به نقل از اقتصادنیوز، تابستان برای خیلی از مستأجرها فقط شروع گرما نیست؛ شروع فصل جابه جایی هم هست. همان روزهایی که قراردادها تمام می شود، اجاره ها دوباره چانه زنی می شود و وسایل خانه های کوچک و بزرگ، آرام آرام در کارتن ها، پلاستیک های حباب دار و با چسب های پهن بسته بندی می شوند. اما اسباب کشی در سال 1405 دیگر فقط یک زحمت یک روزه نیست؛ برای بسیاری از خانوارها به یک هزینه مستقل و چندمیلیونی تبدیل شده است؛ هزینه ای که گاهی قبل از رسیدن به خانه جدید، بخش قابل توجهی از حقوق ماهانه را می بلعد.

بررسی نرخ های بازار خدمات باربری و اسباب کشی نشان می دهد جابه جایی یک خانوار معمولی درون شهری، بسته به نوع ماشین، تعداد کارگر، طبقه، زمان کار، بسته بندی و وسایل سنگین، می تواند از چند میلیون تومان شروع شود و در موارد پراثاثیه به بالای 10 تا 15 میلیون تومان برسد. این عدد وقتی معنادارتر می شود که بدانیم حداقل مزد پایه ماهانه کارگران در سال 1405 حدود 16میلیون تومان اعلام شده و دریافتی یک کارگر مجرد بدون فرزند، با مزایا، در برخی جداول دستمزدی نهایتا حدود 22 میلیون تومان برآورد شده است.

تصور عمومی این است که هزینه اسباب کشی یعنی کرایه خاور یا نیسان است. اما برای خانواده ای که واقعاً درگیر جابه جایی می شود، ماجرا زودتر شروع می شود؛ از خرید کارتن، چسب، نایلون، گونی، پلاستیک حباب دار و کیسه رختخواب. اگر خانواده خودش بسته بندی کند، باز هم باید بخشی از این اقلام را تهیه کند. اگر هم کار را به نیروی بسته بندی بسپارد، هزینه جداگانه ای به فاکتور جا به جایی اضافه می شود.

در جدول قیمت یک شرکت خدماتی برای بسته بندی اسباب و اثاثیه، دستمزد کارگر بسته بندی با وسایل بسته بندی برای سه ساعت حدود 1 میلیون و نیم تا2 میلیون تومان اعلام شده است. این یعنی قبل از آنکه ماشین باربری جلوی ساختمان بایستد، یک خانوار ممکن است فقط برای آماده سازی وسایل، رقمی نزدیک به یک تا دو میلیون تومان برای هر سه ساعت هزینه کند.

هزینه اسباب کشی تا حد زیادی به این بستگی دارد که خانواده با چه حجمی از اثاثیه جابه جا می شود. برای یک خانه مجردی یا وسایل کم، وانت یا نیسان می تواند کافی باشد. اما برای یک خانواده چندنفره، معمولاً پای خاور یا کامیونت به میان می آید.

طبق جدول قیمت باربری و اتوبار در تیر 1405، وانت بار داخل شهری برای دو ساعت حدود 800 هزار تا یک میلیون تومان، نیسان بار داخل شهری برای دو ساعت حدود یک تا 1.5 میلیون تومان، کامیون روباز داخل شهری برای سه ساعت حدود 3 میلیون تومان و کامیون مسقف داخل شهری برای سه ساعت حدود 2 میلیون و 500 تا تا 3 میلیون و 300تومان قیمت گذاری شده است. همین جدول، هزینه حمل وسایل حجیم و طبقه ای را هم150 تا 250 هزار تومان اعلام کرده است.

بخش مهم دیگر فاکتور، دستمزد کارگر است. کارگری که وسایل را از طبقات پایین می آورد، داخل ماشین می چیند، در مقصد دوباره تخلیه می کند و گاهی وسایل سنگین را از راه پله های باریک عبور می دهد. در ظاهر، تعرفه ها معمولاً بر اساس سه ساعت اول نوشته می شوند، اما کمتر اسباب کشی واقعی ای دقیقاً در همین زمان تمام می شود.

در جدول قیمت کارگر اسباب کشی، هزینه کارگر حمل بار برای سه ساعت را حدود 1 میلون و 500 هزار تومان تا 1 میلیون و 800 هزار تومان و هر ساعت اضافه را 500 هزار تومان اعلام کرده است.

در جدول یکی از شرکت های باربری نیز هزینه کارگر جابه جایی تا سقف سه ساعت 1 میلیون و 300 هزار تومان و دستمزد مازاد کارگر برای بیش از سه ساعت، ساعتی 450 هزار تومان ذکر شده است.

یعنی اگر یک اسباب کشی معمولی با دو کارگر انجام شود، فقط هزینه نیروی انسانی می تواند چند میلیون تومان از کل فاکتور را تشکیل دهد. اگر زمان کار طولانی شود، آسانسور قابل استفاده نباشد، مسیر پله ها سخت باشد یا تعداد کارتن ها زیاد باشد، هزینه همین بخش به سرعت بالا می رود.

در بازار اسباب کشی، همه وسایل یکسان حساب نمی شوند. یخچال ساید، گاوصندوق، تردمیل، میز بزرگ، بوفه سنگین یا کمدهای بزرگ، هرکدام می توانند هزینه جداگانه داشته باشند. بعضی شرکت های باربری برای وسایل خیلی سنگین و نامتعارف، هزینه را به ازای هر طبقه محاسبه می کنند.

برای نمونه، در جدول قیمت باربری، هزینه جابه جایی وسایل سنگین و نامتعارف مثل گاوصندوق، و یخچال ساید بای ساید، به ازای هر طبقه 100 هزار تومان اعلام شده است. همچنین در همین جدول، انواع خاور و کامیون تا سقف سه ساعت 3 میلیون و 500 هزار تومان و هزینه مازاد خاور و کامیونت برای هر ساعت اضافه یک میلیون تومان آمده است.

این همان جایی است که فاصله قیمت روی کاغذ و قیمت واقعی اسباب کشی شکل می گیرد. خانواده ممکن است در ابتدا با تصور یک هزینه پنج یا شش میلیونی کار را شروع کند، اما در پایان با اضافه شدن کارگر بیشتر، ساعت اضافه، طبقه، وسیله سنگین، بسته بندی و انعام، عدد نهایی چند میلیون تومان بالاتر برود.

سناریوی یک اسباب کشی معمولی؛ چند میلیون تومان قبل از ورود به خانه جدید

اگر یک خانواده مستأجر در تهران یا شهرهای بزرگ بخواهد با یک خاور یا کامیونت مسقف و دو کارگر جابه جا شود، فاکتور پایه می تواند این طور شکل بگیرد: حدود 2.5 تا 3.5 میلیون تومان برای ماشین، حدود 3 تا 3.7 میلیون تومان برای دو کارگر در سه ساعت اول، و در صورت طولانی شدن کار، چند صد هزار تومان تا چند میلیون تومان هزینه اضافه برای زمان بیشتر.

به این عدد باید هزینه بسته بندی، کارتن، چسب، پلاستیک حباب دار، حمل وسیله سنگین، طبقات و گاهی سرویس حومه را هم اضافه کرد.

بنابراین یک اسباب کشی معمولی داخل شهری در تیر 1405، برای بسیاری از خانوارها می تواند در محدوده 6 تا 10 میلیون تومان تمام شود. برای خانه های پراثاثیه، طبقات بدون آسانسور یا جابه جایی های زمان بر، عدد 10 تا 15 میلیون تومان هم دور از ذهن نیست. و بالاتر رفتن هزینه کاملا محتمل است.

هزینه جابه جایی بین شهری؛ وقتی هزینه ها از مرز شهر بیرون می زند

هزینه اسباب کشی برای کسانی که از تهران به شهر دیگری می روند، سنگین تر است. در اینجا دیگر فقط کرایه چندساعته مطرح نیست؛ مسافت، سوخت، نوع ماشین، بیمه بار و مسیر هم وارد محاسبه می شود.

در جدول قیمت باربری تهران به شهرستان برای خرداد 1405، نرخ تهران به قم با وانت و نیسان 4 میلیون تومان و با کامیونت و خاور 7 میلیون تومان اعلام شده است. در همین جدول، تهران به اصفهان با وانت و نیسان 5 میلیون تومان و با کامیونت و خاور 10 میلیون تومان آمده؛ تهران به شیراز نیز با وانت و نیسان 7میلیون 200 هزار تومان و با کامیونت و خاور 14 میلیون تومان قیمت گذاری شده است.

این اعداد نشان می دهد برای خانواده ای که ناچار است از تهران به یک شهر دیگر برود، هزینه حمل اثاثیه به تنهایی می تواند به اندازه بخش بزرگی از درآمد ماهانه باشد؛ آن هم بدون محاسبه هزینه خانه جدید، ودیعه، کمیسیون، تعمیرات احتمالی و خرید وسایل جا مانده. حتی بسته بندی و جا به جایی هم در این سناریو نیست.

اسباب کشی برای همه هزینه دارد، اما فشار اصلی آن معمولاً روی مستأجران است. مالک ممکن است سال ها در یک خانه بماند، اما مستأجر با پایان قرارداد، افزایش اجاره، تغییر شرایط صاحبخانه یا کوچک تر شدن توان پرداخت، ناچار به جابه جایی می شود. به همین دلیل، هزینه اسباب کشی در عمل بخشی از هزینه پنهان بازار اجاره است؛ هزینه ای که در آمار رسمی اجاره معمولاً مستقیم دیده نمی شود، اما در زندگی خانوار کاملاً حس می شود.

حتی اگر رشد اجاره در خرداد پایین تر از تورم عمومی ثبت شده باشد، برای مستأجری که مجبور به جابه جایی است، صورت حساب واقعی فقط با رقم اجاره سنجیده نمی شود؛ باید پول حمل، کارگر، بسته بندی، کارتن، خرده خریدهای خانه جدید و هزینه های جانبی را هم کنار آن گذاشت.

مقایسه هزینه اسباب کشی با حداقل دستمزد، تصویر روشن تری از فشار این هزینه می دهد. وقتی حداقل مزد پایه ماهانه در سال 1405 حدود 16 میلیون تومان است یک اسباب کشی 6 تا 10 میلیون تومانی می تواند حدود یک سوم تا بیش از نصف مزد پایه یک ماه را ببلعد.

حتی اگر دریافتی کارگر با مزایا حدود 22 میلیون تومان در نظر گرفته شود، باز هم یک جابه جایی معمولی داخل شهری سهم قابل توجهی از دخل ماهانه خانوار را می گیرد.

این نسبت برای خانواده هایی که هم زمان باید اجاره جدید بدهند، ودیعه را جابه جا کنند، کمیسیون بنگاه بپردازند یا وسایل خانه را تعمیر و تکمیل کنند، سنگین تر هم می شود. به همین دلیل است که برای بخشی از مستأجران، اسباب کشی دیگر یک خرج جانبی نیست؛ یک شوک مالی است.

اسباب کشی در تیر1405 را نمی توان فقط با یک نرخ ثابت توضیح داد. این هزینه بسته به شهر، محله، طبقه، حجم وسایل، نوع ماشین، تعداد کارگر، مسافت، زمان کار و حتی فصل جابه جایی تغییر می کند. اما کنار هم گذاشتن نرخ های بازار نشان می دهد خانوارها برای یک جابه جایی ساده هم باید بالای 10 میلیون تومان کنار بگذارند.

در ظاهر، اسباب کشی یک روز بیشتر طول نمی کشد؛ اما اثر مالی آن می تواند چند هفته یا حتی چند ماه در بودجه خانوار باقی بماند. مستأجر هنوز چیدمان خانه جدید را تمام نکرده، اما فهرست هزینه ها از قبل بلند شده است: کارتن، چسب، کارگر، خاور، ساعت اضافه، طبقه، وسیله سنگین، بسته بندی، خسارت احتمالی و خرده خرج های خانه جدید.

تیر 1405 نشان داد جابه جایی خانه دیگر فقط جابه جایی وسایل نیست؛ جابه جایی بخشی از فشار معیشتی خانوارهاست. فشاری که در فصل نقل وانتقال مستأجران، از دل بازار اجاره بیرون می آید و در فاکتور باربری، دستمزد کارگر و قیمت کارتن خودش را نشان می دهد.