تقریبا بیشتر از یک ماه از زمانی که برخی رسانه ها گزارش دادند که امیر قلعه نویی، سرمربی تیم ملی پاداشی 140 میلیارد تومانی بابت صعود تیم ملی به جام جهانی دریافت کرده، گذشت تا اینکه خود سرمربی تیم ملی در یک برنامه زنده تلویزیونی آن را تایید کرد. با این حال آنچه در این مدت بر رسانه ها گذشت، فشارهایی که از سوی فدراسیون فوتبال وارد شد، تکذیبیه های مدامی که در رسانه های نزدیک به مدیران فدراسیون و کادرفنی منتشر شد و مواردی دیگر همگی مسائلی است که باید سر فرصت به آنها پرداخت. آنچه امروز باید در مورد آن صحبت شود، مشروعیت و قانونی بودن پرداخت چنین پاداشی است.

دوشنبه شب امیر قلعه نویی، سرمربی تیم ملی با حضور طولانی در یک برنامه زنده تلاش کرد پاسخ تمام منتقدان را بدهد. او در بخش مربوط به پاداش و قرارداد به صورت شفاف موضوع را بیان و تایید کرد که 140 میلیارد تومان به عنوان پاداش دریافت کرده در حالی که رقم قراردادش 30 میلیارد تومان بوده است. قلعه نویی در این رابطه گفت او با پذیرش دریافت مبلغ 140 میلیارد به صورت ریالی و نه به صورت ارزی ایثار کرده است و این پول حق او به عنوان سرمربی تیم ملی بوده، کما اینکه مربیان سابق تیم ملی هم پاداش های کلان گرفتند از جمله کی روش که 10 درصد مبلغ پاداش تیم ملی برای صعود به جام جهانی 2014 را دریافت کرد.

عرف پاداش چقدر است؟

امیر قلعه نویی هنگامی که از مبلغ پاداش خود صحبت می کند، کارلوس کی روش را مثال می زند که در زمان جام جهانی 2014 ده درصد مجموع پاداش صعود تیم ملی به جام جهانی که فیفا در اختیار فدراسیون فوتبال ایران قرار داد را دریافت کرد. اما به اسکوچیچ که تنها 10 هزار دلار پاداش دریافت کرده بود- آن هم بابت انجام آن ماموریت غیرممکن بعد از خرابکاری ویلموتس- اشاره ای نمی کند و این بسیار معنادار است.

پرداخت پاداش در حوزه فوتبال معمولا عرفی دارد که هم باشگاه ها و هم تیم های ملی از آن پیروی می کنند. در همکاری های این چنینی رقم اصلی دریافتی مربوط به قرارداد است و پاداش آن چیزی است که در صورت انجام کار فوق العاده یا سنگین تر از وظیفه به شخص پرداخت می شود. مثلا به مربی که توانسته باشد تیمش را به سختی راهی جام جهانی کند یا بازیکنی که به صورت نرمال ده گل در فصل می زده، اما در یک فصل خاص بیش از 20 گل زده پاداش می دهند. کار روتین هرگز شامل پاداش نمی شود. تازه بعد از اینکه تصمیم به پرداخت پاداش گرفته می شود آن را به نسبتی از رقم قرارداد تعیین می کنند. یعنی ممکن نیست رقم پاداش بیشتر از رقم قرارداد باشد. در مورد امیر قلعه نویی رساندن تیم به جام جهانی 48 تیمی روتین ترین کاری بود که یک مربی می توانست انجام بدهد. یعنی اگر قرار بود ما به جام جهانی 48 تیمی با 9 سهمیه ای که برای آسیا در نظر گرفته اند، نرسیم، اساسا بهتر بود فوتبال را تعطیل می کردیم و از آنجایی که خود سرمربی تیم ملی گفته رقم قراردادش 30 میلیارد تومان بوده، بنابراین پاداش 140 میلیاردی هم از لحاظ نسبت با رقم قرارداد و هم با توجه به ماموریتی که برای او در نظر گرفته شده بود کاملا غیرمشروع و غیرعرفی است.

کی روش هم اشتباه کرد!

مثالی که امیر قلعه نویی از کارلوس کی روش می زند نباید توجیهی برای پرداخت پاداش های بی ضابطه باشد. به راحتی می توان گفت با تجربه ای که امروز به دست آوردیم پرداخت آن پاداش هنگفت به سرمربی خارجی تیم ملی هم کار درستی نبوده و نیازی نیست آن کار اشتباه را چون یک بار انجام شده مدام تکرار کنیم. در عین حال نباید فراموش کرد زمانی که کی روش چنین پاداشی گرفت، او موفق شده بود تیم ملی را با سهمیه چهار تای آسیا به جام جهانی برساند آن هم بعد از اینکه در سال 2010 نتوانسته بودیم راهی بزرگ ترین رویداد فوتبالی دنیا شویم. از لحاظ وضعیت اجتماعی و اقتصادی هم آن دوران با دوران فعلی زمین تا آسمان تفاوت داشت. دلار تقریبا دو، سه هزار تومانی ایام امضای برجام کجا و دلار نزدیک 200 هزار تومانی الان کجا؟ وضعیت اقتصادی مردم در آن روزها کجا و شرایط سخت و طاقت فرسای این روزها کجا؟ در آن دوره کشور منابع مالی قابل قبولی داشت، اما امروز که رییس جمهور حاضر نیست کولر اتاق جلسه خودش را روشن کند و مجموعه نهادهای دست اندرکار دنبال هر راهی برای صرفه جویی بیشتر در هزینه ها هستند، پرداخت 140 میلیارد تومان برای صعود به جام جهانی 48 تیمی هیچ توجیهی ندارد. مخصوصا اگر یادمان بیاید که مهدی تاج هنگام امضای قرارداد با قلعه نویی یکی از دلایل این تصمیم را صرفه اقتصادی عنوان کرده بود.

از حواله خودرو تا پول نقد

امروز که جنجال پرداخت پاداش 140 میلیاردی به اوج خود رسیده و مردم را عصبانی کرده دوباره خاطره حواله های خودرو در جام جهانی 2022 و قبل از آن زنده شده است. امیر قلعه نویی هم در مصاحبه خود با بیان اینکه در دوره های قبل بابت صعود تیم ملی به جام جهانی حواله خودرو داده شده است، گفت: در دوره قبل حواله ماشین گرفتند. زمانی که ما صعود کردیم، جنگ نبوده است.آنچه در مورد بحث حواله خودرو می توان عنوان کرد یک مساله فنی است. در دوره گذشته پس از اینکه تیم ملی ایران به جام جهانی صعود کرد، محمد مخبر در رختکن تیم ملی حاضر شد و در آنجا شهاب عزیزی خادم، رییس وقت فدراسیون فوتبال از مخبر خواست به بازیکنان تیم ملی پاداش داده شود و همان جا معاون مرحوم رییسی قول این پاداش را به بازیکنان داد. البته این حواله چند ماه بعد و پس از تغییر و تحول در راس فدراسیون داده شد که همان زمان جنجال های بسیاری به وجود آورد. با این وجود دادن حواله ماشین به عنوان پاداش امری مسبوق به سابقه در ورزش ایران بوده است. مثلا در سال 2014 و زمان ریاست علی کفاشیان بر فدراسیون فوتبال، محمود احمدی نژاد به بازیکنان حواله خودرو پاداش داد. حواله خودرو پاداشی است فراتر از تصمیم فدراسیون فوتبال و تنها در اختیار حوزه ریاست جمهوری یا معاون اول رییس جمهور قرار دارد. بنابراین مقایسه کردنش با پاداش نقد که از محل درآمدهای فدراسیون پرداخت می شود، کاملا متفاوت است.

پاداش گیت ؛ ایراد قانونی بزرگ سر راه پرداخت پاداش

اما مهم تر از همه بحث های مطرح شده تا اینجا، بزرگ ترین مساله پرداخت پاداش 140 میلیاردی به امیر قلعه نویی، عدم تصویب هیات رییسه است. چند روز پیش یکی از اعضای هیات رییسه از پرداخت پاداش به اعضای تیم ملی و سرمربی ابراز بی اطلاعی کرد! همین طور برخی دیگر از اعضای هیات رییسه فدراسیون نسبت به پرداخت چنین مبالغی ابراز رضایت نکردند. فدراسیون فوتبال طبق قانون تجارت برای هرگونه پرداختی باید مصوبه هیات رییسه را داشته باشد وگرنه با مشکلات قانونی بسیاری مواجه می شود. همین امروز که این گزارش نوشته می شود، فدراسیون فوتبال به خاطر بی انضباطی مالی و برخی پرداخت ها مخصوصا در حوزه پاداش زیر ذره بین نهادهای نظارتی قرار گرفته و پرونده هایی در این زمینه برای مدیران فدراسیون باز شده است. حال در چنین شرایطی چطور مهدی تاج بدون داشتن مصوبه هیات رییسه دستور پرداخت چنین پولی را به سرمربی تیم ملی صادر کرده است؟ آیا قرار است پاداش گیت جدیدترین دسته گل فردی باشد که آخرین بار به خاطر ویلموتس گیت از فوتبال رانده شده بود؟جالب اینجاست که وقتی بحث قانون پیش می آید مدیران فدراسیون و امیر قلعه نویی معتقدند که قانونا برخی کارمندان به خاطر حقوق بگیر بودن از فدراسیون از دریافت پاداش محروم شدند. اما پاسخ نمی دهند که چرا برخی دیگر از کارمندان پاداش گرفتند یا اصلا مگر خود سرمربی تیم ملی حقوق بگیر این نهاد نیست؟

اگر مردم را قانع کردید اشکالی ندارد

حالا همه این حرف ها را بگذارید کنار. به فرض که 140 میلیارد حق سرمربی تیم ملی بوده و مصوبه قانونی هم دارد. به فرض که همه اعضای هیات رییسه موافقت کردند و صعود تیم ملی به جام جهانی 48 تیمی هم کار بسیار سختی بوده. در نهایت باید به مدیران فدراسیون بگوییم شما مقابل افکار عمومی قرار دارید. کافی است سری به فضای مجازی و رسانه ای و صحبت های روزمره شهروندان بزنید تا بفهمید مردم از پرداخت چنین پاداشی رضایت ندارند؛ همین قدر صریح! آنها حرف های شما که می گویید 140 میلیارد حق ما بوده، جیب خودشان و گلایه های دولت از تنگنای اقتصادی را کنار هم می گذارند و سپس از خودشان سوال می کنند چرا؟ سوال می کنند چون هیچ کس قانع نشده که پرداخت این پول به عنوان پاداش کار درستی بوده. هیچ کس از آن دفاع نمی کند. در دوره های قبل واقعا فضا به این شکل نبود.

حالا اگر می توانید مردم را قانع کنید که باید بابت صعود به جام جهانی 48 تیمی 140 میلیارد پاداش بگیرید اوکی! ما که فکر نمی کنیم موفق شوید.