به نقل از خبرآنلاین از روابط عمومی بانک مرکزی، دکتر همتی در همایش چشم انداز اقتصاد ایران با تأکید بر اینکه در شرایط فعلی نه انکار مشکلات و نه بزرگ نمایی آن ها کمکی به اقتصاد نمی کند، اظهار داشت: واقع بینی با بدبینی متفاوت است و اعتماد زمانی شکل می گیرد که سیاست گذار واقعیت ها را صریح بیان کرده و از وعده های غیرقابل تحقق بپرهیزد. وی تشریح کرد که اقتصاد ایران با فشارهای واقعی در بخش های خارجی، تولید، بودجه و نظام بانکی مواجه است، اما هم زمان از نیروی انسانی توانمند و ظرفیت صنعتی بالایی برخوردار است و مسئولیت اصلی، جلوگیری از تبدیل شوک های بیرونی به بی ثباتی های ماندگار داخلی است.

رییس کل بانک مرکزی در توصیف وضعیت سال های اخیر تصریح کرد: اقتصاد ایران در فاصله سال های 1400 تا 1403 رشد مثبت را تجربه کرد که افزایش تولید و صادرات نفت یکی از پیشران های مهم آن بود. اگرچه بخش های غیرنفتی نیز رشد داشتند، اما نقش درآمدهای نفتی در این دوره غیرقابل انکار است. وی کیفیت و پایداری رشد را مسئله اساسی برشمرد و با اشاره به آمار حساب های ملی بانک مرکزی گفت: تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در فصل سوم سال 1404 با رشد منفی 13.2 درصدی مواجه بوده است که این کاهش سرمایه گذاری، ظرفیت رشد در سال های آینده را به شدت محدود می کند.

همتی با تمایز میان تورم و کاهش منابع واقعی اقتصاد، به تحلیل وضعیت رفاهی پرداخت و گفت: بخشی از کاهش قدرت خرید مردم ناشی از افزایش قیمت هاست، اما موضوع مهم تر کاهش درآمد واقعی سرانه است. بر اساس آمار بانک جهانی، شاخص درآمد ناخالص داخلی واقعی (GDI) به ازای هر ایرانی که در سال 1390 حدود 141 میلیون تومان بود، در سال 1403 به حدود 75 میلیون تومان رسیده است؛ این یعنی درآمد واقعی سرانه در این دوره حدود 47 درصد کاهش یافته و به اندکی بیش از نصف سطح سال 1390 رسیده است. وی تأکید کرد که ثبات قیمت ها به تنهایی کالا ایجاد نمی کند و مسیر پایدار بازسازی قدرت خرید از افزایش تولید و سرمایه گذاری می گذرد.

رییس هیات عالی بانک مرکزی در تشریح علل تورم، میان عوامل جهش قیمت و عوامل ماندگاری آن تفکیک قائل شد و افزود: کاهش درآمد حقیقی صادرات و تضعیف رابطه مبادله درآمدی نسبت به سال 1390 (که به یک ششم رسیده)، در کنار نااطمینانی های سیاسی، زمینه ساز موج های تورمی شده است. وی تأکید کرد که بانک مرکزی منشأ تحریم یا جنگ نیست، اما مسئولیت دارد از تبدیل این شوک ها به بی ثباتی پایدار جلوگیری کند. همتی تصریح کرد آنچه تورم را ماندگار می کند، نحوه مواجهه سیاست های مالی و پولی با این شوک هاست؛ زمانی که مطالبات ذی نفعان فراتر از ظرفیت تولید باشد و از طریق کسری بودجه و خلق پول تأمین شود، تورم مزمن ایجاد می شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به سلامت شبکه بانکی اشاره کرد و گفت: شبکه بانکی نباید به میدان تسویه تعارضات توزیعی و خلق قدرت خرید بدون پشتوانه تبدیل شود. بانک های ناسالم برای پوشاندن زیان های خود به گسترش اعتبار ادامه می دهند که این امر ابزار سیاست پولی را ناکارآمد می کند. همتی با اشاره به رشد نقدینگی در ماه های اخیر، آن را حاصل نیازهای مالی بخش عمومی و تقویت ذخایر ارزی دانست و تأکید کرد که هیچ نیاز بودجه ای یا تولیدی نباید به مجوزی برای خلق نامحدود پول تبدیل شود. وی از برنامه جدی برای اصلاح بانک های ناتراز و استفاده از ابزارهای قانونی گزیر، ادغام یا انحلال برای مؤسسات اصلاح ناپذیر خبر داد.

رییس کل بانک مرکزی درباره چارچوب سیاست ارزی کشور نیز تصریح کرد: نظام ارزی طبق قانون، شناور مدیریت شده است و نرخ ارز نمی تواند مستقل از تورم و نقدینگی، به صورت دستوری تثبیت شود. وی حذف نرخ های ترجیحی و رانتی را اولویت اصلی دانست و گفت: تجربه ارز 28500 تومانی نشان داد که تثبیت نرخ غیرواقعی منجر به ایجاد صف و تقاضای مازاد می شود؛ به طوری که استمرار این سیاست در سال های 1402 تا 1404 حدود 7.5 میلیارد دلار بدهی و تعهد ارزی بر جای گذاشت که خود عامل تنش ارزی سال 1404 شد.

همتی نتایج اصلاح سیاست ارزی را مثبت ارزیابی کرد و اظهار داشت: تقاضای روزانه ارز در مرکز مبادله از 600 میلیون دلار به حدود 150 میلیون دلار کاهش یافته و میزان ارز بازگشتی نیز از 2 میلیارد دلار در آذر 1404 به بیش از 4 میلیارد دلار در بهمن ماه افزایش یافته است. وی همچنین از افزودن 4.5 میلیارد دلار به ذخایر ارزی کشور در دوره جنگ خبر داد. رییس کل بانک مرکزی در پایان، سال 1405 را سالی سخت توصیف کرد و اولویت های بانک مرکزی را جلوگیری از رشد بی ضابطه ترازنامه بانک ها، تأمین سرمایه در گردش تولید، تقویت ذخایر و برخورد با بانک های ناسالم برشمرد تا زمینه بازگشت رشد درآمد واقعی مردم فراهم شود.