهان را شگفت زده کرد.

اکنون تمام تمرکز او بر شرکت نوپای Blue Lase Fusion است؛ شرکتی که در سال 2022 تأسیس کرد و هدف آن توسعه سامانه های همجوشی هسته ای با استفاده از فناوری لیزر است. گزارش اخیر آژانس بین المللی انرژی اتمی نشان می دهد اگر جهان همچنان از لامپ های قدیمی استفاده می کرد، مصرف برق برای روشنایی ساختمان ها حدود 70 درصد بیشتر از امروز بود.

صرفه جویی ناشی از استفاده از ال ای دی ها تقریباً معادل کل برق مصرفی کشور کره جنوبی برآورد شده است. اما ناکامورا معتقد است فناوری جدیدش می تواند تأثیری بسیار بزرگ تر بر محیط زیست داشته باشد. برخلاف بخش عمده تحقیقات همجوشی هسته ای که بر استفاده از میدان های مغناطیسی متمرکز بوده اند، او معتقد است راه حل در استفاده از لیزرهای فوق قدرتمند نهفته است.

پس از موفقیت تاریخی آزمایشگاه ملی لارنس لیورمور آمریکا در سال 2022، که برای نخستین بار واکنش همجوشی انرژی بیشتری نسبت به انرژی ورودی تولید کرد، انگیزه ناکامورا برای ادامه این مسیر دوچندان شد.

به گفته این دانشمند، تیم او طی سال های اخیر به پیشرفت های مهمی دست یافته است. آن ها سامانه ای موسوم به حفره تقویت نوری طراحی کرده اند که انرژی لیزر را ذخیره و قدرت آن را تا 100 هزار برابر افزایش می دهد؛ فناوری ای که برای حفظ واکنش همجوشی ضروری است.

هدف شرکت ساخت یک نیروگاه آزمایشی همجوشی با ظرفیت یک گیگاوات تا سال 2032 در نزدیکی سانتا باربارای کالیفرنیاست؛ نیروگاهی که در صورت تحقق می تواند برق بین 750 هزار تا یک میلیون خانه را تأمین کند. وقتی از ناکامورا پرسیده شد آیا این پروژه بزرگ ترین میراث زندگی او خواهد بود، پاسخ کوتاهی داد: بله، قطعاً.

او در پایان، خطاب به پژوهشگران جوان، تنها یک توصیه دارد؛ توصیه ای که مسیر زندگی خودش را نیز شکل داد: مهم ترین چیز، ریسک کردن است. شاید همین ریسک بتواند دنیا را تغییر دهد.

منبع: فرارو